Với 50 câu hỏi nhận được trước đó, Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng mở đầu phiên chất vấn – trả lời chất vấn hôm qua, 12-11. Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Giàu, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Thiện Nhân, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu cũng đã lần lượt đăng đàn.
Sáng nay 13-11 Kết thúc phiên họp hôm qua 12-11, Chủ tịch QH Nguyễn Phú Trọng cho biết, theo chương trình kỳ họp, sáng nay 13-11, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng sẽ phát biểu thêm về một số vấn đề liên quan đến công tác quản lý điều hành của Chính phủ. Tuy nhiên, theo yêu cầu của nhiều ĐBQH, sau phần phát biểu, Thủ tướng sẽ trực tiếp trả lời các câu hỏi của ĐBQH tại nghị trường. Được biết, lĩnh vực quản lý xuất nhập khẩu nhiều mặt hàng, đặc biệt là xuất khẩu lúa gạo - được ĐBQH coi là “có những quyết định điều hành xa rời thực tế cuộc sống” - chiếm tỷ lệ lớn trong các câu hỏi đã gửi cho Thủ tướng. Bên cạnh đó, Thủ tướng cũng nhận được các chất vấn về giải quyết khiếu nại tố cáo; thẩm định, phê duyệt vốn cho các dự án đầu tư xây dựng cơ bản, kiên cố hóa trường học; chế độ chính sách cho cán bộ cơ sở… B. AN |
- Bộ Y tế là nhạc trưởng, nhưng địa phương cũng có trách nhiệm rất lớn
Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Thiện Nhân (ảnh trái):Chúng tôi luôn xác định đầu tư cho bậc học mầm non là hết sức quan trọng, nhưng trong điều kiện nguồn lực có hạn thì phải chọn mục tiêu ưu tiên cho từng giai đoạn.
Là người đầu tiên đối thoại với Bộ trưởng Y tế, ĐB Nguyễn Thị Bạch Mai (Tây Ninh) nêu một vấn đề hết sức cụ thể: Có hay không tình trạng hoa quả ngoại nhập nhiễm hóa chất bảo quản độc hại? Bộ Y tế đã làm gì để cảnh báo và bảo vệ sức khỏe của người tiêu dùng Việt Nam? Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu trả lời một cách hình ảnh: “Từ trang trại đến mâm cơm của chúng ta còn nhiều vấn đề. Đúng là mâm cơm của chúng ta hiện nay chưa đảm bảo được yêu cầu sạch, ngon và an toàn”.
Tuy nhiên, ông cho rằng “việc sử dụng hóa chất bảo quản nông sản do Bộ NN-PTNT quản, còn chất lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường lại do Bộ Công thương đảm trách”. Không chỉ có Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu, các Bộ trưởng Cao Đức Phát, Vũ Huy Hoàng cũng đã lần lượt được mời giải thích về trách nhiệm quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm. Mặc dù vậy, ĐB Bạch Mai vẫn chưa hài lòng: “Có trách nhiệm liên ngành, nhưng lẽ nào không có nhạc trưởng?”.
Một bức xúc khác được đặt ra là thực trạng xử lý chất thải độc hại từ hàng ngàn bệnh viện, cơ sở y tế trên cả nước. Theo Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu, hiện mới có 40% loại rác thải y tế độc hại nguy hiểm được đốt đúng quy chuẩn; 33% đốt bằng lò thủ công; còn lại 27% đốt ngoài trời hoặc chôn lấp. Nước thải mới xử lý đạt chuẩn 33%; trên 30% có xử lý nhưng chưa đảm bảo, còn lại chưa được xử lý.
Ông cho biết: “Để xử lý nước thải bệnh viện, tính ra cần khoảng 1.200-1.400 tỷ đồng, xử lý chất thải rắn khoảng 800 tỷ đồng; khoản kinh phí này khá lớn nên cần có thời gian. Bộ chỉ quản 35 bệnh viện, hơn 1.000 bệnh viện khác do UBND cấp tỉnh quản lý, cho nên các địa phương cũng có trách nhiệm rất lớn”. “Không thể lấy mãi lý do thiếu kinh phí để giải thích vấn đề này. Cũng không thể nói trách nhiệm chính là của địa phương được. Cần phải có lộ trình rõ ràng để người dân biết bao giờ thì vấn đề được giải quyết dứt điểm” - ĐB Trịnh Thị Nga (Phú Yên) phản biện.
Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu hứa sẽ nghiên cứu và trả lời bằng văn bản vấn đề được ĐB Nguyễn Hữu Chí (Tiền Giang) nêu về việc ĐBSCL là khu vực “thiệt thòi về chăm sóc y tế”, do tỷ lệ bác sĩ, dược sĩ, cử nhân điều dưỡng trên một vạn dân rất thấp so với chuẩn chung
- Đảm bảo nhu cầu thiết yếu về điện trong năm 2009
Mặc dù đã được đề cập nhiều, song chủ trương dừng ký hợp đồng xuất khẩu gạo mới hồi tháng 3 năm nay của Chính phủ (với sự tham mưu của Bộ Công thương) tiếp tục là vấn đề nóng trong hơn nửa buổi sáng của ngày chất vấn thứ 2. Kiên định với đánh giá chủ trương dừng ký tiếp hợp đồng xuất khẩu gạo ở thời điểm giá gạo thế giới lên rất cao hồi tháng 3-2008 là đúng, Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng không nhận được sự đồng tình của nhiều ĐBQH.
ĐB Quốc hội Vi Trọng Lễ (ảnh phải):Mầm non là bậc học “gốc”, có vai trò hết sức quan trọng trong việc hình thành nhân cách cho học sinh, song vì sao chưa được đầu tư đúng mức?
Ngoài ra, việc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) không làm tốt nhiệm vụ cung cấp đủ và ổn định điện cho sản xuất, sinh hoạt; từ chối đầu tư 13 dự án điện do không có vốn, trong khi lại xin trích thưởng hàng ngàn tỷ đồng cũng là những câu hỏi gay gắt đặt ra cho Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng.
Với thâm niên theo dõi và chất vấn về hoạt động của ngành điện, ĐB Vũ Quang Hải (Hưng Yên) hỏi: “Năm 2009, nếu tăng giá điện thì có còn tình trạng cắt điện tùy tiện không? Đến bao giờ thì EVN có cơ chế đền bù cho doanh nghiệp (DN) và người tiêu dùng bị thiệt hại vì cắt điện đột ngột”?
ĐB Trần Thị Hoa Ry (Bạc Liêu) phản ánh, mặc dù bộ trưởng nói tình hình cung cấp điện đã được cải thiện, nhưng ngay trước kỳ họp QH, ở địa phương bà vẫn bị cắt điện thường xuyên. ĐB truy vấn về trách nhiệm của bộ trưởng trong việc để EVN đầu tư ra ngoài lĩnh vực trong khi chưa hoàn thành việc phát triển nguồn và mạng lưới cung cấp điện cho nhân dân (cụ thể là việc trả lại 13 dự án).
Theo Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng, việc EVN trả lại dự án là có phần thiếu trách nhiệm, nhưng “họ cũng có khó khăn thực sự về vốn, về nguồn than cung cấp cho các nhà máy nhiệt điện”. Ông cho biết, hiện Chính phủ đã có chủ trương giao lại cho EVN 2 trong số 13 dự án nói trên, còn lại giao cho các tập đoàn nhà nước khác và thu hút thêm đầu tư nước ngoài. Nhu cầu điện năm 2009 dự kiến tăng 13% so với năm nay (nếu GDP tăng trưởng 6,5%). “Bộ Công thương sẽ chỉ đạo EVN cố gắng hết sức tránh cắt điện tràn lan, mặc dù vào mùa khô cũng sẽ khó khăn” - bộ trưởng cam kết.
Tuy nhiên, ông đã không khẳng định cụ thể về việc có hay không cơ chế bồi thường cho DN và người tiêu dùng khi bị cắt điện không báo trước. ĐB Vũ Quang Hải vẫn ấm ức: “Cứ như hiện nay rất có thể độc quyền nhà nước bị biến thành độc quyền DN trong lĩnh vực sản xuất và cung cấp điện năng”.
- Chính sách tiền tệ không gây “sốc”
So với Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Văn Giàu có phần nhàn nhã hơn khi chỉ nhận được 5 chất vấn gửi trước. Tuy nhiên, ông cũng đã phải đối diện với những câu hỏi không kém phần thẳng thắn, thậm chí gay gắt.
ĐB Nguyễn Thị Nguyệt Hường (Hà Nội) đặt vấn đề: Sau cú “phanh gấp” thắt chặt tiền tệ vừa qua, ngân hàng mới bắt đầu nới lỏng nhưng để DN khôi phục hoạt động bình thường và tiếp cận các nguồn vốn không dễ, ngân hàng sắp tới có biện pháp gì? ĐB Nguyễn Hồng Sơn (Hà Nội) cũng cho rằng chính sách của NHNN vừa qua có phần đột ngột và liều lượng lớn.
Biện pháp quyết liệt của NHNN đã góp phần kiềm chế lạm phát. Song theo ĐB Nguyễn Hồng Sơn, nó khiến DN nhỏ và vừa gặp nhiều khó khăn, không kham nổi lãi suất cao và dù chấp nhận cũng không thể vay vì ngân hàng đang thiếu vốn. Nhiều DN vì thế bị đình trệ sản xuất, đứng trước nguy cơ phá sản. Thống đốc Nguyễn Văn Giàu tỏ ra khá bình tĩnh và cho rằng điều hành chính sách tiền tệ vừa qua không phải là quá bất ngờ.
Ông lấy ví dụ khi tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc, NHNN đã công bố quyết định một tháng trước khi áp dụng. Phát hành tín phiếu bắt buộc là biện pháp quan trọng để hút tiền từ lưu thông và trước khi triển khai đã có trao đổi với các ngân hàng. Trước đó, Thống đốc dành thời gian khá dài để diễn giải về chính sách tiền tệ thắt chặt nhưng linh hoạt trong bối cảnh vừa kiềm chế lạm phát, vừa bảo đảm tăng trưởng bền vững. Bước đầu, chính sách này đã đạt được một số kết quả: 10 tháng đầu năm, tổng phương tiện thanh toán tăng 10,59% (cùng kỳ năm ngoái tăng 32%); tăng trưởng tín dụng 10 tháng đầu năm là 19,6% (cùng kỳ năm ngoái tăng 37%). Từ kiểm soát 2 chỉ tiêu chủ yếu này, NHNN đã rút bớt 35.000 tỷ đồng tiền mặt từ lưu thông về, góp phần vào việc kiềm chế tốc độ tăng lạm phát.
Nhưng không chỉ thắt chặt, ngành ngân hàng vẫn ưu tiên định hướng tăng trưởng tín dụng cho một số lĩnh vực như xuất khẩu, nông nghiệp, nông dân và nông thôn, hộ chính sách và đặc biệt là đối với những dự án dở dang có hiệu quả, phải đầu tư nhanh để phát huy hiệu quả. Tín dụng cho khu vực dân doanh từ đầu năm đến nay tăng 37%, trong khi khu vực Nhà nước chỉ tăng 12,8%; lĩnh vực sản xuất tăng 34%, lĩnh vực xuất khẩu tăng 37%, nông nghiệp, nông dân, nông thôn tăng 27%, đặc biệt đối với hộ nghèo và hộ chính sách tăng 34%. Thống đốc Nguyễn Văn Giàu cũng chia sẻ với khó khăn của DN vừa và nhỏ, song đưa ra những số liệu cho thấy khó khăn đó không phải phổ biến trong bối cảnh khó khăn chung của nền kinh tế. Thực tế là các ngân hàng vẫn xem xét cho vay với những hồ sơ đảm bảo đủ điều kiện.
Trả lời chất vấn của ĐB Đặng Thị Mỹ Hương (Ninh Thuận) về việc DN khó tiếp cận vốn vì lý do ngân hàng cho vay bất động sản, chứng khoán quá lớn, Thống đốc Nguyễn Văn Giàu thừa nhận các ngân hàng “có phần mạnh tay”, song NHNN đã kiểm soát được. Đến nay, dư nợ cho vay bất động sản toàn quốc vào khoảng 115.000 tỷ đồng, trong đó chủ yếu đáp ứng nhu cầu chính đáng của người dân và DN như vay mua nhà, sửa chữa nhà cửa, hay đầu tư xây dựng chung cư, văn phòng cho thuê... Dư nợ cho vay chứng khoán giảm mạnh từ trên 20.000 tỷ đồng xuống còn hơn 6.000 tỷ đồng.
- Nhiều trường không đảm bảo điều kiện căn bản của giáo dục ĐH
Những bất cập trong hai bậc học “gốc” và “ngọn” trong sự nghiệp trồng người - giáo dục mầm non và giáo dục đại học - đã được các ĐBQH phân tích khá cụ thể trong phiên họp chiều 12-11.
ĐB Hồ Quốc Dũng (Bình Định) cảnh báo về tình trạng “nở rộ” các trường đại học, cao đẳng dạy nghề (ĐH-CĐ) trong khi một tỷ lệ lớn trong số này không đảm bảo điều kiện về cơ sở vật chất cũng như đội ngũ giảng viên cơ hữu. Có trường đăng ký hơn 20 giảng viên là tiến sĩ, nhưng kiểm tra thấy chỉ có 1, chưa kể số giảng viên cũng ít hơn so với đăng ký rất nhiều.
Hậu quả là xã hội phải gánh hàng vạn cử nhân không đủ năng lực, không khác gì một loại hàng hóa kém chất lượng, liệu Bộ GD-ĐT có xử lý thích đáng những trường hợp này hay chỉ giơ cao đánh khẽ? Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Thiện Nhân thừa nhận, đúng là có tình trạng các trường ĐH-CĐ được thành lập quá vội vàng, không đảm bảo những điều kiện căn bản của giáo dục ĐH.
Thậm chí, ông còn bổ sung vào “danh sách bất cập” ở bậc học này vấn đề giáo trình giảng dạy và cho biết, Bộ GD-ĐT sẽ chú trọng “lấp đầy” những khoảng trống này bằng các quy định cụ thể theo hướng “hậu kiểm” các trường ĐH-CĐ liên tục 3 năm sau khi thành lập. Đồng thời, các tiêu chuẩn để được phép thành lập trường cũng sẽ khắt khe hơn, theo đó số giảng viên cơ hữu phải đảm bảo ít nhất 60% khối lượng đào tạo.
“Tới đây, bộ sẽ thực hiện “3 công khai - 4 kiểm tra”, trong đó có việc đưa đầy đủ thông tin về các trường ĐH-CĐ (kể cả thông tin về từng giảng viên cơ hữu) lên trang web của bộ để sinh viên có thể xem xét, chọn lựa trường phù hợp”. Tuy nhiên, bộ trưởng nhấn mạnh, mở rộng giáo dục ĐH- CĐ là một yêu cầu khách quan của xã hội, vì tỷ lệ sinh viên/ 1 vạn dân của VN còn thấp, chỉ bằng một nửa so với Nhật Bản, Pháp, Thái Lan và bằng 1/3 so với nhiều nước phát triển.
Liên quan đến bậc học mầm non, ĐB Lê Văn Cuông (Thanh Hóa), Vi Trọng Lễ (Phú Thọ) có chung nhận định, mặc dù là bậc học “gốc”, có vai trò hết sức quan trọng trong việc hình thành nhân cách cho học sinh, song hiện chưa được đầu tư đúng mức.
ĐB Lê Văn Cuông trăn trở: “Trong khi cái gốc chưa lo thì 10 năm tới đặt nặng mục tiêu đào tạo cấp tốc 20.000 tiến sĩ có phải là do bệnh thành tích không? Bộ trưởng có thấy đây là chuyện quan trọng không? Nếu coi là quan trọng thì bộ có động thái gì để đầu tư cho bậc học này”?
Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân: “Chúng tôi luôn xác định đầu tư cho bậc học mầm non là hết sức quan trọng, nhưng trong điều kiện nguồn lực có hạn thì phải chọn mục tiêu ưu tiên cho từng giai đoạn. Hiện tại, mục tiêu ưu tiên là phổ cập trung học cơ sở. Tuy nhiên, ngay năm nay cũng đã chú trọng việc phổ cập mầm non 5 tuổi, đảm bảo cho các cháu được chuẩn bị tốt để vào lớp 1”.
ANH PHƯƠNG – HÀM YÊN
Các tổ chức tín dụng vẫn an toàn
(Trích phát biểu của Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Giàu)
“Nợ quá hạn của các tổ chức tín dụng đến cuối tháng 9 là 2,92%, tương đương 35.000 tỷ đồng. Đến nay các tổ chức tín dụng đã trích quỹ dự phòng rủi ro 22.000 tỷ đồng, những tháng cuối năm theo dự kiến các tổ chức sẽ trích đầy đủ theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Về kết quả kinh doanh thì qua 9 tháng đầu năm, các tổ chức tín dụng có phần thu lớn hơn chi. Lãi cao hơn cùng kỳ năm ngoái, nhưng chưa quyết toán, dự kiến đến cuối năm sau khi trích dự phòng rủi ro xong thì lãi có thể thấp hơn năm ngoái, nhưng không lớn.
Vấn đề quan trọng nữa là lòng tin của nhân dân đối với hệ thống ngân hàng. Trong 10 tháng đầu năm, tiền gửi tiết kiệm dân cư tăng 34% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng của năm 2007 (31%)”.
