Tết thời công nghệ

SGGP
Thời công nghệ thông tin phát triển, việc mua sắm hay các giao dịch, phục vụ, thăm hỏi đều được thực hiện một cách nhanh gọn dễ dàng. Trong cái nhanh nhạy đó, lại có cảm giác nhạt khi mất dần những quan hệ thân thiết, trực tiếp giữa con người với con người. Tết về, càng cảm nhận rõ hơn tính 2 mặt của thời công nghệ.

Chỉ cần có mạng internet, một điện thoại thông minh hay máy tính bàn, chúng ta dễ dàng mua một mớ áo quần, thịt cá, dưa hành, thay vì bước chân ra chợ. Những chậu mai, cây cảnh cũng được chuyển tận nơi nếu bên mua có nhu cầu. Bánh chưng, gà cúng… được quảng cáo “bao ngon, bao sạch” trên những tờ rơi dán khắp tường nhà, cột điện. Những người xa quê, có thể thuê người tảo mộ online. Thậm chí viết sớ cúng tất niên, giao thừa, gia chủ chẳng cần phải cung cấp thông tin, vì người bán đã có thể biết qua Zalo, Facebook.  

Sự tiện lợi của internet đã giúp con người đỡ tốn thời gian công sức. Dân công sở không còn bớt xén thời gian đi chợ mua sắm trước tết. Người nông dân ngoài việc buôn thúng bán mẹt còn biết khái niệm “livestream”. Người người, nhà nhà đều có thể trở thành dân buôn nếu biết cập nhật công nghệ.

Khi khoảng cách địa lý được thu hẹp, giao dịch giữa người bán người mua nhanh gọn dễ dàng, thì sự gắn kết giữa những con người bằng xương bằng thịt lại bị thu hẹp đi. Mỗi lời chào xã giao đều mang tính biểu tượng, chung chung. Một gương mặt với đủ mọi hỉ, nộ, ái, ố thay cho những cung bậc cảm xúc. Kết thúc giao dịch, chẳng ai nhớ nổi bên cung và cầu có những đặc điểm hay tính cách gì, tất cả nhanh gọn và lặng thinh như một thao tác delete.

Lời nói bị giảm thiểu, hình ảnh lại lên ngôi. Đi đâu, làm gì, người ta cũng chăm chăm “tự sướng”. Ăn mặc không phải chú trọng đến chất lượng, mà để tập trung vào khung hình. Mâm cỗ tết dọn ra, hương chưa thắp lên, cháu con đã giành nhau chụp ảnh. Đi chúc tết thì nói vài ba câu, rồi ai nấy cầm điện thoại nhắn tin. Bạn bè rủ nhau đi cà phê, chẳng có chuyện gì để nói, mà lao xao hỏi mật khẩu wifi.

Trẻ con bây giờ chẳng còn mặn mà với tết chỉ để được lì xì. Món quà yêu thích của trẻ con không gì hơn được cha mẹ giao khoán cho chiếc điện thoại. Chúng ngồi yên hay ăn cơm giỏi là tùy vào tốc độ mạng internet chạy chậm hay nhanh. Thương cho những người già, quay ra quay vô trông con cháu về quê, nhưng về rồi thì mỗi đứa đi mỗi ngả, đám trẻ con thì chẳng buồn chơi với nhau, mà mỗi đứa một góc “tự kỷ” với smartphone, máy tính bảng.

Người xa quê thì gửi về nhà lời chúc tết bằng cánh thiệp ảo trên Facebook. Một lời chúc chẳng tốn sức, tốn công và vô tình như những người thân chuyên “like dạo” để giết thời gian. Người người gửi cho nhau những khuôn mặt cười vô hồn, ngay cả lời cảm ơn cũng được viết sẵn bằng chữ nước ngoài để khỏi tốn thời gian. Nhiều người trẻ chẳng buồn về quê để tránh những lễ nghĩa rườm rà. Chuyển khoản cho cha mẹ dăm ba triệu xem như đã làm tròn nghĩa vụ, mặc cho ông bà hì hụi gói bánh tét, bánh chưng. 

Tết cổ truyền thời công nghệ diễn ra nhanh - gọn - tiện, nhưng cái tình thì ngày càng mờ nhạt. Ngày càng hiếm gặp không khí sum họp quây quần bên mâm cơm, cháu con kể cho ông bà nghe những thành tích năm qua, dự định năm tới. Những lời hỏi thăm chân tình giờ lại bị xem như xâm phạm quyền riêng tư. Đến nhà nhau chơi thì sợ mất thời gian nên gọi điện face time cho khỏe. Trẻ con chẳng hứng thú việc khai bút lúc giao thừa bằng trò chơi Liên minh, Kiếm thế, Ngọa long.

Công nghệ không có lỗi, lỗi là ở người sử dụng nó như thế nào. Chúng ta quá lạm dụng cái rập khuôn mà đánh mất nét đặc trưng, bản sắc. Những mâm cỗ giống nhau, lời chúc đụng hàng và những bức hình được chỉnh sửa không khác nhau là mấy. Lâu nay người người vẫn quen “sống ảo” với nhau và lừa dối chính bản thân mình. 

Không gian số phải trả nó về đúng nghĩa, xóa nhòa khoảng cách không gian, thời gian, nhưng đừng rút ngắn đạo lý, tình người. Tết là để sum vầy, mừng nhau câu chúc tâm giao, để sự giao thoa truyền thống và hiện đại có nét đặc thù, ý nghĩa.

 

 

QUỲNH LÂM

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Quy định pháp luật xử lý hành vi phát tán clip nóng

Quy định pháp luật xử lý hành vi phát tán clip nóng

Trong thời gian qua, nhiều người dùng mạng xã hội tiếp tay phát tán clip nóng trên mạng với hình ảnh phụ nữ khỏa thân hoặc đang quan hệ tình dục. Hành vi đăng tải, phổ biến các clip nóng đó không phù hợp với thuần phong mỹ tục của dân tộc và vi phạm pháp luật. 

Bạn đọc viết

Điều tiết, hạn chế tác hại của rượu bia

Một trong những đề án mà TPHCM đang lập để thực hiện Nghị quyết 54/2017/QH14 của Quốc hội về thí điểm cơ chế chính sách đặc thù phát triển TPHCM là tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với rượu bia. Đây là giải pháp cần thiết để điều tiết, hạn chế tác hại của rượu bia.

Cơ quan trả lời

Sinh viên thanh toán thẻ xe buýt chỉ 2.000 đồng/lượt

Báo SGGP số ra ngày 25-3 có bài “Thẻ thanh toán tự động cho xe buýt: Cần cải tiến”, trong đó có nêu thông tin nhiều sinh viên dù đã có thẻ xe buýt nhưng vẫn mua vé bằng tiền mặt do chỉ tốn 2.000 đồng/lượt, trong khi quẹt thẻ thì bị trừ 5.000 đồng/lượt. 

Từ thư bạn đọc

Sản xuất bột giặt gây ô nhiễm khu dân cư

Suốt nhiều năm nay, cư dân đường Số 2 (phường Linh Trung, quận Thủ Đức, TPHCM) và khu phố Bình Đường 2 (phường An Bình, thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dương) rất bức xúc vì Công ty cổ phần Bột giặt Lix (số 3 đường Số 2) xả khí thải ra môi trường, khiến khu dân cư nồng nặc mùi bột giặt. 

Ý kiến

Nâng cấp tiêu chuẩn an toàn thực phẩm

Qua vụ Nhật Bản thu hồi tương ớt Chin-su Việt Nam do trong sản phẩm có chứa chất bảo quản acid benzoic bị cấm dùng trong tương ớt ở Nhật Bản, người tiêu dùng Việt Nam mới vỡ lẽ lâu nay nhiều tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm tại Việt Nam đang ở ngưỡng cho phép thấp hơn các nước trong khu vực và thế giới.