Chương trình truyền hình thực tế (THTT) từ lâu không còn xa lạ với khán giả Việt. Nếu ví von THTT là món ăn thì khán giả Việt đã và đang bị bội thực, thậm chí “ngộ độc” bởi quá nhiều món ăn chưa đạt chuẩn. Theo thống kê sơ bộ, hiện cả nước có trên 50 chương trình THTT đang phủ sóng các giờ vàng, giờ bạc... và rải đều ở hầu hết các kênh truyền hình, khiến không ít khán giả phân vân không biết nên chọn xem cái nào, bỏ cái nào.
Khi một số chương trình THTT trong nước chưa thực sự thành công, các nhà sản xuất đã “đi tắt đón đầu” bằng cách mua hàng loạt bản quyền các chương trình THTT đang “nóng” ở nước ngoài, “ép” vào hoàn cảnh Việt, cho khán giả Việt thưởng thức. “Rằng hay thì thật là hay”, tuy nhiên, ít ai để ý về lâu về dài, chính yếu tố nước ngoài, bề nổi, chiêu trò… đã khiến các chương trình gần giống nhau và ngày càng trở nên nhạt nhẽo.
Một số format nước ngoài khi mang vào Việt Nam, nhà sản xuất bị buộc phải tuân thủ nguyên tắc, luật chơi của họ đặt ra từ nội dung cho đến hình thức như thiết kế sân khấu, màu sắc, thậm chí ngôn ngữ, cách tuyển chọn thí sinh… Việc tuân thủ một cách máy móc ấy đã khiến các chương trình hầu như bị gò ép, khiến khán giả ngán ngẩm. Để tăng rating (lượng người xem), đồng nghĩa với quảng cáo, lợi nhuận, các nhà sản xuất vô tình hoặc cố ý lờ đi văn hóa tiếp nhận, thưởng thức của người Việt. Từ đó, không ngần ngại sử dụng triệt để các chiêu trò để thu hút sự chú ý, tăng độ hot chương trình, trực tiếp hoặc gián tiếp biến chương trình thành… cái chợ với đầy đủ những chuyện không đúng chuyên môn. Và, lời thị phi: “Không scandal không phải là truyền hình thực tế” - không phải vô cớ mà có!
Dễ dàng nhận thấy, xu hướng sản xuất những chương trình nội địa với điểm chung là truyền tải những giá trị tốt đẹp từ cuộc sống đang được nhà sản xuất quan tâm. Được ra đời trong thời điểm “cá lớn nuốt cá bé”, liệu các chương trình này có đi theo lối mòn của THTT hay mạnh dạn tạo cách tiếp cận riêng với khán giả? Tuy nhiên, có thể khẳng định lối đi của một chương trình vẫn do chính khán giả tạo ra, bởi họ chính là người có thể tác động trực tiếp tới nhà sản xuất khi quyết định có tiếp nhận hay không.
Tuy nhiên, không thể phủ nhận những gì mà các chương trình THTT đã mang lại cho khán giả cũng như nền công nghiệp giải trí non trẻ của Việt Nam. Để mang lại một thực đơn giải trí sạch cần có sự hợp sức giữa khán giả và đơn vị sản xuất. Với khán giả, sự mạnh dạn tiếp nhận hay tẩy chay một chương trình cần rõ ràng và quyết liệt hơn. Trong khi, các nhà sản xuất sẽ phải thẳng thắn nhìn nhận những ưu khuyết điểm của mình để có biện pháp chỉnh đốn, khắc phục...
THANH SƠN
