Sáng 12-8, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TPHCM (ITPC) phối hợp Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) tổ chức hội nghị “Chuyển đổi số trong giao dịch tài chính: Thuận lợi dòng vốn hay phức tạp tranh chấp”.
Bà Cao Thị Phi Vân, Phó Giám đốc ITPC, nhận định chuyển đổi số đang tạo thêm động lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận các dịch vụ tài chính của doanh nghiệp. Năm 2026, TPHCM đặt mục tiêu kinh tế số đóng góp trên 30% GRDP và đẩy mạnh số hóa các ngành kinh tế trọng điểm. Cùng với cơ hội tiếp cận nguồn lực tài chính, doanh nghiệp cần được bảo đảm môi trường giao dịch an toàn, minh bạch và thuận lợi.
PGS-TS Phạm Duy Nghĩa, Phó Chủ tịch VIAC, đánh giá sự phát triển của hoạt động tài chính, ngân hàng và các phương thức huy động vốn mới đang mở ra thêm cơ hội cho doanh nghiệp, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý để thị trường phát triển an toàn, bền vững. Theo VIAC, tranh chấp trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng chiếm khoảng 10% tổng số vụ được Trung tâm tiếp nhận trong năm 2025.
Theo PGS-TS Phạm Duy Nghĩa, những chuyển động của thị trường tài chính trong bối cảnh số đòi hỏi pháp luật phải tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động huy động vốn, theo kịp các phương thức giao dịch mới, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên khi tranh chấp phát sinh.
Tại hội nghị, luật sư Phạm Thị Thanh Huyền, Trưởng Chương trình Phát triển cơ sở hạ tầng tài chính Việt Nam và Campuchia, Trọng tài viên VIAC, đánh giá tài chính số Việt Nam đang phát triển mạnh, thể hiện qua tỷ lệ người có tài khoản ngân hàng đạt 87% và số lượng giao dịch QR tăng 128,2% trong giai đoạn 2021-2025.
Tuy nhiên, sự bùng nổ của tài chính số cũng kéo theo các rủi ro phi truyền thống như rò rỉ dữ liệu, gian lận trực tuyến, tấn công mạng và sự xuất hiện của những mô hình kinh doanh chưa được cấp phép rõ ràng.
Cho rằng khung pháp lý hiện hành còn phân tán ở nhiều văn bản, thiếu cơ chế phối hợp liên ngành, bà Phạm Thị Thanh Huyền kiến nghị cơ quan quản lý sớm chuyển sang mô hình “quản lý theo rủi ro”. Đồng thời, cần khẩn trương hoàn thiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox), thiết lập khung pháp lý cho ngân hàng mở (Open Banking) và tăng cường năng lực giám sát công nghệ.
Bà Phạm Thị Thanh Huyền cũng đề nghị hoàn thiện khung pháp lý về dữ liệu, định danh số, an ninh mạng và bảo vệ người tiêu dùng; tăng cường chia sẻ dữ liệu, giám sát FinTech và cơ chế giải quyết tranh chấp; đẩy mạnh phối hợp giữa cơ quan quản lý, ngân hàng, FinTech và các bên liên quan.
Bàn về tài sản số, tài sản mã hóa và các giao dịch trên nền tảng blockchain, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), cho rằng blockchain và token hóa có thể mở rộng khả năng đưa tài sản, dòng tiền và giao dịch vào các kênh huy động vốn, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn minh bạch hơn.
Tuy nhiên, để tài sản mã hóa tham gia giao dịch tín dụng, cần làm rõ các vấn đề pháp lý như quyền đối với tài sản, nghĩa vụ trả nợ, lưu ký và định giá. Bên cạnh đó, giá trị của dữ liệu truy vết cũng cần được bảo đảm về năng lực kỹ thuật, chuyên môn và tư cách pháp lý để có thể sử dụng làm chứng cứ.
