Nông dân chịu giá cao vô lý

Trong khi giá cả vật tư nông sản cứ “leo thang” từng ngày, khiến việc canh tác của nông dân vốn đã khó lại càng khốn khó, lại có những quy định tréo ngoe gây thiệt hại cho sản xuất - nhất là quy định về việc nhập khẩu thuốc bảo vệ thực vật. Nhiều bất cập được chỉ ra, nhưng vì sao những quy định này vẫn có hiệu lực và tồn tại trong suốt 3 năm qua?

• Bắt nguồn từ quy định bất hợp lý

Quyết định số 145 do Bộ NN-PTNT ban hành ngày 18-12-2002 có quy định: “Các tổ chức cá nhân trong nước hoặc nước ngoài là nhà sản xuất ra hoạt chất hay nguyên liệu (thuốc kỹ thuật) được trực tiếp đứng tên đăng ký hoặc ủy quyền 1 lần cho tổ chức, cá nhân khác đứng tên đăng ký 1 tên thương phẩm cho 1 hoạt chất hoặc nguyên liệu do mình sản xuất ra; người được ủy quyền chỉ được đứng tên đăng ký 1 tên thương phẩm cho một loại hoạt chất hay nguyên liệu của bất kỳ nhà ủy quyền nào” và “Chỉ được nhập khẩu thuốc bảo vệ thực vật trong danh mục được phép sử dụng, hạn chế sử dụng đúng với nguồn gốc (nhà sản xuất) của thuốc được đăng ký tại Việt Nam”.

Trên thực tế trong danh mục gần 300 hoạt chất, nguyên liệu thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam thì toàn bộ do các nhà sản xuất nước ngoài cung cấp. Như vậy, quy định trên vô hình trung đã “trói” mỗi doanh nghiệp Việt Nam chỉ được mua thuốc bảo vệ thực vật của 1 nhà tư bản nước ngoài sản xuất được đăng ký tại Việt Nam hoặc được sự ủy quyền của nhà sản xuất nước ngoài. Điều đó tạo cơ hội lớn cho các nhà tư bản nước ngoài lợi dụng tăng giá để trục lợi.

Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Nông dược H.A.I (Công ty Bảo vệ thực vật 2) - ông Đặng Thanh Cương bức xúc cho biết: Trong suốt 3 năm thực hiện Quyết định 145, công ty bị ràng buộc chỉ được phép nhập khẩu hoạt chất, nguyên liệu thuốc của một nhà sản xuất nước ngoài theo giấy ủy quyền của họ. Do phải lệ thuộc vào giấy ủy quyền này nên phải chấp nhận giá cao, không được quyền lựa chọn các nhà sản xuất khác có giá cả cạnh tranh hơn… Cuối cùng nông dân vẫn là người chịu thiệt thòi nhất và phải mua với giá cắt cổ, trong khi nhà tư bản nước ngoài (và có thể cả những người có chức trách) lại trục lợi từ quyết định này.

Quy định trên đã đẩy giá thuốc bảo vệ thực vật trong nước lên... “cao ngất ngưởng” so với nhiều loại thuốc đang chào bán trên thị trường. Điển hình như thuốc trừ sâu Ofatox 400 EC được nhập khẩu theo sự ủy quyền của tập đoàn Sumitomo (Nhật Bản) có giá là 28.000 đồng/chai; trong khi đó, một sản phẩm thuốc trừ sâu có tác dụng tương tự là Sha Chong Jing 95 WP (Trung Quốc) được chào bán trên thị trường với giá chỉ 4.800 đồng.

Tương tự, thuốc trừ bệnh đạo ôn, khô vằn nhãn hiệu Fuji – One được nhập về Việt Nam theo sự ủy quyền của tập đoàn Nihon Nohyaku, được bán 12.000 đồng/gói 100g so với 2.500 đồng/gói 100g thuốc Duoxio Meisu (Trung Quốc) có tác dụng tương tự. Các loại thuốc khác được các nhà tư bản nước ngoài ủy quyền nhập khẩu như: Hinosan, Trebon đều có giá cao gấp 4 – 5 lần so với của giá chào bán của một số hãng nước ngoài khác.

Theo ông Đỗ Minh Cao, Trưởng phòng thị trường Công ty Vật tư bảo vệ thực vật 1, Quyết định 145 đã khiến cho việc xử lý giá rất khó khăn, không ít sản phẩm của công ty đăng ký nhập nhưng phải chấp nhận bán hòa hoặc lỗ vốn bởi giá quá cao. Trong khi đó, giá chào bán của nhiều sản phẩm thuốc bảo vệ thực vật của Trung Quốc, Hồng Công, Ấn Độ giá rẻ hơn rất nhiều và hoàn toàn có thể phù hợp với điều kiện Việt Nam.

• Cho phép nhập các loại thuốc không cấm sử dụng

“Quyết định 145 hoàn toàn vô lý”, ông Đỗ Minh Cao nói. Công ty của ông đã nhiều lần kiến nghị Cục Bảo vệ thực vật cũng như Vụ Khoa học Công nghệ và Chất lượng sản phẩm (nay là Vụ Khoa học và Công nghệ - PV) của Bộ NN-PTNT không nên trình dự thảo quy định trên cho Bộ ký. Trước khi ban hành đã có 4 cuộc hội thảo lấy ý kiến.

Cả 4 lần, 100% doanh nghiệp trong nước phản đối, chỉ có doanh nghiệp nước ngoài đồng ý. Tuy nhiên, dự thảo trên vẫn cứ được trình và chẳng hiểu sao Bộ NN-PTNT vẫn ký (!?). “Quy định trên đã gây khó khăn không chỉ cho doanh nghiệp trong nước mà còn đưa nông dân vào thế buộc phải mua thuốc đắt”- ông Cao khẳng định.

Vì vậy, không ít doanh nghiệp đề nghị, cần sửa đổi định trên theo hướng cho phép nhập khẩu các loại thuốc không thuộc danh mục cấm sử dụng, chứ không nên quy định thêm điều khoản doanh nghiệp chỉ được phép nhập sản phẩm theo ủy quyền của nhà sản xuất nước ngoài đăng ký tại Việt Nam.

Lý giải về việc này, ông Nguyễn Quang Minh, nguyên Cục trưởng Cục Bảo vệ thực vật (hiện là Chánh Văn phòng Bộ NN-PTNT – PV) giải thích: Quy định đó là nhằm quản lý chất lượng sản phẩm, hạn chế tình trạng nhập khẩu thuốc bảo vệ thực vật có hàm lượng độc tố cao.

Thế nhưng theo nhiều doanh nghiệp trong nước, Cục Bảo vệ thực vật có hẳn 2 trung tâm giám định chất lượng sản phẩm lớn ở Hà Nội và TPHCM, hoàn toàn có thể kiểm định được chất lượng. Hơn nữa, đây là mặt hàng nhạy cảm nên người dân chắc không dám dùng thuốc kém chất lượng được, nên không cần phải quản lý chất lượng theo giấy ủy quyền của nhà sản xuất nước ngoài.

Ông Đặng Thanh Cương cho biết, kể từ năm 1993, công ty của ông đã nhập khẩu hoạt chất, nguyên liệu để gia công thành phẩm với tên thương phẩm của công ty, lúc đó không có quy định phải có giấy ủy quyền của nhà sản xuất ra hoạt chất, nguyên liệu khi đăng ký thuốc mà chất lượng vẫn được kiểm định đầy đủ. Do đó, công ty của ông đã có công văn đề nghị Văn phòng Chính phủ, Bộ NN-PTNT bãi bỏ quy định nhập khẩu hoạt chất, nguyên liệu thuốc bảo vệ thực vật theo giấy ủy quyền của nhà sản xuất.

Trả lời phóng viên báo SGGP về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Diệp Kỉnh Tần thừa nhận, trong tình hình hiện nay, khi nền kinh tế được chuyển biến mạnh theo cơ chế thị trường, thì việc duy trì cấp giấy phép nhập khẩu theo ủy quyền, cấp quota kéo dài như trước đây không còn phù hợp với cơ chế mới, kiềm hãm sự phát triển kinh tế.

Không chỉ vậy, quy định như vậy đã tạo nên quá nhiều thủ tục hành chính phiền hà, tạo kẽ hở cho tiêu cực phát sinh, làm cho giá vật tư hàng hóa tăng cao, ảnh hưởng xấu tới người sản xuất. Do vậy, Bộ NN-PTNT đã phối hợp với Bộ Thương mại soạn thảo văn bản trình Chính phủ nhanh chóng xóa bỏ cấp giấy phép, quota, xóa bỏ cơ chế độc quyền đối với các doanh nghiệp nước ngoài và trong nước, trong đó cần xóa bỏ quy định doanh nghiệp Việt Nam chỉ được nhập khẩu thuốc bảo vệ thực vật theo ủy quyền của nhà sản xuất nước ngoài.

Thế nhưng, trong khi chờ những chính sách mới được ban hành thì nông dân vẫn phải từng ngày còng lưng gánh chịu giá thuốc cắt cổ!

THÀNH NAM