61 năm đã trôi qua kể từ lúc chấm dứt loạt đạn cuối cùng của cuộc chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, đánh dấu chiến thắng của nhân dân Liên Xô đối với Đức quốc xã. Con đường đến chiến thắng lâu dài và gian khổ với nhiều mất mát, tổn thất nặng nề. Chiến thắng này không chỉ khẳng định sức mạnh của nhà nước chuyên chính vô sản đầu tiên trên thế giới mà còn khẳng định sức mạnh của lương tri, tình đoàn kết và sự tiến bộ của nhân loại.
Ngược dòng lịch sử
Cuối những năm 30 của thế kỷ trước, các chế độ phát xít được xác lập tại một loạt các nước châu Âu, trong đó có Ý, Đức, Bồ Đào Nha… Còn ở châu Á, Nhật Bản trở thành nước quân phiệt… Ngày 1-9-1939, Đức tiến công Ba Lan. Hai ngày sau, dưới áp lực của nhân dân, Anh và Pháp buộc phải tuyên chiến với Đức. Chiến tranh thế giới thứ II bùng nổ. Sau đó, Đức tràn vào Đan Mạch, Bỉ, Hà Lan, Luxembourg…
Sau khi thanh toán xong Bắc Âu và Tây Âu, quân phát xít Đức tiến đánh vùng Balkans và nhanh chóng thôn tính khu vực. Chỉ trong khoảng hơn 1 năm, hầu như toàn bộ châu Âu đã bị phát xít Đức thôn tính và thống trị. Rạng sáng ngày 22-6-1941, không tuyên chiến và cũng không đưa ra yêu sách, phát xít Đức bất ngờ mở cuộc tiến công trên khắp sườn phía Tây của Liên Xô từ Hắc Hải đến biển Baltic, chà đạp thô bạo Hiệp ước không xâm phạm Xô-Đức (ký năm 1939). Mặt trận Xô-Đức trở thành chiến trường chủ yếu mang tính chất quyết định. Đứng trong phe đồng minh với Mỹ, Anh, Pháp, Liên Xô đã đảm đương xuất sắc vai trò chủ chốt…
Từ 19-11-1942 đến 2-2-1943, trên mặt trận sông Đông, sông Volga và Stalingrad, Hồng quân Liên Xô đã tiêu diệt 32 sư đoàn và 3 lữ đoàn quân Đức, làm tiêu hao nặng 16 sư đoàn, tác động mạnh đến cục diện chiến lược chung và làm lung lay tận gốc bộ máy chiến tranh của Hitler. Các nước chư hầu của Đức như Hungary, Bulgaria, Phần Lan hoang mang, thăm dò khả năng ký kết hòa bình riêng rẽ. Chiến thắng cũng đã cổ vũ, thúc đẩy phong trào đấu tranh đòi giải phóng của nhân dân các nước bị phát xít nô dịch ở châu Âu, châu Á. Đến tháng 11-1944, hầu như toàn bộ lãnh thổ Xô viết đã sạch bóng bọn chiếm đóng phát xít. Tới mùa xuân năm 1945, đồng minh tiến vào lãnh thổ Đức. Hồng quân Liên Xô là lực lượng duy nhất tiến công vào Berlin. Ngày 30-4-1945, Berlin thất thủ, Hitler tự sát. Ngày 4 đến 9-5-1945, các lực lượng quân đội Đức ký biên bản đầu hàng vô điều kiện, chấm dứt chiến tranh thế giới thứ II ở châu Âu. Tổng cộng trên chiến trường châu Âu, Hồng quân Liên Xô đã tiêu diệt trên 606 sư đoàn trong tổng số 738 sư đoàn của phát xít.
Sự đầu hàng của phát xít Đức ở châu Âu là một đòn nặng nề đối với đế quốc Nhật Bản. Sau thời gian ngắn bị Hồng quân tấn công, tiêu diệt, đến ngày 2-9-1945, Nhật Bản chính thức ký văn bản đầu hàng vô điều kiện. Hòa bình được lập lại ở Viễn Đông. Thế chiến II kết thúc trên toàn thế giới.
Bài học cho ngày nay
Từ năm 1939 đến 1945, thế chiến II được coi là cuộc chiến tranh lớn nhất trong lịch sử loài người, liên quan tới 1,7 tỷ người, 110 triệu quân và 72 quốc gia. Cuộc chiến đã cướp đi sinh mạng của 55 triệu người, 90 triệu người bị thương…
Đội quân xâm lược Đức lúc đó đông tới 8 triệu tên, 20.000 máy bay và 11.000 xe tăng. Chúng đã chinh phục hầu như toàn bộ châu Âu với 290 triệu dân cùng tiềm lực kinh tế và quân sự khổng lồ. Trong 4 năm (1941-1945), 1.710 thành phố, 70.000 làng mạc cùng hàng trăm ngàn làng mạc, cơ sở công nghiệp, bệnh viện và trường học bị quân phát xít san phẳng. Theo các nguồn dữ liệu khác nhau, các lực lượng vũ trang của phát xít Đức đã mất đến 13 triệu người. Liên Xô mất gần 27 triệu người, trong đó có 11,3 triệu người hy sinh trên mặt trận, nhiều dân thường đã chết tại các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng và tại hậu phương trong nước. Không chỉ bảo vệ đất nước, hơn 8,5 triệu lượt binh sĩ Hồng quân đã chiến đấu bên ngoài lãnh thổ Liên Xô, góp phần giải phóng 10 nước châu Âu và 2 nước châu Á.
Chiến tranh thế giới thứ II là tai họa chung của toàn nhân loại. Nhưng cũng từ đó, nhân loại có một chiến thắng chung, một ngày lễ chung. Bài học về cuộc chiến không bao giờ cũ. Thế giới trong thế kỷ 21 tuy ý thức được tầm quan trọng của việc xây dựng một thế giới công bằng, ổn định nhưng vẫn đang gặp nhiều trở ngại không nhỏ.
Bên cạnh sự hoành hành của bệnh dịch là nguy cơ xảy ra xung đột vũ trang, xung đột tôn giáo hay khủng bố bất cứ lúc nào. Đại sứ đặc mệnh toàn quyền LB Nga tại Việt Nam V.V.Serafimov từng nói nạn phân biệt và sự cô lập mang tính phe khối sớm muộn rồi cũng bùng phát thành những cuộc chiến tranh hoặc dẫn đến bờ vực thẳm hạt nhân. Cơ sở nền tảng bền chặt nhất cho nền hòa bình trong thế kỷ 21 là sự bình đẳng và mối quan hệ đối tác và hợp tác quốc tế rộng khắp. Thế giới này đang cần những mô hình an ninh khác. Những mô hình này cần phải dựa cơ sở trên sự tin cậy và hợp tác bình đẳng, chứ không phải trên sự đối đầu về chính trị.
Nước Đức giai đoạn 1933-1945 chịu sự thống trị của tư tưởng cực quyền và phát xít của Đảng Công nhân xã hội chủ nghĩa, gọi tắt là Đảng Đức quốc xã (hay còn gọi là Đế chế thứ ba) với thủ lĩnh tối cao là độc tài Adolf Hitler. Đế chế thứ ba có khi còn được gọi là Đế chế ngàn năm vì những người thành lập mong trở thành bá chủ, đứng vững trong 1.000 năm như Thánh chế La Mã, tạo ra một nước Đức vĩ đại chỉ gồm những người có gốc Đức chính thống. Tuy nhiên, Đế chế ngàn năm chỉ tồn tại được có 12 năm (từ 1933 đến 1945). Trong khoảng thời gian đó, khoảng 6 triệu người Do Thái và nhiều nhóm người khác, trong đó có tù chính trị đã bị giết hại một cách có hệ thống, hơn 10 triệu người bị buộc phải lao động nô lệ. Loài người lúc đó bị đe dọa bởi thảm họa diệt chủng khủng khiếp. |
VIỆT KHUÊ tổng hợp
