Năm 1977, tôi làm việc ở huyện Phụng Hiệp (Cần Thơ) thì quen T. một chiến sĩ thuộc đơn vị bộ đội tên lửa phòng không xuống đây khai hoang sản xuất. T. đã tặng cho tôi cuốn tiểu thuyết Dấu chân người lính của nhà văn Nguyễn Minh Châu, bản gốc in tại Hà Nội. Tôi mừng lắm vì thời gian đó ở Phụng Hiệp, sách truyện rất hiếm.
Sau giải phóng, đây là lần đầu tiên tôi được đọc tiểu thuyết và biết thêm về một nhà văn khoác áo lính. Tôi đọc một mạch và bị cuốn hút theo những bước chân hành quân của những người lính cũng là người lính, nên nhà văn đã miêu tả từng chi tiết trong cuốn tiểu thuyết hết sức trung thực, hấp dẫn và lôi cuốn. Tiểu thuyết đã đi sâu vào ký ức tôi từ đó đến nay vì qua đó tôi biết được tinh thần chiến đấu anh dũng của các chiến sĩ bộ đội chủ lực miền Bắc, chi viện cho miền Nam ruột thịt (qua hình tượng của chính ủy Kinh, trung đoàn trưởng Nhẫn, cùng bác sĩ Lan, Lượng, Khuê, Lữ, Nết...).
Tiểu thuyết có những đoạn mang tính giáo dục rất cao như: “... phải sống nghiêm khắc, hết sức nghiêm khắc với chính mình và mọi người...” và “... không bao giờ có quyền để sót một kẽ hở trong mọi kế hoạch...” (suy nghĩ của Nhẫn), cùng nhiều điều bổ ích khác như tính lạc quan yêu đời của Đàm, Khôi. Tuy tiểu thuyết miêu tả cuộc bao vây căn cứ Tà Cơn ở Khe Sanh rất gian khổ và ác liệt nhưng lồng trong đó là tư tưởng nhân bản và nét lãng mạn của người cộng sản (qua các nhân vật Lượng, cụ Phang, bác Đảo).
Tôi giữ rất kỹ cuốn sách, bao bìa lại rồi tặng cho tủ sách chi đoàn. Thanh niên, đoàn viên cơ quan đều đọc rất say mê, thích thú. Từ đó, tôi lần theo tác giả, đọc gần hết các tác phẩm của nhà văn Nguyễn Minh Châu như: Mảnh trăng cuối rừng, Người đàn bà trên chuyến tàu tốc hành... Năm 2001, Đài Tiếng nói VN đã phát thanh tiểu thuyết “Dấu chân người lính” trong mục Đọc chuyện đêm khuya, tôi đã không bỏ sót buổi nào. Tôi xin thắp một nén hương để tỏ lòng thương tiếc nhà văn Nguyễn Minh Châu và cũng dành chút tưởng nhớ đến anh bạn năm xưa đã tặng tôi cuốn sách rất quí lúc bấy giờ, anh đã hy sinh trong chiến tranh biên giới Tây Nam.
TRẦN ĐÌNH CHIẾN
(29 Bạch Đằng, thị xã Rạch Giá, Kiên Giang)
