Như chúng tôi đã đề cập, theo chủ trương của UBND TPHCM, hàng chục nhà văn hóa (NVH) đã được đầu tư xây dựng tại nhiều phường, xã của TP với mong muốn cải thiện và góp phần nâng cao đời sống văn hóa tinh thần vốn còn rất thiếu thốn với người dân nơi đây. Điều này cho thấy, TP đã xác định NVH phường là một thiết chế văn hóa cơ sở rất quan trọng trong việc xây dựng đời sống văn hóa cơ sở. Tuy nhiên, để hệ thống văn hóa cơ sở này có thể sống và phát huy hiệu quả vẫn còn rất nhiều vấn đề đáng quan tâm.
Dãy 3 kiốt cho thuê án ngữ ngay mặt tiền ở Trung tâm Văn hóa quận 9. Ảnh: MINH AN
Khó khăn không ít
Ở hầu hết các NVH, để tính đến việc duy trì các hoạt động phục vụ đời sống văn hóa của người dân, điều chúng tôi ghi nhận đầu tiên là tâm huyết của những người trong ban chủ nhiệm, là sự nhiệt tình của đội ngũ cộng tác viên. Quả thật, nếu không tâm huyết thì khó mà hoàn thành được công việc, bởi hầu hết các thành viên trong ban chủ nhiệm NVH phường, xã đều là cán bộ kiêm nhiệm công tác.
Quy chế hiện nay, ban chủ nhiệm NVH phường, xã cơ cấu 5 thành viên: phó chủ tịch UBND phường, xã (phụ trách văn xã), cán bộ chuyên trách VHTT-TT, kế toán tài chính, đại diện Hội phụ nữ và Đoàn thanh niên. Ngoài ra, còn phải có nhân viên phụ trách phòng đọc sách báo, bảo vệ, tạp vụ và lực lượng cộng tác viên. NVH phường, xã nào do UBND phường, xã đó trực tiếp quản lý. Đó là chưa kể đến cái khó về kinh phí hoạt động.
Nói về những cái khó trong hoạt động của NVH phường, xã, bà Đỗ Trà My, Phó Chủ tịch UBND phường 11, quận 10, chia sẻ: “Vị trí NVH phường 11 nằm sát cạnh khu dân cư nên một số hoạt động như ca nhạc, múa hát NVH đều phải lưu tâm vì rất dễ làm ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt của người dân ở xung quanh. Các chương trình như hỗ trợ cộng đồng, tuyên truyền chính sách pháp luật hay tư vấn pháp lý, thường được người dân rất quan tâm tham gia. Theo tôi, muốn thu hút người dân tham gia, NVH phường, xã phải làm các chương trình miễn phí mà miễn phí toàn bộ, quả thật là phường chưa đủ khả năng để làm”.
Bà My kể thêm, mới đầu, NVH phường 11 tổ chức mời giáo viên dạy thể dục nhịp điệu miễn phí cho các chị em trong phường, người dân tham gia rất đông. Qua vài tháng thử nghiệm, NVH tổ chức thu phí, với giá khá mềm (để bồi dưỡng cho giáo viên là lực lượng cộng tác viên), nhưng các học viên vẫn cứ lần hồi “rụng” hết… Cũng chính vì cái khó này mà nhiều NVH đã “tận dụng” bằng cách kiêm thêm nhiều dịch vụ khác như cho thuê mặt bằng làm văn phòng, đãi tiệc cưới...
Nên chăng xây dựng mô hình NVH liên phường, xã?
Thực tế không chỉ có NVH phường, xã rơi vào tình trạng hoạt động kém hiệu quả, lãng phí. Hôm đến Trung tâm Văn hóa quận 9, chúng tôi khá ngạc nhiên bởi một trung tâm văn hóa của quận, huyện lại vắng vẻ và đìu hiu đến thế. Án ngữ ngay mặt tiền là dãy 3 kiốt cho thuê bán văn phòng phẩm, cơ sở đào tạo tin học của một công ty TNHH. Bên trong trung tâm lại càng vắng hơn, các dãy phòng ở tầng trệt đều khóa cửa, trên lầu 1 chỉ có vài người đang tập thể dục thẩm mỹ... |
Đó là ý kiến của ông Trần Văn Thạnh, Giám đốc Trung tâm Văn hóa quận 2, TPHCM. Theo ông, việc xây dựng NVH theo cụm liên phường, liên xã sẽ bớt được tình trạng lãng phí tiền và nhân lực, các chương trình hoạt động phục vụ đời sống người dân cũng được nâng chất hơn. Các NVH phường, xã nên giao trung tâm văn hóa quận quản lý, thay vì UBND phường quản lý như hiện nay. Có sự hỗ trợ chuyên môn của trung tâm văn hóa quận, các hoạt động văn hóa văn nghệ, thể thao ở NVH sẽ sâu sát và thiết thực hơn.
Cùng với ý kiến này, ông Nguyễn Hoàng Vũ, Phó Chủ tịch UBND phường Phú Hữu, quận 9, cho biết: “Theo tôi, nên hướng đến mô hình xây dựng NVH liên xã, liên phường, từ đó giúp các NVH phường, xã giảm áp lực và bớt đuối sức”. Tuy nhiên, ông Vũ tỏ ý không đồng tình việc chuyển giao NVH phường, xã về trung tâm văn hóa quận quản lý.
Có nên chăng xây dựng hàng loạt NVH tại các phường, xã - đó là câu hỏi nóng được nhiều người quan tâm trong chương trình “Nói và làm” vào tháng 10-2007, do Hội đồng Nhân dân TP và Đài Truyền hình TPHCM tổ chức. Nhiều đại biểu đã cho rằng, làm như thế sẽ làm phân tán nguồn lực và không tránh khỏi lãng phí; việc đầu tư xây dựng NVH phường, xã ở các quận – huyện vùng ven là cần thiết và hợp lý, nhưng nên theo mô hình NVH cụm liên phường, xã.
Minh An – Minh Thư
Vui buồn nhà văn hóa |
