Để đảm bảo đủ nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế, mỗi quốc gia có các “chiêu” khác nhau để thu hút và giữ chân người tài. Nhiều nước đã nhận ra rằng, các biện pháp tạm thời chưa đủ mà còn cần những giải pháp mang tính chiến lược dài hạn cho tương lai.
Thu hút lao động nước ngoài
Tình trạng thiếu lao động có chuyên môn cao là tình trạng chung của cả châu Âu. Trong một nỗ lực thu hút người lao động nước ngoài giỏi chuyên môn, cuối năm 2007, Ủy ban châu Âu (EC) thông báo kế hoạch cấp “thẻ xanh” (blue card) - một loại giấy phép mới cho người lao động nước ngoài có tay nghề cao làm việc tại EU. Những người sở hữu loại thẻ này sẽ được hưởng nhiều quyền lợi ở bất kỳ nước nào của EU.
Để được cấp “thẻ xanh”, người lao động phải có hợp đồng thời hạn ít nhất một năm và được trả lương gấp 3 lần mức lương tối thiểu ở nước sở tại. Sau 2 năm làm việc, người sở hữu “thẻ xanh” có thể xin chuyển sang làm việc tại một nước EU khác nếu đủ điều kiện. EC hy vọng kế hoạch này sẽ thu hút khoảng 20 triệu lao động từ châu Phi và châu Á vào EU trong 20 năm tới.
Nhu cầu về lao động có tay nghề của EU tăng 3%/năm.
Ngoài kế hoạch chung của EC, từng quốc gia châu Âu lại có những cách khác nhau để thu hút người tài.
Giữa tháng 7-2008, Chính phủ Đức thông qua chương trình hành động nhằm thu hút người lao động tay nghề cao từ nước ngoài.
Theo chương trình này, bắt đầu từ tháng 1-2009, những người lao động đến từ các nước EU mới sẽ dễ dàng tới Đức làm việc mà không phải trải qua bất kỳ cuộc kiểm tra đầu vào nào. Những người lao động tay nghề cao có thu nhập trên 63.000 euro sẽ được quyền lưu trú dài hạn ở Đức (so với quy định 84.000 euro như hiện nay).
Những người muốn đến Đức làm việc sẽ được ưu tiên nếu đã tốt nghiệp các trường của Đức ở nước ngoài hoặc chứng minh được khả năng về ngôn ngữ và kiến thức văn hóa Đức.
Tại Anh, ngay từ đầu năm 2008, Bộ Nội vụ nước này đã đưa ra biện pháp tăng mức thu lệ phí đối với các công ty Anh tuyển dụng người nước ngoài làm việc lên gần gấp 6 lần (từ 200 bảng lên 1.170 bảng) nhằm đảm bảo khả năng chọn lọc những người lao động nước ngoài có tay nghề vào Anh làm việc.
Bên cạnh đó, Anh cũng có kế hoạch áp dụng một hệ thống tính điểm mới cho người nhập cư vào Anh dựa trên trình độ học vấn, mức lương được trả trong 2 năm gần nhất và tuổi của người lao động. Cách tính điểm này được áp dụng cho những lao động đến từ ngoài Khu vực kinh tế châu Âu (EEA), những người hiện đang lao động tại Anh dưới dạng lao động có tay nghề muốn xin gia hạn làm việc, và những người sắp xin vào Anh làm việc ở những ngành nghề mà thị trường lao động trong nước Anh thiếu.
Để thu hút thêm nhiều lao động trình độ cao và chuyên gia nước ngoài, Nhật Bản có kế hoạch thành lập một “lực lượng đặc nhiệm” chuyên nghiên cứu các biện pháp hỗ trợ người lao động nước ngoài. Những biện pháp mà Chính phủ Nhật dự kiến thực hiện như: áp dụng hệ thống an sinh xã hội linh hoạt hơn; hỗ trợ sinh viên nước ngoài đang học tập tại Nhật tìm việc làm; tạo điều kiện cho người nước ngoài đang làm việc tại Nhật cũng như người thân của họ được hưởng các ưu đãi về dịch vụ giáo dục, y tế…
Kêu gọi lao động lành nghề trở về quê hương
Thu hút người lao động nước ngoài chưa đủ, nhiều quốc gia lựa chọn giải pháp đào tạo tại chỗ để bù đắp cho số lao động thiếu hụt ở một số ngành nghề. Chẳng hạn, Chính phủ Anh có kế hoạch đào tạo khoảng 2 triệu người để làm việc trong một số ngành chiến lược như tài chính, xây dựng, khoa học và kỹ thuật từ nay đến năm 2014 để đảm bảo sức cạnh tranh của Anh trên thị trường lao động quốc tế.
Tại Brazil, nhiều doanh nghiệp nước này đã tập trung đào tạo công nhân và kỹ sư đáp ứng nhu cầu đặc thù của mình.
Ví dụ như Công ty Vale - một trong những công ty khai thác khoáng sản hàng đầu thế giới có trụ sở tại Brazil - đã lên kế hoạch đầu tư 40 tỷ euro cho hoạt động đào tạo nhân công tay nghề cao trong 5 năm tới. Còn công ty Embraer chuyên sản xuất máy bay taxi và máy bay nhỏ có chương trình lựa chọn kỹ sư máy tốt nghiệp loại giỏi trên khắp đất nước, sau đó đào tạo thêm 18 tháng với kinh phí 28.500 euro/người.
Tại Nhật Bản, cuốn “Sách Trắng về tỷ lệ sinh đẻ giảm” do Chính phủ Nhật công bố tháng 4-2008, đề xuất sử dụng lao động nữ và tận dụng người lao động đã về hưu. Đây là giải pháp phù hợp với bối cảnh Nhật vì theo báo cáo “Triển vọng việc làm” do Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) công bố mới đây, chỉ có 67,4% số phụ nữ Nhật ở độ tuổi từ 25 - 54 đi làm, cho dù phụ nữ Nhật có trình độ giáo dục cao hàng dầu trong số các nước OECD.
Báo cáo này cảnh báo rằng việc Nhật không tận dụng hết lực lượng lao động nữ có trình độ giáo dục cao là một sự lãng phí nghiêm trọng. Theo đề xuất của cuốn “Sách Trắng”, đến năm 2017, tỷ lệ phụ nữ làm việc ở độ tuổi 25 - 44 sẽ được nâng lên 69% - 72% từ mức 64,9% hiện nay; còn tỷ lệ người làm việc ở tuổi 60 - 64 được nâng lên 60% - 61% từ mức 52,6% hiện nay...
Cách làm của Ba Lan cũng đáng lưu ý. Để giải quyết tình trạng thiếu lao động lành nghề, đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng và khách sạn (Ba Lan thiếu khoảng 200.000 lao động lành nghề phục vụ các dự án xây dựng chuẩn bị cho giải bóng đá Euro 2012 do Ba Lan và Ukraine đồng đăng cai), Chính phủ Ba Lan đã phát động chiến dịch kêu gọi những lao động lành nghề đang làm việc ở nước ngoài trở về quê hương thông qua các trung tâm văn hóa và trụ sở các báo phát hành bằng tiếng Ba Lan ở các nước phát triển. Người Ba Lan ở nước ngoài trở về quê hương sẽ được hưởng những đãi ngộ về chính sách như: không phải đóng thuế thu nhập tại Ba Lan, được giúp đỡ tìm nơi ở và được vay tiền để tái hòa nhập cuộc sống…
Hà Vy (tổng hợp)
- Thông tin liên quan: Bài 1: Nơi nơi đều “khát”!
