Thích thú khi khối đất sét dần thành hình
Trước đây, những làng gốm Biên Hòa nằm dọc hai bên bờ sông Đồng Nai, trải dài từ Vĩnh Cửu đến TP Biên Hòa cũ, tập trung chủ yếu ở các phường Tân Hạnh, Hóa An, Bửu Hòa, Tân Vạn, Hiệp Hòa (Cù lao Phố). Qua thời gian, cùng với quá trình đô thị hóa, sản xuất gốm dần được quy tụ về Cụm công nghiệp gốm sứ Tân Hạnh, nay thuộc phường Biên Hòa.
Muốn hiểu nghề gốm, chỉ quan sát những người thợ làm việc là chưa đủ. Trải nghiệm trực tiếp với đất sét mới cảm nhận rõ sự khéo léo và kiên nhẫn mà nghề đòi hỏi.
Trong các chương trình trải nghiệm gốm được tổ chức tại Đồng Nai, người tham gia được hướng dẫn từ những công đoạn đầu tiên như nhào đất, vuốt, nặn, xoay bàn gốm và tạo hình.
Những người lần đầu tiếp xúc với nghề thường thích thú khi nhìn khối đất dần thay đổi dưới đôi tay của mình. Hiện tại, công việc này đang được thực hiện tại Bảo tàng TP Đồng Nai – nơi đang có chương trình trải nghiệm gốm Biên Hòa.
Bàn xoay bắt đầu chuyển động. Khối đất nằm giữa hai bàn tay tưởng chừng dễ điều khiển nhưng thực tế không đơn giản. Chỉ cần lực tay không đều, sản phẩm có thể nghiêng, méo hoặc sụp xuống. Người làm phải vừa điều chỉnh tốc độ bàn xoay, vừa giữ độ cân bằng và hình dáng cho sản phẩm.
Những chiếc chén, chiếc ly hay chiếc bình được tạo ra có thể chưa thật đẹp, nhưng chính sự vụng về của người mới bắt đầu lại giúp họ hiểu hơn về công việc của nghệ nhân.
Nhìn một người thợ tạo hình sản phẩm trong vài phút có thể thấy đơn giản, nhưng khi tự tay thực hiện mới nhận ra phía sau mỗi sản phẩm là kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều năm.
Giữ lửa nghề
Gốm Biên Hòa hôm nay không chỉ dừng lại ở những sản phẩm truyền thống. Nhiều cơ sở đã kết hợp kỹ thuật thủ công với tư duy thiết kế hiện đại, tạo ra những sản phẩm phù hợp với không gian sống đương đại.
Từ những chiếc chậu cây, bình hoa đến các sản phẩm mỹ nghệ, đồ trang trí, gốm Biên Hòa đang hiện diện trong nhiều gia đình và được khách hàng ở các thị trường khác nhau lựa chọn.
Cùng với hoạt động sản xuất, việc đưa nghề gốm đến gần công chúng thông qua các chương trình trải nghiệm cũng mở ra một hướng tiếp cận mới. Tại Bảo tàng Đồng Nai, người dân, du khách, đặc biệt là học sinh, sinh viên, được trực tiếp nhào đất, xoay bàn và tạo hình sản phẩm dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân.
Những trải nghiệm này ít nhiều giúp thế hệ trẻ hôm nay cảm nhận được phần nào chiều sâu văn hóa của nghề gốm.
