Cơn địa chấn chứng khoán Trung Quốc

Ngày 9-7, thị trường chứng khoán châu Á tiếp tục chìm trong sắc đỏ với chỉ số chuẩn khu vực mở rộng mức đáy 5 tháng.Nỗi lo ngại đà bán tháo ồ ạt trên thị trường chứng khoán (TTCK) Trung Quốc có thể làm chậm lại tăng trưởng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. TTCK Trung Quốc đang rơi vào cuộc khủng hoảng chưa từng thấy sau thời kỳ tăng trưởng vũ bão. Tối thiểu 3.200 tỷ USD đã bị “bốc hơi” trong 3 tuần qua, tương đương 50% tổng giá trị vốn hóa của TTCK Trung Quốc. Tuy nhiên, bất chấp các biện pháp bình ổn chưa từng có tiền lệ được Bắc Kinh khẩn cấp tung ra liên tục, thị trường vẫn chưa thoát khỏi cơn hoảng loạn.

Do đâu?

Chứng kiến TTCK lao dốc chóng mặt, Chính phủ Trung Quốc ngay lập tức tung ra hàng loạt các biện pháp can thiệp khẩn cấp để làm giảm tình trạng khủng hoảng thanh khoản trên thị trường. Tuy nhiên, các biện pháp này đều tỏ ra không có hiệu quả. Bắc Kinh “vẫn tiếp tục hoảng loạn và thiếu niềm tin vào thị trường tài chính của chính mình” như nhận định của chuyên gia Alex Wong của Quỹ Ample Capital.Khoảng 3.000 công ty (tức hơn 50% công ty trên các sàn chứng khoán Trung Quốc) đã ngừng niêm yết cổ phiếu của mình trên 2 sàn Thượng Hải và Thâm Quyến với một số lượng lớn khác thường. Theo Tập đoàn Đầu tư Bespoke của Mỹ, nếu so sánh, con số 3.200 tỷ USD bốc hơi gần bằng 14 lần GDP của Hy Lạp, quốc gia vừa tuyên bố vỡ nợ và còn nhiều hơn quy mô vốn hóa của toàn bộ TTCK Pháp và bằng khoảng 60% so với thị trường Nhật Bản.

Nạn nhân trong cơn địa chấn ở TTCK Trung Quốc.

Kinh tế Trung Quốc chậm lại sau khủng hoảng tài chính năm 2008. Thời gian gần đây, khi thị trường bất động sản sụp đổ và các ngân hàng bắt đầu bộc lộ rủi ro, Trung Quốc đã chuyển 20.000 tỷ USD tiền gửi sang TTCK như nỗ lực cuối cùng của nước này để hồi sinh nền kinh tế. Tuy nhiên, TTCK Trung Quốc vẫn tăng tốc mạnh từ cuối năm 2014, bất chấp thực tế nền kinh tế nước này trải qua giai đoạn tăng trưởng chậm nhất trong vòng 24 năm qua. Hoạt động giao dịch bùng nổ và kéo dài sang năm 2015. Giá cổ phiếu nước này đã tăng hơn 150% chỉ trong vòng 12 tháng và đạt đỉnh vào ngày 12-6 vừa qua. Do lo ngại nguy cơ giá cổ phiếu đã bị đẩy lên quá mức so với thực tế, ngay trong ngày thị trường đạt đỉnh (12-6), Ủy ban Quản lý chứng khoán Trung Quốc (CSRC) công bố các quy định mới để quản lý chặt chẽ hoạt động giao dịch, bao gồm việc thắt chặt ngưỡng vay mua chứng khoán. Ngày hôm sau, khi các nhà đầu tư bắt đầu “xả hàng” kiếm lợi nhuận đã tạo thành cơn địa chấn nhấn chìm TTCK Trung Quốc.

Theo Wall Street, có 4 dấu hiệu cho thấy bong bóng đã xuất hiện trên TTCK Trung Quốc. Đó là giá cổ phiếu không liên quan đến các yếu tố kinh tế nền tảng, sự phổ biến của giao dịch ký quỹ (mua cổ phiếu bằng tiền đi vay), nhà đầu tư cá nhân giao dịch quá mạnh và giá cổ phiếu quá cao. Tờ Economic Times của Ấn Độ còn đưa ra 5 nguyên nhân khiến TTCK Trung Quốc bị sức ép mạnh đến như vậy, trong đó có tốc độ tăng trưởng kinh tế đang chậm lại và sự hoang mang của giới đầu tư...

Khó dự báo

Cuộc khủng hoảng TTCK Trung Quốc đang được theo dõi sát sao, cả trong nước và trên thế giới. Theo giới phân tích, đây là phép thử đối với cam kết “đại tu” hệ thống tài chính và mở cửa nền kinh tế do nhà nước kiểm soát của chính phủ. Các tỷ phú Trung Quốc đang đau đầu chứng kiến tài sản của mình “bốc hơi” khi giá cổ phiếu hạng A (blue chip) của nước này sụt giảm đã lan sang các cổ phiếu của Trung Quốc đại lục niêm yết trên thị trường chứng khoán ở Đặc khu hành chính Hồng Công (Trung Quốc) và Mỹ. Chỉ trong ngày 7-7, hai nhà tỷ phú hàng đầu Trung Quốc là Wang Jianlin, Chủ tịch của Wanda Group và Jack Ma Yun, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch điều hành của Alibaba Group Holdings, đã mất lần lượt 661 và 123 triệu USD. Thua lỗ tài chính đã bắt đầu khuấy động tầng lớp trung lưu đang có khả năng bị xóa sổ ở nền kinh tế lớn thứ hai thế giới này. Bắt đầu có những cuộc biểu tình nhỏ kêu gọi chính phủ đóng vai trò tích cực hơn để giải cứu các nhà đầu tư. Nhiều nhà đầu tư cáo buộc Bắc Kinh phản ứng chậm chạp và vụng về trước hành vi bán khống trên các TTCK.

Tuy nhiên, cho đến nay, giới chức Trung Quốc vẫn chưa cho thấy một sự thay đổi nào trong chiến lược tổng thể. Trong những động thái gần đây, Chính phủ Trung Quốc chủ yếu dựa vào các công cụ định hướng thị trường. Chẳng hạn, chính phủ đã cho môi giới vay tiền để mua cổ phiếu và không công khai việc các cơ quan nhà nước tự mua cổ phiếu của mình, như cách Hồng Công đã làm năm 1998 sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997.

Trong một nỗ lực nhằm giảm sự kiểm soát lên nền kinh tế, chính phủ muốn bán các cổ phần trong các công ty lớn của nhà nước. Chính phủ khuyến khích sự hồi phục TTCK, bởi vì nhu cầu mạnh mẽ của cổ phiếu sẽ giúp chính phủ bán cổ phần trong các công ty nhà nước dễ dàng hơn. Nhưng giờ đây, nỗ lực của họ nhằm chống đỡ cho TTCK thực ra lại đang củng cố vị thế của các doanh nghiệp nhà nước. Với những đề xuất cho vay mới của chính phủ, các công ty nhà nước vẫn đang đứng khá vững trong cơn chấn động này, chỉ có cổ phần của các doanh nghiệp tư nhân nhỏ chịu thiệt hại lớn. Chẳng hạn, trong tuần trước, cổ phiếu của công ty PetroChina của nhà nước niêm yết tại sàn Thượng Hải vẫn tăng 22,8%.

Ảnh hưởng lan rộng?

Mức biến động lớn TTCK của nền kinh tế thứ hai thế giới đang trở thành mối lo ngại ngày càng lớn đối với các nhà hoạch định chính sách. Đối với trong nước, cơn địa chấn này không những có thể ảnh hưởng đến nền kinh tế Trung Quốc (vì các hoạt động giao dịch chứng khoán đã đóng góp hơn 0,5% vào tỷ lệ tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc) mà còn sẽ trì hoãn ít nhất một cuộc cải cách kinh tế lớn.

Bộ phận quản lý tài sản Merrill Lynch của tập đoàn Bank of America khuyến cáo tình trạng “rơi tự do” trên các TTCK Trung Quốc có thể là dấu hiệu về một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng hơn cuộc khủng hoảng tại Hy Lạp trong tương lai. Theo Bloomberg “nó có thể giết chết đà phục hồi yếu ớt của Nhật Bản, đẩy Australia vào cuộc suy thoái đầu tiên trong một phần tư thập kỷ và gây sóng gió cho Hàn Quốc, Indonesia, Ấn Độ cùng nhiều quốc gia xuất khẩu khác”. Một số nhà đầu tư toàn cầu lo ngại sự rối loạn TTCK của Trung Quốc gây bất ổn nền kinh tế, hiện đang trở thành một nguy cơ nghiêm trọng hơn cả cuộc khủng hoảng của khu vực đồng euro (eurozone). Có lẽ Chính phủ Trung Quốc cần tính đến những biện pháp ứng cứu mạnh mẽ hơn để có thể chặn đứng cơn bán tháo”, Zhao Yang, chuyên gia chuyên nghiên cứu về kinh tế Trung Quốc tại Nomura, đưa ra nhận định.

Tối 8-7, Ủy ban Chứng khoán Trung Quốc (CSRC) đã cấm các cổ đông lớn và quan chức điều hành cấp cao của các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán bán cổ phần trong vòng 6 tháng tới. Lệnh cấm được áp dụng đối với các cổ đông lớn(những người sở hữu cổ phần trên 5%) như các giám đốc và quan chức điều hành cấp cao của công ty. Bất cứ hành vi nào vi phạm quy định này sẽ bị xử lý “nghiêm khắc”. Theo CSRC, động thái trên nhằm “duy trì sự ổn định của thị trường vốn và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư”.

Cùng ngày, nhà chức trách Trung Quốc cũng ra tuyên bố “khuyến khích” những cổ đông lớn và quan chức điều hành cấp cao của công ty tăng tỷ lệ cổ phần đóng góp. Các công ty bảo hiểm được phép đầu tư thêm tài sản trong các TTCK và triển khai chương trình mua cổ phiếu của các công ty nhỏ hơn.

Hạnh Chi (tổng hợp)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Cho nghĩa - nhận tình

Cho nghĩa - nhận tình

Quán cơm 2.000 đồng, vá xe miễn phí, phát cháo từ thiện… là những câu chuyện hàng ngày rất đỗi quen thuộc ở TPHCM. Chỉ cần biết trong khả năng có thể làm được, tự khắc trước cửa nhà cũng đặt ngay một thùng bánh mì miễn phí.

Ảnh

Hành trình bảo tồn di sản Áo dài

Lễ hội Áo dài đã được TPHCM khởi xướng từ năm 2014 như một sự kiện văn hóa, du lịch tiêu biểu của TPHCM nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, cũng như thu hút du khách và quảng bá hình ảnh TPHCM.

Video

Lũ tiếp tục chia cắt nhiều nơi tại miền Trung

Các tỉnh miền Trung đã và đang hứng chịu mưa lớn trên diện trộng và ngập lụt chia cắt nhiều địa phương trong nhiều ngày qua. Từ đêm qua đến sáng nay 19-10, một không khí lạnh cường độ mạnh tràn về tiếp tục gây mưa lớn tại khu vực này.

Giao lưu trực tuyến