Xuất khẩu thủy sản

Thiếu bền vững!

Dù nỗ lực làm “tròn” - 2,6 tỷ USD - dự kiến kim ngạch xuất khẩu thủy sản (TS) năm 2004 của Việt Nam – vẫn bị “khuyết”! Việc không đạt kế hoạch là chuyện không vui đối với ngành TS, nhưng càng buồn hơn nếu mục tiêu phát triển TS bền vững tiếp tục là “mục tiêu phấn đấu” được “chuyển” từ năm này sang năm khác…

Có nhiều lý do để giải thích vì sao năm 2004 Việt Nam không thực hiện thành công chỉ tiêu xuất khẩu TS 2,6 tỷ USD: hàng TS của Việt Nam còn đơn điệu chủng loại; tôm sú xuất khẩu sang Mỹ bị giảm 50% vì bị tác động bởi thuế chống phá giá do Mỹ áp đặt; chính sách xuất nhập khẩu của Trung Quốc có những thay đổi sau khi trở thành thành viên của WTO và chúng ta chưa “bắt nhịp” kịp v.v…

Nhưng phải thẳng thắn nhìn nhận một thực tế: Nếu năm 2004 chúng ta đạt chỉ tiêu xuất khẩu TS đã đề ra thì vẫn không thể lạc quan kết luận rằng kinh tế TS VN đã mang tính bền vững!

Một năm nhìn lại, người nuôi – đánh bắt TS và doanh nghiệp thu mua, chế biến, xuất khẩu TS ĐBSCL vẫn còn “tim đập, chân run” vì giá cả không biết đâu mà lường: cá tra, basa xuống giá và lên giá với biên độ chênh lệch chưa từng có trong tiền lệ (7.000đ – 15.000đ/kg); nghêu từ 3.000 đ/kg tăng lên 7.000đ/kg cân tại bãi.

Mặc cho giá cả thất thường, tỉ lệ tôm chết cao (riêng việc thả tôm giống có nơi người nuôi phải thả đến 3 lần vừa tốn kém vừa trễ vụ) diện tích nuôi tôm sú vẫn tăng vùn vụt. Số hộ nuôi cá basa, cá tra cũng tăng thêm trên 10%.

Các tỉnh ven biển ĐBSCL như Trà Vinh, Sóc Trăng, Bến Tre, Bạc Liêu, Cà Mau, Kiên Giang đã quy hoạch tổng thể vùng nuôi TS nhưng do thiếu kinh phí nên dù nỗ lực vận dụng các nguồn vốn, và vay vốn đầu tư thì các công trình thủy lợi mặn được triển khai không thể theo kịp thực tế sản xuất trong vùng quy hoạch.

Ở cận vùng mặn, nhiều nơi đã quy hoạch là “vùng ngọt” với những công trình thủy lợi quy mô hàng chục tỷ đồng dành cho cây lúa - con cá đồng nhưng vì lợi ích trước mắt người dân đã dẫn nước mặn về nuôi tôm sú. Điển hình là ở vùng đệm U Minh Thượng có cả trăm hộ biến ruộng lúa thành vuông tôm, không chỉ bơm nước mặn vào vuông mà còn dám đào đường đặt ống dẫn nước mặn vừa phá vỡ quy hoạch, vừa đe dọa sự cân bằng sinh thái ở Vườn Quốc gia U Minh Thượng nếu không kiên quyết chặn đứng.

Điều trớ trêu là có nơi, một mặt chính quyền xã đi kiểm tra, lập biên bản các hộ vi phạm, một mặt cho đặt trạm cung cấp tôm sú giống ngay “cửa ngõ” vào “vùng cấm nuôi tôm sú”! Tất cả bộc lộ một thực tế: có quy hoạch nhưng thiếu vốn trầm trọng để thực hiện đến nơi đến chốn các công trình sau quy hoạch; thay vì quản lý, điều chỉnh quy hoạch trên cơ sở khoa học thì lại thiếu kiên quyết và tự tin, dẫn đến hợp thức hóa những vuông tôm “lỡ nuôi” khiến các công trình hạ tầng đồng hành với vùng nuôi TS càng thêm hụt hơi, rủi ro trong nuôi TS tăng cao.

Thu hoạch cá ba sa.

Việc tăng số hộ nuôi, quy mô nuôi cá basa, cá tra cũng ngoài tầm kiểm soát của ngành chức năng các cấp ở địa phương. Có không ít sở thủy sản hồ hởi báo cáo tình hình nuôi cá basa, cá tra phát triển mạnh thì chỉ thời gian ngắn sau đã hốt hoảng khi giá cá sụt xuống tới mức… phá sản.

Ra chợ nhìn đâu cũng thấy cá basa, cá tra và bây giờ trong báo cáo lại nêu “những vấn đề bất cập”: cung vượt quá cầu, thị trường cá da trơn thế giới biến động v.v…

Năm 2004, kim ngạch xuất khẩu TS của nước ta hụt vài trăm triệu USD so với kế hoạch. Đạt hay không đạt chỉ tiêu dự kiến thực ra chỉ là chuyện bình thường, ngay những nước có tiềm lực kinh tế hùng mạnh hàng năm vẫn công bố chỉ tiêu này, chỉ tiêu nọ của họ không đạt đó thôi.

Điều không bình thường là chúng ta có hơn 2.000km bờ biển, có hệ thống sông rạch vùng ĐBSCL dày đặc, đã xác định TS là ngành kinh tế quan trọng mà việc quản lý, điều hành, đầu tư cho ngành kinh tế này vẫn chưa tạo được tiền đề cho sự phát triển bền vững.

Đẩy mạnh và hoàn chỉnh hệ thống thủy lợi phục vụ nuôi trồng TS; xây dựng những vùng nuôi thủy sản nước mặn - lợ - ngọt thành những vùng cung cấp nguyên liệu TS ổn định; đầu tư nghiên cứu để đa dạng loài TS được nuôi, giảm thiểu rủi ro thay vì chăm bẵm vào vài giống TS chủ lực; nâng cao năng lực chế biến để mặt hàng TS xuất khẩu của Việt Nam ngày càng phong phú, đảm bảo yêu cầu khắt khe về vệ sinh - an toàn thực phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế; liên tục mở rộng hoạt động tiếp thị để mở rộng thị trường xuất khẩu… là những việc hết sức cấp thiết.

Và những việc “hết sức cấp thiết” trên đây đã được bàn … “mềm” ra từ hội thảo này đến hội nghị khác do Bộ Thủy sản chủ trì rồi, chỉ có thực hiện là vẫn “sượng”.
 

NGUYỄN THỊ KỲ

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ngân hàng - Chứng khoán

Yêu cầu ngân hàng miễn giảm lãi vay cho khách hàng bị ảnh hưởng mưa lũ

Ngày 23-10, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam đã có văn bản yêu cầu Chủ tịch HĐQT, HĐTV, Tổng giám đốc các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện ngay một số công việc nhằm hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả do mưa lũ tại khu vực miền Trung và Tây Nguyên.

Thị trường

Xuất khẩu của Việt Nam không phải hoàn toàn nhờ... "tôm, cá"

Sáng 24-10, Văn phòng Bộ Công thương thông tin tới báo chí về việc "cán cân" xuất khẩu hàng hóa Việt Nam giữa doanh nghiệp "nội" và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đang "đổi chiều" mạnh mẽ, đồng thời khẳng định kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam hiện nay không phải hoàn toàn nhờ... tôm, cá.

Địa ốc

Đồng Nai: Gần 500 căn nhà không phép tại dự án Viva Park

UBND huyện Trảng Bom (tỉnh Đồng Nai) vừa cho biết, dự án Khu dân cư Tân Thịnh (tên thương mại là Viva Park) tại xã Đồi 61 do Công ty CP Đầu tư LDG (Công ty LDG) làm chủ đầu tư, xảy ra hàng loạt sai phạm trong thi công xây dựng. 

Nông nghiệp

Trồng lúa thời công nghệ

Mô hình gieo sạ, cấy lúa, bón phân bằng máy, cùng hệ thống tưới tiêu thông minh điều khiển từ xa, kết hợp máy bay không người lái để phun thuốc trừ sâu trên đồng ruộng đang được nông dân Đồng Tháp thực hiện. Với mô hình này, nông dân vừa tiết kiệm ngày công lao động, vừa nâng cao thu nhập, tạo ra chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ hiệu quả, đặc biệt là bảo vệ tốt môi trường và sức khỏe người dân.  

Đầu tư

Thông tin kinh tế