Di sản trong đời sống hôm nay
Gần một năm nay, bức tranh tường tại trụ sở Tổng Lãnh sự quán Cuba ở TPHCM (số 45 Phùng Khắc Khoan, phường Tân Định) trở thành một điểm nhấn văn hóa giữa lòng thành phố. Công trình được khánh thành ngày 6-9-2025, rộng gần 50m2, do các giảng viên và sinh viên Trường Đại học Mỹ thuật TPHCM thực hiện.
Trên bức tranh, quốc kỳ hai nước Việt Nam và Cuba hiện diện cùng hoa sen, cây tre, cây mía và những biểu tượng quen thuộc như chùa Một Cột, vịnh Hạ Long, Quảng trường Cách mạng Cuba, thung lũng Viñales.
Công trình khắc họa mối quan hệ hữu nghị đặc biệt giữa hai nước, được Chủ tịch Hồ Chí Minh và lãnh tụ Fidel Castro đặt nền móng và vun đắp qua nhiều thế hệ.
Bức tranh thu hút sự quan tâm của nhiều bạn trẻ khi đến TPHCM. Anh Thư, sinh viên năm thứ nhất, Trường Đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia TPHCM), chia sẻ: “Không chỉ đẹp, bức tranh còn chạm đến cảm xúc của thế hệ trẻ. Những biểu tượng quen thuộc của hai quốc gia đặt cạnh nhau giúp tôi cảm nhận rõ ràng hơn về một tình bạn vĩ đại vượt qua khoảng cách địa lý”.
TPHCM còn có “Góc Cuba” tại Thư viện Khoa học xã hội (số 34 Lý Tự Trọng, phường Sài Gòn), được xây dựng vào tháng 10-2020 với sự phối hợp của Tổng Lãnh sự quán Cuba tại TPHCM, Hội Hữu nghị Việt Nam - Cuba TPHCM và Thư viện Khoa học xã hội. Không gian này lưu giữ, giới thiệu các tác phẩm văn học, tài liệu chính trị và lịch sử Cuba, đồng thời phục vụ các hoạt động giao lưu văn hóa giữa hai nước.
Qua những buổi giới thiệu sách, chiếu phim, trưng bày hình ảnh, giao lưu văn hóa và gặp gỡ bạn bè Cuba, câu chuyện về một đất nước ở nửa vòng trái đất dần trở nên cụ thể, sinh động với người dân TPHCM, nhất là thế hệ trẻ. Đây cũng là cách TPHCM gìn giữ, lan tỏa giá trị của tình đoàn kết mà Chủ tịch Hồ Chí Minh và lãnh tụ Fidel Castro đã dày công vun đắp.
Trong lĩnh vực giáo dục, Hội Hữu nghị Việt Nam - Cuba TPHCM tổ chức nhiều hoạt động hỗ trợ đời sống và giao lưu cho sinh viên Cuba đang học tập tại thành phố. Những hoạt động này giúp các bạn trẻ Cuba hiểu thêm về đất nước, con người Việt Nam, đồng thời tạo thêm cơ hội để thanh niên hai nước gặp gỡ, gắn bó.
Hội cũng phối hợp với Liên hiệp các tổ chức hữu nghị TPHCM, Tổng Lãnh sự quán Cuba tại TPHCM cùng các sở, ngành, đơn vị liên quan tổ chức giao lưu, tiếp đón các đoàn đại biểu Cuba đến thăm và làm việc. Qua các cuộc gặp, doanh nghiệp, trường đại học, bệnh viện và tổ chức xã hội hai bên có thêm cơ hội kết nối, tìm kiếm các chương trình hợp tác phù hợp.
Một trong những hoạt động nổi bật của hội trong nhiệm kỳ qua là chương trình “Mặt trời không biên giới”, được phát động tại TPHCM ngày 28-7-2025, nhân kỷ niệm 65 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Cuba (1960-2025). Chương trình do Liên hiệp các tổ chức hữu nghị TPHCM, Hội Hữu nghị Việt Nam - Cuba TPHCM phối hợp với Sở VH-TT, Báo Sài Gòn Giải Phóng, Đài Phát thanh - Truyền hình TPHCM và Báo Phụ nữ TPHCM (trước đây) thực hiện.
Trước những khó khăn về năng lượng tại Cuba, chương trình vận động nguồn lực, lắp đặt hệ thống điện mặt trời cho các trường học nhận được sự hưởng ứng của nhiều cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức và người dân TPHCM.
Theo PGS-TS Trương Thị Hiền, Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam - Cuba TPHCM, mỗi tấm pin mặt trời là một “tia nắng nghĩa tình” mà người dân thành phố gửi đến Cuba. Những tấm pin góp phần cải thiện điều kiện học tập của học sinh và giúp giáo viên duy trì việc giảng dạy trong điều kiện còn nhiều thiếu thốn. Theo bà, đây là cách TPHCM biến tình đoàn kết hữu nghị thành hành động cụ thể, thành trách nhiệm của hôm nay.
Tính đến nay, ban tổ chức chương trình đã tiếp nhận hơn 2 tỷ đồng từ các doanh nghiệp, nhà hảo tâm để xây dựng hệ thống điện mặt trời tại các trường tiểu học ở Cuba. Hiện hệ thống điện mặt trời đã được triển khai tại hơn 20 trường học của nước bạn.
Hợp tác thiết thực
Trong giai đoạn 2024-2026, TPHCM thúc đẩy nhiều chương trình hợp tác với Cuba. Thành phố tham gia hỗ trợ Cuba bảo đảm an ninh lương thực thông qua các dự án phát triển vùng trồng lúa, đồng thời tổ chức nhiều đợt trao tặng gạo cho nước bạn.
Hợp tác y tế cũng đang được cụ thể hóa. TPHCM xúc tiến việc ký kết giữa Sở Y tế thành phố và Bộ Y tế Cuba nhằm đưa chuyên gia sinh học, bác sĩ Cuba sang làm việc, hướng tới xây dựng mô hình hợp tác y tế cơ sở có thể nhân rộng.
Theo định hướng đã được Tổng Lãnh sự quán Cuba và lãnh đạo TPHCM thống nhất, thời gian tới đây, hai bên sẽ hợp tác khai thác thế mạnh của Cuba về công nghệ vi sinh và y tế cơ sở; tăng cường hợp tác trong sản xuất thuốc, biệt dược và vaccine. TPHCM cũng sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm quản lý, hỗ trợ chuyên gia giúp Cuba phát triển nông nghiệp công nghệ cao và tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp đang đầu tư tại nước này.
Hai bên còn chú trọng đưa văn hóa, hình ảnh về đất nước - con người Cuba đến gần hơn với công chúng TPHCM. Qua đó, người dân thành phố, nhất là thế hệ trẻ, có thể hiểu đầy đủ hơn về một đất nước có truyền thống cách mạng kiên cường, nền văn hóa giàu bản sắc và con người nhân hậu, phóng khoáng.
Những kết nối TPHCM - Cuba
- TPHCM có văn phòng đại diện của Công ty Corporación CIMEX S.A. của Cuba, kinh doanh các mặt hàng gia dụng, may mặc, bánh kẹo, cà phê, bột giặt; cùng cửa hàng Habanos chuyên cung cấp các sản phẩm đặc sản Cuba.
- Từ năm 2022, Trung tâm Xúc tiến thương mại và đầu tư TPHCM phối hợp Tổng lãnh sự quán Cuba tổ chức các hội thảo, diễn đàn xúc tiến đầu tư vào Cuba, tạo điều kiện để doanh nghiệp hai bên tìm hiểu thị trường và kết nối đối tác.
- Trong lĩnh vực y tế, Sở Y tế TPHCM đang phối hợp Tổng lãnh sự quán Cuba triển khai đón chuyên gia y tế Cuba đến chia sẻ kinh nghiệm. Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch và Đại học Y khoa Cienfuegos cũng đã ký biên bản ghi nhớ về trao đổi thông tin khoa học kỹ thuật, dự án nghiên cứu, giảng viên, y bác sĩ, nhà nghiên cứu và sinh viên.
- Về khoa học - công nghệ, UBND TPHCM và Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường Cuba đã ký bản ghi nhớ về hợp tác phát triển, quản lý các khu khoa học - công nghệ và vườn ươm. Cuba từng cử đoàn 100 kỹ sư công nghệ thông tin đến TPHCM tìm hiểu kinh nghiệm tại Tập đoàn FPT.
