Từ thực tiễn phát triển đất nước, nhiều nhà khoa học, chuyên gia và cán bộ hưu trí nhận định, Đại hội XIV của Đảng là thời điểm xác lập tâm thế mới - tâm thế tự tin, chủ động và khát vọng vươn lên mạnh mẽ của một dân tộc đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới.
* Đồng chí PHẠM CHÁNH TRỰC, nguyên Phó trưởng Ban Kinh tế Trung ương, nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TPHCM:
Định hình rõ con đường phát triển trong giai đoạn mới
Đại hội XIV của Đảng diễn ra trong bối cảnh đặc biệt, khi đất nước đã trải qua 40 năm đổi mới, tích lũy được nhiều thành tựu quan trọng nhưng cũng đứng trước những thách thức lớn mang tính thời đại. Đây không chỉ là một kỳ đại hội nhiệm kỳ, mà là dấu mốc mở ra giai đoạn phát triển mới, đòi hỏi tư duy chiến lược dài hạn và quyết sách đột phá.
Thuận lợi của nước ta là nền tảng kinh tế - xã hội đã được củng cố, uy tín quốc tế ngày càng nâng cao, giữ được thế độc lập, tự chủ trong quan hệ đối ngoại. Tuy nhiên, có 3 yếu tố lớn sẽ định hình diện mạo thế giới trong tương lai. Đó là biến đổi khí hậu; sự tác động sâu rộng của khoa học - công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo cùng những biến động khó lường về địa chính trị. Trong bối cảnh những tác động chủ quan và khách quan đan xen, câu hỏi đặt ra cho Đại hội XIV của Đảng là Việt Nam sẽ định hướng phát triển ra sao?
Thực tế cho thấy, nước ta vẫn chưa thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình; công nghiệp công nghệ cao còn nhỏ bé, chủ yếu phụ thuộc vào đầu tư nước ngoài (FDI). Trong khi đó, doanh nghiệp trong nước phần lớn thực hiện gia công, lắp ráp truyền thống, thiếu lực lượng kinh tế độc lập, tự chủ.
Vì vậy, tôi cho rằng Đại hội XIV của Đảng phải giải quyết được 2 nhiệm vụ lớn. Một là, kiên trì và tổ chức thực hiện hiệu quả mục tiêu đến năm 2045 trở thành nước công nghiệp hóa - hiện đại hóa, thu nhập bình quân đầu người đạt 15.000 - 20.000USD, như Đại hội XIII của Đảng đã xác định. Hai là, phải đặt tầm nhìn xa hơn, định hình rõ con đường phát triển sau năm 2045, bởi không có tầm nhìn dài hạn thì không thể đi xa.
Muốn đạt tăng trưởng cao và bền vững, tôi cho rằng phải khai thác hiệu quả các dư địa phát triển, như đầu tư đúng hướng cho công nghiệp trong nước. Cụ thể là đẩy mạnh sản xuất, tạo công ăn việc làm để đảm bảo được sự tự chủ. Cùng với đó là tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao, hướng đến xây dựng nền nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp xanh. Mặt khác, phải tổ chức lại sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ; xây dựng hệ sinh thái khoa học - công nghệ, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo với vai trò dẫn dắt rõ nét của Nhà nước. Một nhiệm vụ quan trọng nữa là phải đột phá hạ tầng nhưng tránh dàn trải, lãng phí.
Trên hết, thành công của mọi chủ trương phụ thuộc vào công tác nhân sự và sự đoàn kết trong Đảng. Phát huy vai trò hạt nhân lãnh đạo của Đảng, giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa và sự đoàn kết, không để nảy sinh bè phái, cục bộ chính là điều kiện tiên quyết để Đại hội XIV của Đảng tạo ra động lực mới, đưa đất nước tiếp tục vươn tầm trong kỷ nguyên phát triển mới.
* Đồng chí Nguyễn Kim Sơn, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT:
Xác định tầm quan trọng của giáo dục
Trong các báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng do Tổng Bí thư Tô Lâm trình bày tại Đại hội đã xác định đột phá phát triển giáo dục - đào tạo (GD-ĐT) là nhiệm vụ quan trọng.
Trong thời gian tới, đột phá phát triển GD-ĐT sẽ có rất nhiều việc phải làm. Ngành giáo dục đang triển khai với một tinh thần, quyết tâm mới và ý chí rất cao. Trong đó, nhiệm vụ đặt ra trước hết và có ý nghĩa nền tảng là đổi mới tư duy, nhận thức về GD-ĐT. Nhận thức rõ vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao đối với sự phát triển của đất nước trong giai đoạn phát triển mới, Bộ GD-ĐT đã triển khai nhiều giải pháp cụ thể.
Thứ nhất, đối với giáo dục phổ thông, chương trình mới hướng tới phát triển năng lực toàn diện, đặc biệt là năng lực số, tư duy phản biện, sáng tạo và giải quyết vấn đề. Thứ hai, bộ đang thúc đẩy mô hình hợp tác “3 Nhà”: Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp. Thứ ba, Bộ GD-ĐT chú trọng phát triển đội ngũ giảng viên, nhà khoa học: đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ; khuyến khích nghiên cứu, công bố quốc tế; mở rộng hợp tác quốc tế, đồng thời có chính sách thu hút trí thức Việt Nam ở nước ngoài tham gia giảng dạy và nghiên cứu.
Có thể khẳng định, toàn bộ các giải pháp về thể chế, cơ chế tài chính, đổi mới phương thức quản trị và tổ chức hệ thống giáo dục khi được triển khai đồng bộ sẽ tạo ra những đột phá thực chất, mở ra một nhịp tăng tốc mới cho sự phát triển của GD-ĐT trong giai đoạn tới, phục vụ mục tiêu phát triển bền vững của đất nước.
* Ông Nguyễn Đình Khang, Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam:
Đề xuất 5 nội dung xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam
Để xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại, lớn mạnh, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đề xuất với Trung ương Đảng và Đại hội 5 nội dung chính.
Trong đó có việc ban hành chiến lược xây dựng giai cấp công nhân gắn với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, cụ thể hóa định hướng xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại, lớn mạnh, gắn với sự phát triển của khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo; chú trọng nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, tác phong công nghiệp và kỷ luật lao động để giai cấp công nhân Việt Nam thích ứng, phát triển, làm chủ tri thức, công nghệ, hội nhập quốc tế và phát huy sáng kiến, đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên phát triển mới.
Cùng với đó, đảm bảo phân phối hài hòa lợi ích giữa người lao động, người sử dụng lao động và xã hội mà nền tảng là ban hành quy định về mức sống tối thiểu thay cho tiền lương tối thiểu. Cần mở rộng hệ thống phúc lợi và an sinh xã hội, quan tâm tới bảo hiểm xã hội, nhà ở, nhà trẻ, mẫu giáo, y tế, giáo dục và đời sống văn hóa tinh thần của công nhân; thúc đẩy trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, khuyến khích chia sẻ lợi ích công bằng, tạo việc làm bền vững, tiền lương đủ sống và đầu tư cho phát triển con người. Nghiên cứu giảm thời giờ làm việc, nâng cao chất lượng cuộc sống của người lao động, gắn với nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia…
* TS Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương:
Văn kiện thể hiện rõ sự đổi mới mạnh mẽ
Nghiên cứu báo cáo về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng mà Tổng Bí thư Tô Lâm trình bày tại phiên khai mạc, tôi ấn tượng tinh thần xuyên suốt của bản báo cáo. Báo cáo đặt ra yêu cầu hành động: nói đi đôi với làm; xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp; gắn trách nhiệm với kết quả; gắn đột phá với bền vững; gắn kỷ luật thực thi với sự hài lòng của nhân dân.
Văn kiện lần này thể hiện rõ sự đổi mới mạnh mẽ tư duy về phát triển. Bên cạnh việc xác định khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực trung tâm; báo cáo đặc biệt nhấn mạnh khâu tổ chức thực hiện; đặt trọng tâm vào việc thiết kế chương trình hành động, cơ chế kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả.
Tôi cũng rất ấn tượng với những đột phá chiến lược trong báo cáo mà Tổng Bí thư trình bày, đó là những yếu tố có quan hệ hữu cơ: thể chế mở đường, nhân lực quyết định tốc độ và chất lượng phát triển, hạ tầng tạo không gian và sức bật.
Nếu làm đồng bộ, chúng ta sẽ tạo ra "đà" mới và "thế" mới; nếu làm nửa vời, chúng ta sẽ tự đánh mất cơ hội. Rất mong những định hướng quan trọng trong báo cáo được thực hiện triệt để trên thực tế. Theo đó, lấy dữ liệu và kết quả làm căn cứ đánh giá, kiên quyết ngăn chặn tiêu cực, tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.
