- Phóng viên: Thưa bà, ngành GD-ĐT Vĩnh Long đã chuẩn bị những điều kiện gì cho năm học 2026-2027?
- Bà LA THỊ THÚY: Năm học 2026-2027, toàn tỉnh dự kiến có 677.724 học sinh, học viên, tăng 3.162 em so với năm học trước. Với quy mô lớn, ngành xác định công tác chuẩn bị phải được thực hiện sớm, đồng bộ, sát điều kiện từng địa phương và cơ sở giáo dục.
Sở GD-ĐT đã phối hợp các địa phương rà soát đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên; trường lớp, trang thiết bị, sách giáo khoa, tuyển sinh đầu cấp, an ninh, an toàn trường học và các điều kiện phục vụ dạy học.
Riêng các đơn vị trực thuộc sở được bố trí khoảng 20,9 tỷ đồng sửa chữa, mua sắm chuẩn bị năm học mới.
Về lâu dài, ngành đã rà soát, đề xuất các công trình cải tạo, nâng cấp, xây dựng mới đưa vào kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, với tổng nhu cầu khoảng 1.289,6 tỷ đồng, nhằm từng bước chuẩn hóa cơ sở vật chất, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
Sở cũng quan tâm tạo điều kiện về học tập cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, bảo đảm các em có đủ điều kiện thiết yếu khi bước vào năm học mới, không để học sinh bị ảnh hưởng việc học vì thiếu sách hoặc khó khăn về điều kiện học tập.
- Năm học mới diễn ra trong thời điểm Vĩnh Long thực hiện sắp xếp lớn mạng lưới trường học. Điều gì được ngành đặt lên hàng đầu trong quá trình này?
- Quan điểm xuyên suốt là không sắp xếp trường học một cách cơ học chỉ nhằm giảm đầu mối. Việc sắp xếp phải hướng đến nâng cao chất lượng giáo dục, hiệu quả đầu tư, quản trị nhà trường và sử dụng tốt hơn đội ngũ, cơ sở vật chất.
Theo phương án, từ 1.256 cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập, toàn tỉnh sắp xếp còn 584 cơ sở, giảm 672 cơ sở, tương đương 53,5%.
Đây là thay đổi rất lớn. Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là giảm bao nhiêu đầu mối mà sau sắp xếp, học sinh được học trong điều kiện như thế nào, chất lượng hoạt động của nhà trường có được nâng lên hay không.
Việc tổ chức lại mạng lưới phải bảo đảm quyền, lợi ích của người học; không tạo thêm rào cản về khoảng cách địa lý, chi phí đi lại; không ảnh hưởng việc huy động học sinh ra lớp và kết quả phổ cập giáo dục.
Các cơ sở giáo dục sau sắp xếp phải nhanh chóng ổn định tổ chức, phân công nhiệm vụ, duy trì nền nếp chuyên môn, hạn chế tối đa xáo trộn đối với giáo viên, học sinh và phụ huynh, bảo đảm hoạt động dạy và học không bị gián đoạn.
- Đội ngũ sau sắp xếp, nhất là tình trạng thiếu giáo viên ở một số nơi, sẽ được giải quyết như thế nào, thưa bà?
- Toàn ngành hiện có 41.671 cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên trong biên chế các đơn vị sự nghiệp công lập; tỷ lệ đạt chuẩn trình độ đào tạo là 97,34%, trên chuẩn 23,59%. Tuy nhiên, một số cấp học, môn học vẫn thiếu giáo viên theo định mức.
Sau sắp xếp, số vị trí hiệu trưởng, phó hiệu trưởng dự kiến giảm từ 2.833 xuống 1.982 vị trí. Đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến con người nên phải thực hiện thận trọng, công khai, khách quan và đúng quy định.
Sau khi sắp xếp theo quy định số cán bộ quản lý còn lại của các cơ sở giáo dục trước khi sắp xếp được bố trí vào vị trí việc làm nhà giáo hoặc vị trí việc làm khác phù hợp với năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, chuyên ngành đào tạo sau sắp xếp. Giáo viên được rà soát theo nhu cầu thực tế của từng trường, từng môn để điều động từ nơi thừa sang nơi thiếu; tổ chức dạy liên trường khi cần thiết và thực hiện hợp đồng giáo viên theo quy định.
Mục tiêu là tinh gọn bộ máy nhưng sử dụng hiệu quả hơn nguồn nhân lực hiện có, bảo đảm quyền lợi chính đáng của đội ngũ; đồng thời cơ bản đủ giáo viên tổ chức dạy học ngay từ đầu năm, không để thiếu giáo viên ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng chương trình.
- Khi bộ máy dần ổn định, đâu là trọng tâm để giáo dục Vĩnh Long chuyển từ “ổn định” sang “nâng chất”?
- Ổn định tổ chức là yêu cầu trước mắt, nhưng nâng cao chất lượng giáo dục mới là mục tiêu xuyên suốt.
Việc sắp xếp mạng lưới phải giúp sử dụng hiệu quả hơn đội ngũ, cơ sở vật chất và nguồn lực đầu tư, đồng thời thúc đẩy đổi mới quản trị nhà trường. Mỗi cơ sở giáo dục phải hướng mạnh vào chất lượng thực chất, lấy sự tiến bộ và phát triển toàn diện của học sinh làm thước đo.
Ngành tiếp tục triển khai hiệu quả Chương trình giáo dục phổ thông; nâng cao chất lượng đội ngũ; đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá; tăng cường kỹ năng, năng lực tự học và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
Cùng với đó, các trường phải xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh; quan tâm sức khỏe thể chất, tinh thần và kỹ năng sống. Chất lượng giáo dục không chỉ thể hiện qua điểm số mà còn ở việc hình thành phẩm chất, năng lực, giúp học sinh thích ứng với những thay đổi nhanh của xã hội.
- Chuyển đổi số, STEM/STEAM và AI đang tác động nhanh đến giáo dục. Vĩnh Long sẽ tiếp cận những vấn đề này theo hướng nào?
- Đây là xu thế giáo dục không thể đứng ngoài, nhưng ứng dụng công nghệ phải phục vụ mục tiêu giáo dục, không chạy theo phong trào.
Ngành tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý, quản trị và dạy học; khai thác học liệu số; nâng cao năng lực số cho cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh. STEM/STEAM được triển khai phù hợp với từng cấp học và điều kiện thực tế, giúp học sinh phát triển tư duy khoa học, sáng tạo, khả năng hợp tác và giải quyết vấn đề.
Với AI, chúng tôi chủ động tiếp cận nhưng thận trọng. AI có thể hỗ trợ giáo viên chuẩn bị học liệu, đổi mới phương pháp và hỗ trợ học sinh học tập, nhưng không thể thay thế vai trò giáo dục của người thầy.
Quan trọng là giúp học sinh biết sử dụng AI đúng mục đích, an toàn, có trách nhiệm; có tư duy phản biện, biết kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và không lệ thuộc công nghệ. Trong môi trường số, người thầy sẽ chuyển mạnh từ truyền đạt kiến thức sang tổ chức, định hướng, truyền cảm hứng và giúp học sinh biết cách học, biết sáng tạo.
- Bà kỳ vọng điều gì ở năm học 2026-2027?
- Đây là năm học có nhiều nhiệm vụ lớn cùng lúc: ổn định tổ chức sau sắp xếp, bảo đảm điều kiện dạy học cho gần 678.000 học sinh, học viên và tiếp tục thực hiện có hiệu quả các mục tiêu, chỉ tiêu của Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
Yêu cầu cao nhất là không để những thay đổi về tổ chức ảnh hưởng đến quyền và cơ hội học tập của học sinh. Sau sắp xếp, nguồn lực phải được sử dụng hiệu quả hơn, quản trị nhà trường tốt hơn, đội ngũ được bố trí hợp lý và chất lượng giáo dục phải từng bước được nâng lên.
Mọi chủ trương đổi mới hay thay đổi tổ chức cuối cùng đều phải hướng đến người học. Hiệu quả sắp xếp không chỉ đo bằng số đầu mối giảm đi mà quan trọng hơn phải được thể hiện bằng chất lượng giáo dục, sự tiến bộ của học sinh và điều kiện học tập ngày càng tốt hơn.
Đó là mục tiêu ngành GD-ĐT Vĩnh Long hướng tới trong năm học 2026-2027 và những năm tiếp theo.
- Xin cảm ơn bà!
VĂN MẠNH - THÚY AN thực hiện
