Tôm lại chết!

ĐBSCL đang vào vụ tôm 2005, nhưng tình hình dịch bệnh ở các tỉnh Sóc Trăng, Cà Mau, Bạc Liêu, Kiên Giang… đã làm cho hàng chục ngàn hécta tôm chết trắng. Nhiều nông dân thấp thỏm trước thực trạng tôm chết trên diện rộng.

• Tôm đầu vụ chết hàng loạt

Ở xã Gia Hòa 1, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng, những ngày này, nhiều nông dân bối rối trước tình trạng tôm chết tràn lan. Ông Đỗ Văn Mép, chủ vuông tôm rộng 15 công lắc đầu: “Hồi đầu năm, nghe dự báo hạn nặng tôi sợ thiếu nước nên xuống giống sớm. Lúc đầu tôm phát triển rất tốt, nguồn nước ra vào êm ru. Nhưng gần đây, mực nước kém dần do gặp hạn, ruộng tôm bị rò rỉ, bốc hơi nhanh và tôm bị bệnh.

Nặng nhất là khoảng một tuần nay, nhiều con tôm lũi đầu vào mé, đỏ thân, đốm trắng chết hàng loạt. Chữa trị nhiều loại thuốc nhưng không hết. Thả 100 ngàn con giống, đến nay chết trên 70%”. Cùng cảnh ngộ trên, ông Tư Cần lo lắng: “Mấy ngày nay, thời tiết thay đổi thất thường, ban ngày nắng gắt, tối rất lạnh.

Nhiệt độ biến đổi nhanh như vậy sẽ gây bất lợi cho tôm”. Vuông tôm của ông thả 150 ngàn con giống, chết lai rai gần hết. Tôm của nhiều hộ khác cũng vậy. Trạm Khuyến ngư huyện Mỹ Xuyên cho biết, riêng 3 xã Gia Hòa 1, Gia Hòa 2 và Thạnh Phú thiệt hại ít nhất 145 ha tôm 15 – 60 ngày tuổi.

Ông Phạm Hữu Lai, Phó Giám đốc Sở Thủy sản Sóc Trăng nói: “Toàn tỉnh có hơn 1.500 ha tôm bị bệnh, nhiều nơi tỷ lệ thiệt hại cao. Ngay ban đầu chúng tôi đã khuyến cáo giữa tháng 3 trở đi mới được xuống giống, nhưng thấy tôm có giá nên bà con không nghe, bất chấp khuyến cáo, ai cũng thả sớm”.

Trong khi đó, tại Cà Mau, tình trạng khô hạn làm nhiều đầm tôm thiếu nước, khiến người nuôi đối phó rất vất vả. Tại Bạc Liêu, Kiên Giang, Trà Vinh, Tiền Giang đã xuất hiện hàng loạt vuông tôm bệnh chết. Đáng lo ngại là năm nay không chỉ tôm quảng canh bị bệnh, mà tôm công nghiệp cũng chết hàng loạt.

• Đồng tôm bị xuống cấp

Trước tình hình trên, Sở Thủy sản các tỉnh phối hợp cùng Trung tâm Khuyến ngư, chính quyền địa phương… khẩn trương tìm cách ngăn chặn dịch bệnh lây lan như khoanh vùng nơi bị bệnh nặng, xử lý mầm bệnh và yêu cầu người dân vệ sinh ao tôm, phơi đất khoảng 2 tháng sau mới thả lại.

Vụ tôm năm nay, Cà Mau thả nuôi khoảng 202.000 ha, Bạc Liêu 122.000 ha, Sóc Trăng 45.000 ha… Nhiều nơi đang thả giống cao điểm. Ông Phan Trường Giang, Giám đốc Sở Thủy sản Bạc Liêu lo lắng: “Thời tiết gần đây diễn biến thất thường, cộng thêm hạn nặng nên không thể xem nhẹ. Vấn đề đau đầu là tôm vẫn chết, nhưng đến nay chưa tìm ra giải pháp căn cơ phòng trị”.

Tại Sóc Trăng nếu như năm 2003 thiệt hại 16.346 ha, chiếm 40% diện tích tôm; sang năm 2004 thiệt hại tăng lên 18.231 ha. Ở Cà Mau, Trà Vinh, Kiên Giang, Long An…, tình hình cũng tương tự. Có hộ, thả vụ đầu thất bại, thả lại vụ 2, vụ 3… tôm vẫn chết. Các nhà chuyên môn cho rằng, nhiều đồng tôm ở ĐBSCL đã bị xuống cấp. Sự khai thác tràn lan lâu ngày, nhưng thiếu cải tạo, tu bổ, dẫn đến “lão hóa”.

Khoa Thủy sản, Trường Đại học Cần Thơ phân tích: “Phần lớn bà con thả mật độ quá dày, trong khi ruộng nuôi không được cải thiện, môi trường nước ô nhiễm. Bờ bao nhỏ và bị rò rỉ không đảm bảo nguồn nước. Nhiều hộ nuôi không làm ao lắng, không có kênh lấy nước và thoát nước riêng biệt. Như vậy, khi môi trường biến động sẽ làm cho tôm bị sốc và chết”. Ngoài ra, nguồn giống trôi nổi, không được kiểm tra, có tỷ lệ mang mầm bệnh cao cũng là tác nhân làm chết tôm.

Thực tế, mỗi năm Bạc Liêu cần khoảng 10 tỷ con giống, Sóc Trăng 5 tỷ, Cà Mau 12 tỷ con giống… nhưng các cơ sở sản xuất tại chỗ đáp ứng chưa được 30% lượng giống, 70% còn lại phải mua về từ những nơi khác. Hiện đang vào giai đoạn nuôi cao điểm, khó tránh khỏi tình trạng giống dỏm bán tràn lan.

Mặt khác, hầu hết hệ thống thủy lợi nuôi tôm từng được sử dụng vào việc trồng lúa – vốn đang xuống cấp và không đồng bộ. Nhiều nơi, hộ trước thải nước ô nhiễm ra kênh thì hộ sau lấy vào ruộng và mầm bệnh phát tán tràn lan. Các nhà chuyên môn khuyến cáo: Các tỉnh cần có biện pháp buộc người dân tuân thủ lịch thời vụ, chỉ nên nuôi 1 vụ tôm/năm với mật độ thấp và làm ao lắng trữ nước. Tăng cường quản lý giống và có biện pháp điều tiết nước khi vào giai đoạn hạn nặng. Cải tạo ao đầm và tìm mô hình nuôi tôm đạt năng suất đang trở nên cấp thiết đối với nông dân ĐBSCL. 

HUỲNH PHƯỚC LỢI