Đó là việc thành công của bộ máy vừa được đo bằng số lượng công việc đã hoàn thành, vừa có những thay đổi tích cực mà người dân và doanh nghiệp cảm nhận trong cuộc sống hàng ngày.
Trong bài phát biểu quán triệt các nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 (ngày 27-7), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh một yêu cầu có ý nghĩa đặc biệt: mọi chủ trương, chính sách phải được thiết kế để thực thi; phải lượng hóa được, đo lường được, kiểm soát được và quy trách nhiệm được.
Thông điệp ấy cho thấy trọng tâm của công cuộc đổi mới hôm nay không còn dừng lại ở việc xây dựng những quyết sách đúng mà đã chuyển sang một yêu cầu cao hơn: làm thế nào để những quyết sách ấy tạo ra kết quả cụ thể trong cuộc sống.
Khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng 2 con số, cạnh tranh toàn cầu và phục vụ người dân ngày càng tốt hơn thì chỉ làm đúng quy trình là chưa đủ. Điều người dân và doanh nghiệp mong muốn không phải là bộ máy đã làm bao nhiêu việc mà là những việc đó giải quyết được bao nhiêu vấn đề và tạo ra bao nhiêu giá trị. Đó chính là bản chất của quản trị bằng kết quả.
Trong bối cảnh đó, việc TPHCM triển khai đánh giá các sở, ngành bằng hệ thống KPI không chỉ là áp dụng một công cụ quản trị hiện đại mà còn là dấu hiệu của một bước chuyển quan trọng trong tư duy điều hành: từ quản lý công việc sang kiến tạo kết quả. Với mô hình quản trị hiện đại, câu hỏi quan trọng nhất không còn “đã làm gì” mà là “đã tạo ra điều gì”.
Nhìn từ góc độ đó, việc TPHCM áp dụng hệ thống KPI mang ý nghĩa lớn hơn nhiều so với việc đưa vào một phương pháp đánh giá mới. Đây là nỗ lực cụ thể hóa tinh thần mà Hội nghị Trung ương 3 đã đặt ra: lấy kết quả làm thước đo của bộ máy.
Khi kết quả trở thành tiêu chí đánh giá, hành vi của cả hệ thống cũng sẽ thay đổi. Mỗi cơ quan buộc phải phối hợp để cùng tạo ra kết quả cuối cùng; mỗi cán bộ vừa hoàn thành nhiệm vụ được giao vừa phải quan tâm đến hiệu quả thực chất của công việc đối với người dân và doanh nghiệp. Trách nhiệm vì thế cũng trở nên rõ ràng hơn bởi kết quả luôn gắn với những chỉ số và những chủ thể cụ thể.
Chuyển sang quản trị bằng kết quả cũng đồng nghĩa với việc chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ: giải quyết những vấn đề của xã hội; tạo dựng môi trường thuận lợi cho đầu tư, kinh doanh; nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân...
Khi những mục tiêu ấy được lượng hóa bằng các chỉ số phù hợp, mỗi quyết định điều hành sẽ hướng nhiều hơn đến giá trị công mà nó tạo ra thay vì khối lượng công việc đã thực hiện.
Tuy nhiên, KPI không phải là chiếc đũa thần. Một hệ thống KPI chỉ phát huy tác dụng khi đo đúng những điều cần đo. Nếu chỉ chạy theo số lượng văn bản, số cuộc họp hay tỷ lệ hoàn thành kế hoạch, KPI rất dễ trở thành công cụ hợp thức hóa bệnh thành tích.
Điều cần được đo phải là những kết quả có ý nghĩa đối với sự phát triển của thành phố và sự hài lòng của người dân: thời gian xử lý hồ sơ, chi phí tuân thủ được cắt giảm, số dự án được tháo gỡ khó khăn, mức độ hài lòng đối với dịch vụ công, chất lượng môi trường đầu tư, năng suất lao động, mức đóng góp vào tăng trưởng và chất lượng sống của người dân.
Chỉ khi lựa chọn đúng các chỉ số, bảo đảm dữ liệu khách quan và gắn kết quả với trách nhiệm của người đứng đầu thì KPI mới thực sự trở thành động lực đổi mới chứ không phải áp lực hình thức.
Ở góc nhìn rộng hơn, TPHCM đang đứng trước cơ hội trở thành địa phương tiên phong thử nghiệm mô hình quản trị mới cho cả nước. Là đầu tàu kinh tế, là đô thị lớn nhất cả nước và cũng là địa phương đang được trao nhiều cơ chế đặc thù, thành phố có điều kiện để đi đầu trong việc hiện thực hóa tư duy quản trị theo kết quả.
Thành công của TPHCM sẽ không chỉ mang lại động lực phát triển cho chính thành phố mà còn cung cấp kinh nghiệm quý cho quá trình cải cách nền hành chính quốc gia trong giai đoạn mới. Lịch sử phát triển của các quốc gia cho thấy, những bước nhảy vọt về kinh tế luôn đi cùng những bước nhảy vọt về chất lượng quản trị.
Đó cũng chính là tinh thần của Hội nghị Trung ương 3: chuyển trọng tâm từ ban hành chính sách sang tạo ra kết quả; từ đánh giá nỗ lực sang đánh giá hiệu quả; từ quản lý công việc sang kiến tạo phát triển.
