Không thể “ăn xổi ở thì”!

Diện tích cà phê thống kê được hiện nay của tỉnh Đắc Lắc (lớn nhất cả nước) đã lên tới 180.000ha, vượt qua cả con số theo quy hoạch đến năm 2010 của tỉnh này là 160.000ha; dự báo năm nay sẽ còn tăng nhiều hơn cả mức tăng trên 5.000ha của năm 2007. Chủ trương duy trì diện tích cà phê ở khoảng 40.000ha của tỉnh Đắc Nông cũng phá sản bởi số liệu thực tế đã lên 70.000ha và dự kiến năm nay sẽ có thêm 1.000ha… Không những ở hai địa bàn trọng điểm trên mà những khu vườn, nương rẫy cà phê “ngoài luồng” cứ tiếp tục mọc lên ồ ạt ở các tỉnh Tây Nguyên khác khi giá cà phê vẫn ổn định ở mức cao kỷ lục so với nhiều năm trước. Theo dự báo của các cơ quan chức năng, hết năm 2008 Tây Nguyên sẽ có thêm ít nhất 30.000ha cà phê trồng mới. Khi quỹ đất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp thì người dân đã… chuyển sang phá rừng lấy đất! Trong 4 tháng đầu năm nay ở Đắc Lắc đã xảy ra 677 vụ phá rừng trái phép, tăng 415 vụ so với cùng kỳ 2007. Cùng thời gian, ở các tỉnh Đắc Nông, Gia Lai, Lâm Đồng, người dân cũng đổ xô triệt hạ hàng trăm hécta rừng để trồng cà phê.

Tương tự, giá mủ cao su tăng vọt cũng đã khiến cho nhiều cánh rừng bạt ngàn của Tây Nguyên từng ngày từng giờ biến mất, nhường chỗ cho bóng loại cây này.

Việc cây cà phê hay cao su phát triển tự phát đã từng được cảnh báo sẽ gây ra nhiều hậu quả khó lường. Dễ thấy nhất là sẽ làm phá vỡ quy hoạch và cơ cấu cây trồng hợp lý đối với vùng Tây Nguyên. Bên cạnh đó, cung không hài hòa với cầu, chạy theo số lượng mà phớt lờ chất lượng tất sẽ dẫn đến nguy cơ khủng hoảng thừa, suy giảm sức cạnh tranh và mất uy tín đối với thị trường. Đối với Tây Nguyên, việc thay rừng bằng cây trồng sẽ còn gây ra những hậu quả nghiêm trọng hơn đối với sự phát triển. Nguồn nước ngầm sẽ càng khánh kiệt, môi trường sinh thái bị hủy hoại… Trong khi đó, hệ thống thủy lợi của Tây Nguyên chỉ mới bảo đảm nước tưới được khoảng 60% diện tích cây trồng, ở Đắc Lắc chỉ có 50.000ha cà phê hưởng được nước thủy lợi, còn lại phải phụ thuộc vào nguồn nước ngầm và sông suối bấp bênh, nguy cơ thiếu nước hiện hữu rất cao vào mùa khô. Chính vì vậy, Hiệp hội Cà phê - ca cao đã khuyến cáo và Bộ NN-PTNT mới đây cũng đã có chỉ thị yêu cầu các địa phương từ nay đến năm 2010 không được mở rộng thêm diện tích cà phê mà chỉ trồng tái canh những vườn cà phê thoái hóa, bị sâu bệnh… Đồng thời, khẩn trương kiểm tra, ngăn chặn tình trạng tự phát trồng mới cà phê, tập trung vào thâm canh, cải tiến chất lượng, tăng cường năng lực chế biến để nâng cao giá trị xuất khẩu nhằm phát triển ổn định, bền vững ngành cà phê.

Chẳng lẽ bài học xương máu của cuộc khủng hoảng cà phê niên vụ 1999 - 2000 đã bị lãng quên? Lúc đó, giá cà phê như giá rau muống, chỉ còn 4.000 đồng/kg! Thế nhưng các biện pháp để tránh tái diễn bi kịch cũ này vẫn còn dừng lại ở những khuyến cáo, hô hào chung chung. Và liệu sẽ có những cuộc tàn phá tương tự để tạo ra sự bùng phát những cánh đồng muối trắng xóa ven biển khi giá muối “thăng hoa”, diêm dân không có muối để bán, Chính phủ phải cho nhập hàng trăm ngàn tấn muối? Những bài học và làm thế nào để phát triển bền vững đều không hề mới mẻ, điều cấp thiết ở đây là quyết tâm dám thực hiện nó, dám lập lại trật tự kỷ cương. Tây Nguyên chiếm 90% diện tích cà phê của cả nước và được kỳ vọng sẽ trở thành thủ phủ cà phê thực sự của Việt Nam. Mơ ước đó sẽ thành hiện thực sớm nếu chúng ta tránh để rơi vào vòng luẩn quẩn chặt rồi trồng rồi chặt, từ bỏ lối mòn “ăn xổi ở thì” phát triển “nông nổi”, “phất” một đời nhưng sẽ phải mất ngàn đời.

Hoàng Liêm

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Giao thông - Đô thị

TPHCM: Xe buýt phục vụ không nghỉ tết

Theo Trung tâm Quản lý giao thông công cộng (Sở GTVT TPHCM), trong thời gian phục vụ Tết Tân Sửu (từ 21 tháng Chạp năm Canh Tý đến mùng 10 Tết Tân Sửu, tức ngày 2-2 đến ngày 21-2-2021) các tuyến xe buýt có trợ giá chỉ ngưng hoạt động duy nhất vào chiều 30 Tết Nguyên đán (11-2-2021).

Quy hoạch

Hệ lụy từ “vết dầu loang”

Liên tiếp thời gian qua đã có nhiều hội thảo, báo cáo chuyên sâu về quy hoạch cũng như thực hiện quy hoạch trên địa bàn TPHCM. Qua đó cho thấy, quy hoạch chung của TPHCM định hướng phát triển “tập trung, đa cực”, nhưng thực tế việc phát triển đô thị đi theo “vết dầu loang” đã để lại nhiều hệ lụy.

Tin buồn

Tin buồn Bà mẹ Việt Nam anh hùng PHẠM THỊ BẠCH CÚC

Quận ủy - HĐND - UBND - UBMTTQ quận Bình Thạnh, TPHCM; Đảng ủy - HĐND - UBND - UBMTTQ phường 24, quận Bình Thạnh và gia đình vô cùng thương tiếc báo tin: Bà mẹ Việt Nam anh hùng PHẠM THỊ BẠCH CÚC