Ngày đầu tiên thực hiện chương trình chất vấn tại Quốc hội

Truy vấn để làm rõ vấn đề

Hôm qua 24-11, hai vị bộ trưởng đã trả lời chất vấn tại Quốc hội. Đó là Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Minh Hiển và Bộ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Nguyễn Thị Hằng. Với cách điều hành linh hoạt, tạo điều kiện cho đại biểu Quốc hội truy vấn tới cùng của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An, nhiều vấn đề “nóng” trong lĩnh vực giáo dục và lao động đã được làm rõ sau phiên chất vấn. Cũng trong ngày hôm qua, Quốc hội đã tiến hành thảo luận về các chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp – nông thôn từ năm 2001 đến nay.
 

  • Bộ GD-ĐT chưa chuẩn bị kỹ đề án tăng học phí

Chất vấn của các đại biểu Quốc hội về đề án tăng học phí.

 Giải trình về chất vấn của các đại biểu Quốc hội xung quanh đề án điều chỉnh học phí trong các cơ sở giáo dục công lập, theo Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) Nguyễn Minh Hiển, đề án mới là phương án đưa ra để xin ý kiến chưa thành quyết định chính thức. Trước những ý kiến khác nhau trong dư luận xã hội, Bộ trưởng Nguyễn Minh Hiển cho biết, dự kiến sẽ trình Thủ tướng Chính phủ, trước mắt cho phép giữ nguyên mức học phí như hiện nay, chưa đặt vấn đề điều chỉnh khung học phí. Đồng thời đề nghị sửa đổi quy định về cơ cấu chi từ nguồn học phí và cho phép trích một phần ngân sách để bổ sung cho quỹ tín dụng đào tạo, tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên vay tiền từ quỹ này đã trang trải chi phí học tập.

 Dù Bộ trưởng Nguyễn Minh Hiển cho biết chưa đặt vấn đề điều chỉnh khung học phí nhưng vẫn có những ý kiến của các đại biểu tiếp tục chất vấn về vấn đề này. Đại biểu Nguyễn Ngọc Trân (An Giang), truy vấn, đề án đưa ra 4 mục tiêu để tăng học phí nhưng lại không nêu ra được những số liệu cụ thể để chứng minh tính khả thi để đạt được những mục tiêu này thì khó tin được.

“Bộ giải trình, đề án sẽ tăng nguồn lực, tăng công bằng trong xã hội nhưng bằng cách nào khi mà học sinh nghèo, vùng sâu, xa vẫn phải bỏ học. Theo tôi, khi triển khai các dự án bộ cần chuẩn bị kỹ, tránh rơi vào thế cập rập”, đại biểu Nguyễn Ngọc Trân bức xúc.
 
Giải trình về ý kiến này, Bộ trưởng Nguyễn Minh Hiển cho biết, khi chuẩn bị đề án, bộ có trách nhiệm cao, không thể làm một dự án chung chung được. Giáo dục là vấn đề phức tạp, đòi hỏi trí tuệ, công sức cao không thể chỉ một bộ mà phải đưa ra lấy ý kiến. Đề án học phí mà không có ý kiến thì làm sao chúng ta phát hiện ra bất cập để kiến nghị Chính phủ? Không ai “tài gì” mà có thể nghĩ ra được mọi vấn đề, vì vậy phải lấy ý kiến.
 
Trao đổi về đề án này, theo Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An, việc xây dựng đề án này phải lấy ý kiến cho tốt rồi mới triển khai, tránh những ý kiến không đúng sự thật mà dẫn đến những hậu quả mà ta chưa lường hết được. Cũng theo Chủ tịch Nguyễn Văn An, những ý kiến chất vấn các đại biểu phải nhớ lâu và phải “đòi” bộ giải quyết đến nơi đến chốn.  

  • Cơ chế thu BHXH sẽ được nghiên cứu đổi mới 

ĐB Nguyễn Ngọc Trân chất vấn tại hội trường

Không căng thẳng như phần chất vấn Bộ trưởng Nguyễn Minh Hiển, nhưng tính chất “truy vấn” vẫn tiếp tục được biểu hiện ở phần chất vấn Bộ trưởng Bộ LĐ-TB &XH Nguyễn Thị Hằng. Được dành cho 20 phút, nhưng do báo cáo của Bộ trưởng Nguyễn Thị Hằng khá dài (11 trang), nên một số phần trả lời đại biểu về vấn đề xuất khẩu lao động, giải pháp khắc phục tình trạng môi giới, “cò mồi” trong xuất khẩu lao động… đã không được trình bày trực tiếp tại hội trường.

 Không gửi câu hỏi trước, nhưng chất vấn trực tiếp của đại biểu Nguyễn Ngọc Lâm (Hải Phòng) về vấn đề bảo hiểm xã hội (BHXH) lại trở thành một chủ đề chính của phần hỏi - đáp. Đại biểu này hỏi: “Trong thực hiện chính sách BHXH hiện nay còn nhiều tồn tại, chỉ có 50% người lao động được đóng BHXH. Vậy có biện pháp nào để lập lại trật tự kỷ cương trong lĩnh vực này hay không? Tại sao không giao quyền giám sát việc thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH cho chính người lao động?”.

Trả lời câu hỏi này, Bộ trưởng Nguyễn Thị Hằng thừa nhận, trong vấn đề BHXH, có bất cập cả về chính sách và tổ chức thực hiện, và trong đó “có lỗi của ngành và Bộ LĐ-TB&XH”. Bộ trưởng phân tích, việc trốn tránh đóng BHXH của người sử dụng lao động là do… công tác tuyên truyền, giáo dục chưa tốt, “người lao động không biết phần đóng BHXH chính là tiền lương của mình”.

Bên cạnh đó, chế tài trong lĩnh vực này chưa hợp lý: “Doanh nghiệp không đóng BHXH, mức phạt cao nhất là 20 triệu đồng; trong khi khoản BHXH phải đóng lên đến vài tỷ đồng. Do vậy, nhiều doanh nghiệp chấp nhận chịu phạt”. Chính vì thế, giải pháp trong thời gian tới là tích cực tuyên truyền, và nâng chế tài xử phạt.
 
Chưa hài lòng, đại biểu Nguyễn Ngọc Lâm hỏi tiếp: “Tại sao không đưa luôn khoản đóng BHXH vào lương, trả cho người lao động để họ trực tiếp đóng?”. Bộ trưởng Nguyễn Thị Hằng: “Đúng là tiền đóng BHXH là tiền lương, nhưng nếu để người lao động đóng trực tiếp thì sẽ “vòng vèo”. Hơn nữa, sẽ không bảo đảm 100% người lao động sẽ đóng”.

Theo Bộ trưởng, sắp tới, cơ quan BHXH cần tới tận doanh nghiệp để thu, và trường hợp nào cố tình vi phạm thì cần đưa ra tòa. Thế nhưng, đại biểu Nguyễn Ngọc Lâm chưa dừng lại: “Trên thực tế, với chế tài hiện nay, ngành BHXH đã trở thành… bất lực?”. Bộ trưởng Nguyễn Thị Hằng “xin tiếp thu” để sớm kiến nghị Chính phủ có chế tài mạnh hơn đối với những vi phạm về đóng BHXH.
 
Chưa thật đồng tình với Bộ trưởng Nguyễn Thị Hằng, đại biểu Nguyễn Đình Xuân (Tây Ninh) tham gia tranh luận: “Vẫn cần làm rõ, khoản đóng BHXH chính là tiền lương của người lao động. Đồng thời, thay đổi cơ chế để doanh nghiệp “thu hộ” tiền đóng BHXH cho cơ quan BHXH. Hoặc nếu trả lương qua ngân hàng thì ngân hàng “thu hộ” để đóng cho cơ quan BHXH. Làm như thế là tạo ra quan hệ giữa người lao động và cơ quan BHXH, thay vì cách làm “chạy theo doanh nghiệp” hiện nay”.

Một lần nữa, Bộ trưởng Nguyễn Thị Hằng “xin tiếp thu” để nghiên cứu, đưa ra cách thu BHXH tốt nhất, có thể qua bưu điện, có thể qua ngân hàng. “Những cơ chế này sẽ được trình để Quốc hội xem xét” – Bộ trưởng Nguyễn Thị Hằng cam kết  

BẢO - MY - VĂN

 Ý kiến đại biểu Quốc hội về trả lời chất vấn 

  • Đại biểu NGUYỄN LÂN DŨNG (Đắc Nông):

Theo tôi, việc Bộ trưởng Nguyễn Minh Hiển cho biết, sẽ dừng việc điều chỉnh học phí là vội vàng và việc xây dựng đề án này cũng không được bộ chuẩn bị kỹ. Việc điều chỉnh học phí là cần thiết bởi có như vậy mới góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

Tuy nhiên, việc này cần phải được tính toán kỹ, cụ thể: trường nào tăng, trường nào không tăng hay như cấp học THPT tăng hay không tăng. Chẳng hạn những trường THPT chất lượng cao thì tăng được để đảm bảo chất lượng tốt thì có thể sẽ không bị dư luận phản ứng.

Còn trường đại học nào cần tăng học phí để đảm bảo chất lượng giáo dục thì người dân cũng đâu tiếc tiền, bởi thực tế nhiều người còn gửi con ra nước ngoài học tập.

  •  Đại biểu NGUYỄN NGỌC TRÂN (An Giang): 

Qua các lần trả lời chất vấn của Bộ trưởng Nguyễn Minh Hiển, không chỉ tôi mà nhiều cử tri, đại biểu cảm thấy không yên tâm. Chẳng hạn như cải cách giáo dục, trước đây anh (Bộ trưởng Nguyễn Minh Hiển) nói phải lấy sách giáo khoa làm khâu đột phá, bây giờ anh lại nói, thầy giáo là đột phá.

Rồi vấn đề thực hiện nghị quyết trung ương để điều chỉnh học phí. Điều này là cần thiết và phải làm rõ ràng, cụ thể thì mới thuyết phục được mọi người. Nhưng cách chuẩn bị vừa qua không rõ ràng làm người dân hiểu sai rằng nghị quyết sai. Cách làm này rõ ràng là không chuẩn bị kỹ.

  •  Đại biểu NGUYỄN ĐÌNH LỘC (TPHCM): 

Chất vấn lần này có sự đổi mới về mặt phương pháp, trực tiếp hơn, thiết thực hơn. Nhưng qua phần chất vấn Bộ trưởng Nguyễn Minh Hiển, tôi cho rằng, cả người hỏi và người trả lời đều cần tiếp tục rút kinh nghiệm. Tôi ngồi nghe, và tưởng tượng như đây là một “hội nghị tổng kết của ngành giáo dục”.

Sau khi nghe báo cáo, các thầy giáo, cô giáo nêu các vấn đề để Bộ trưởng giải thích, chứ chưa phải ở tầm của Quốc hội. Nhiều đại biểu hỏi, nhưng nghiên cứu chưa kỹ.

Còn đồng chí Bộ trưởng cũng có phần lúng túng, chẳng hạn như việc giải trình lý do tại sao lại rút lại đề án tăng học phí. Để ra đời được đề án đó là cả vấn đề lớn, nhưng việc rút lại như thế thì quá đơn giản

Các tin, bài viết khác