Tham dự diễn đàn có Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ; đại diện lãnh đạo Bộ NN-MT, Bộ Công thương; Đại sứ Trung Quốc tại Việt Nam Hà Vĩ...
Ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cho biết những năm qua, ngành rau quả Việt Nam phát triển mạnh cả về quy mô sản xuất và xuất khẩu, trở thành một trong những ngành hàng tăng trưởng nhanh của lĩnh vực trồng trọt.
Trong đó, Trung Quốc đang là thị trường nhập khẩu rau quả lớn nhất của Việt Nam. Hai nước đã ký nhiều nghị định thư cho các sản phẩm như sầu riêng, măng cụt, mít, chuối, dừa, chanh leo, khoai lang và sầu riêng đông lạnh. Hai bên cũng đang tiếp tục đàm phán, hoàn thiện điều kiện xuất khẩu đối với nhãn, vải, chôm chôm, xoài, thanh long và nhóm cây có múi.
Trong cơ cấu xuất khẩu, sầu riêng tăng trưởng nổi bật. Giai đoạn 2021-2025, Việt Nam xuất khẩu hơn 3 triệu tấn sầu riêng tươi và gần 190.000 tấn sầu riêng đông lạnh. Hiện có 28 quốc gia nhập khẩu sầu riêng tươi và hơn 20 quốc gia nhập khẩu sầu riêng đông lạnh của Việt Nam, trong đó Trung Quốc chiếm hơn 95% khối lượng xuất khẩu.
Các thị trường nhập khẩu ngày càng đặt ra yêu cầu khắt khe hơn về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, bảo vệ môi trường và giảm phát thải carbon. Trung Quốc cũng siết chặt quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và yêu cầu kiểm dịch thực vật.
Ông Nguyễn Quốc Mạnh cho rằng, với thị trường Trung Quốc, bên cạnh xuất khẩu sản phẩm tươi, Việt Nam cần đẩy mạnh chế biến, chế biến sâu, phát triển vùng nguyên liệu đạt chuẩn, tăng cường truy xuất nguồn gốc và hoàn thiện hệ thống logistics.
Đại sứ Trung Quốc tại Việt Nam Hà Vĩ cũng nhận định, hợp tác nông nghiệp giữa hai nước đang bước vào giai đoạn phát triển sâu rộng hơn, chuyển dần từ trao đổi thương mại nông sản sang xây dựng chuỗi cung ứng toàn diện. Trung Quốc hiện là thị trường xuất khẩu nông, lâm, thủy sản lớn nhất của Việt Nam. Trong quý 1 năm nay, xuất khẩu nông sản, thực phẩm của Việt Nam sang Trung Quốc tăng 37,4%, cao gấp hơn 6 lần tốc độ tăng trưởng chung.
Đại sứ Hà Vĩ cho biết, năm 2025, kim ngạch thương mại song phương vượt 290 tỷ USD. Riêng lĩnh vực rau quả, Việt Nam tiếp tục là nhà cung cấp lớn thứ hai cho thị trường Trung Quốc, chiếm 22,55% thị phần.
Đánh giá triển vọng hợp tác thời gian tới, Đại sứ Hà Vĩ cho rằng hai nước có nhiều điều kiện thuận lợi để nâng tầm hợp tác nông nghiệp nhờ nền tảng tin cậy chính trị, kết nối hạ tầng được cải thiện và quá trình chuyển đổi số trong thương mại nông sản. Ông đề xuất hai bên tăng cường ứng dụng công nghệ số trong sản xuất nông nghiệp, thúc đẩy hợp tác giữa doanh nghiệp chế biến và logistics, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu của toàn chuỗi ngành hàng.
Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ đánh giá cao sáng kiến tổ chức diễn đàn lần đầu tiên và nhận xét, sự tham dự đông đủ của đại diện cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp và tổ chức xúc tiến thương mại hai nước cho thấy tầm quan trọng của diễn đàn. Đây là dịp để các bên trao đổi thông tin, tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy thương mại nông sản Việt Nam - Trung Quốc.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ, để khai thác hiệu quả tiềm năng hợp tác, hai bên cần xây dựng chuỗi liên kết sản xuất, cung ứng và tiêu thụ nông sản bền vững. Cùng với đó, cần đẩy nhanh quy trình, thủ tục mở cửa thị trường đối với nông sản; tăng tốc đánh giá rủi ro, hoàn thiện thủ tục kỹ thuật đối với các mặt hàng có tiềm năng xuất khẩu; tăng cường hợp tác về tiêu chuẩn, kiểm nghiệm, kiểm dịch và truy xuất nguồn gốc.
Hai bên cũng cần tận dụng hiệu quả các nền tảng thương mại điện tử và kinh tế số để tạo bước chuyển mới về phương thức, tốc độ và hiệu quả của thương mại nông sản giữa hai nước.
