Khó chứng minh sự gian dối trong trốn đóng bảo hiểm xã hội

SGGP
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2015 có hiệu lực từ năm 2018, có 3 tội danh xử lý hình sự các hành vi gian lận, trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp theo Điều 214, Điều 215, Điều 216.

Tin liên quan

Khó chứng minh sự gian dối trong trốn đóng bảo hiểm xã hội

Trong việc xử lý doanh nghiệp trốn đóng, gian lận BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, việc bóc tách trách nhiệm pháp nhân và cá nhân rất rõ ràng.

Tội gian lận BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp (Điều 214, Điều 215) không áp dụng với pháp nhân, mà áp dụng với cá nhân. Hành vi trốn đóng BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp theo Điều 216 áp dụng cả với pháp nhân và cá nhân.

Với pháp nhân, mức phạt tiền từ 200 triệu đồng trong trường hợp doanh nghiệp trốn đóng BHXH từ 50 triệu đồng, phạt 3 tỷ đồng với hành vi trốn đóng BHXH trên 1 tỷ đồng.

Số tiền phạt có khi còn cao hơn số tiền doanh nghiệp trốn đóng BHXH, thật sự là mức phạt có tính răn đe. Đưa pháp nhân thương mại để xử phạt tiền vì trốn đóng BHXH cũng là một sự tiến bộ của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2015. 

Khó khăn thực sự là xử lý trách nhiệm hình sự cá nhân có nghĩa vụ đóng BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động mà lại gian dối hoặc bằng thủ đoạn khác để trốn đóng (Điều 216).

Chúng ta cũng cần xem xét khách quan, hiện nay, tỷ lệ đóng các khoản BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp ở nước ta là 32% mức lương, một tỷ lệ cao tương ứng số tiền quá lớn đối với doanh nghiệp.

Trên thực tế, có nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, họ mới cố gắng trả lương cho người lao động và chưa có tiền nộp BHXH.

Trong tình trạng nợ BHXH nhiều như hiện nay, phân biệt có sự “gian dối” hay không (hay đơn thuần là nợ vì khó khăn khách quan) thật không dễ. Chẳng hạn, nếu có người làm giả giấy tờ, hồ sơ để chiếm đoạt tiền BHXH, thì động cơ vụ lợi là vì mục đích riêng, sự gian dối dễ được chứng minh.

Còn việc dây dưa nợ đọng, chậm đóng BHXH có thể vì khó khăn chung - và vì lợi chung của doanh nghiệp, chứ không riêng cá nhân nào - trong bối cảnh doanh nghiệp chịu quá nhiều áp lực bởi thuế, BHXH, các chi phí “bôi trơn” không chính thức…

Như vậy, ranh giới giữa nợ BHXH vì khó khăn khách quan và trốn đóng BHXH vì gian dối (để quy vào phạm tội hình sự) đang khá mong manh. Nhìn ở góc độ khách quan như thế, nên dù áp dụng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2015, song cơ quan chức năng cũng khó có thể mạnh tay xử lý hình sự chủ doanh nghiệp nợ BHXH.

Luật có hiệu lực từ ngày 1-1-2018, nhưng mãi đến ngày 15-8-2019 mới có hướng dẫn cụ thể thực hiện các Điều 214, Điều 215, Điều 216 và đến nay chưa có doanh nghiệp nào bị xử lý theo 3 điều trên, đã cho thấy phần nào sự chưa mạnh tay đó.

Sự cẩn trọng của cơ quan chức năng để chứng minh sự “gian dối” của cá nhân trong doanh nghiệp là cần thiết, bởi nếu không, chủ doanh nghiệp có thể sẽ… đi tù hàng loạt, vì nợ BHXH.

TS ĐINH THỊ THANH NGA - Khoa Luật, Trường Đại học Sài Gòn

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Tư vấn Pháp luật

Ký “hớ” hợp đồng tư vấn pháp lý: Thân chủ thành… khổ chủ

Với ông Ly Sam (71 tuổi, Việt kiều Mỹ), ngày 25-10-2009 cũng chỉ là một ngày như mọi ngày khi ông bước vào Câu lạc bộ Palazzo (thuộc Công ty Liên doanh Đại Dương) đặt tại khách sạn Sheraton Sài Gòn để chơi máy trò chơi điện tử có thưởng. Ông không ngờ rằng đây chính là điểm khởi đầu cho vụ kiện tụng kéo dài cả chục năm, vắt kiệt sức lực, tinh thần và khiến cuộc sống của ông bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Thanh tra khiếu nại, tố cáo

An ninh - trật tự

Vụ án

Cựu Thứ trưởng Bộ Y tế Trương Quốc Cường bất ngờ được đề nghị giảm gần nửa án tù

Sau 2 ngày nghị án, chiều 19-5, theo kế hoạch, Tòa án nhân dân TP Hà Nội sẽ tuyên án sơ thẩm đối với cựu Thứ trưởng Bộ Y tế Trương Quốc Cường và 13 bị cáo khác trong giai đoạn 2 đại án buôn hàng giả là thuốc chữa bệnh nhãn mác Health 2000 Canada xảy ra tại Công ty VN Pharma, TPHCM, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế). Tuy nhiên, hội đồng xét xử (HĐXX) đề nghị quay lại phần tranh tụng. Từ đó, đại diện Viện Kiểm sát nhân dân TP Hà Nội (VKS) đề nghị mức án mới đối với ông Cường và một số bị cáo.