Vùng đất của những “kỳ lân” công nghệ

Cất cánh từ đất lành

Công ty CP Tập đoàn VNG được xem là biểu tượng của sự thích ứng, cất cánh cùng công nghệ từ năm 2004 với tên gọi ban đầu là Vinagame. Đây chính là “kỳ lân” công nghệ (được định giá từ 1 tỷ USD trở lên) đầu tiên của Việt Nam. Nhà sáng lập Lê Hồng Minh đã chọn TPHCM để khởi nghiệp bởi đặc tính năng động và luôn chuyển động của vùng đất này. Vào năm 2014, VNG đã được World Startup Report định giá 1 tỷ USD. Đến năm 2019, con số này đã tăng lên 2,2 tỷ USD. Sức ảnh hưởng của VNG Campus hiện nay không dừng lại ở một trụ sở tập đoàn, mà được kỳ vọng làm thay đổi diện mạo Khu chế xuất Tân Thuận (TPHCM) thành một khu công nghệ giá trị cao, thoát ly khỏi hình ảnh sản xuất công nghiệp thuần túy trước đây.

Nếu VNG đại diện cho thế hệ game truyền thống, Sky Mavis của ông Nguyễn Thành Trung lại là minh chứng cho sức mạnh của công nghệ mới: Blockchain (công nghệ chuỗi khối). Chỉ sau hơn 3 năm hoạt động, Sky Mavis đã đạt mức định giá 3 tỷ USD vào năm 2021, trở thành “kỳ lân” đắt giá nhất Việt Nam. Sky Mavis đã biến Blockchain thành một phần của cuộc sống, mang lại giá trị giao dịch hàng triệu USD mỗi tháng. Tương tự là sự trỗi dậy của MoMo, trợ thủ tài chính trí tuệ nhân tạo (AI) cho người Việt. Xuất phát từ một ứng dụng ví điện tử, MoMo đã thực hiện một bước nhảy vọt để trở thành “kỳ lân” công nghệ thông qua chiến lược “bình dân hóa” dịch vụ tài chính. Cuối năm 2024, MoMo tuyên bố tái định vị thương hiệu thành “Trợ thủ tài chính với AI”. Với việc tích hợp hơn 100 thuật toán AI, MoMo đóng vai trò như một “vệ sĩ không ngủ”, bảo vệ tài chính 24/7 và giúp hàng chục triệu người Việt tiếp cận đầu tư, tín dụng một cách thảnh thơi nhất.

Hệ sinh thái ngày càng lớn mạnh

Sự xuất hiện của các “kỳ lân” không phải là ngẫu nhiên, mà là kết quả của một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo được vun đắp bền bỉ. TPHCM hiện là địa phương có hệ sinh thái khởi nghiệp lớn nhất cả nước, chiếm gần 50% startup tại Việt Nam. Theo Sở KH-CN TPHCM, vị thế toàn cầu của hệ sinh thái khởi nghiệp thành phố năm 2026 đã ghi dấu mốc lịch sử khi lần đầu tiên được xếp hạng 98 thế giới trong bảng xếp hạng StartupBlink, hoàn thành mục tiêu vào tốp 100 sớm hơn 4 năm so với kế hoạch. Đặc biệt, trong lĩnh vực Blockchain, thành phố tự hào đứng tốp 30 toàn cầu và hạng 2 khu vực Đông Nam Á. Sức hút này đến từ nguồn lực dồi dào và mạng lưới kết nối sâu rộng. Thành phố hiện tập trung khoảng 40% doanh nghiệp công nghệ số, 15% doanh nghiệp KH-CN và hàng loạt tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp.

Để mở đường cho startup “vượt biển lớn”, TPHCM đã chủ động thúc đẩy kết nối với các “gã khổng lồ” quốc tế như NVIDIA, Qualcomm, Mitsubishi và các đối tác chiến lược từ Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Singapore. Không dừng ở đó, thành phố còn tuyển chọn hơn 600 dự án đổi mới sáng tạo và đào tạo cho trên 3.000 lượt học viên, tạo ra một đội ngũ nhân lực số dồi dào sẵn sàng cho các cuộc đua trí tuệ. Song song đó, thị trường công nghệ của TPHCM được vận hành theo cơ chế thị trường. Theo Sở KH-CN TPHCM, sàn giao dịch công nghệ phiên bản mới hiện kết nối gần 25.000 công nghệ, thiết bị và hơn 1.100 chuyên gia tư vấn. Chỉ riêng 6 tháng đầu năm 2026, sàn đã ghi nhận 30 hợp đồng chuyển giao công nghệ với tổng trị giá 26,7 tỷ đồng, minh chứng cho việc đưa công nghệ vào sản xuất để tạo ra giá trị thực.

Kiến tạo bằng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát

Với kỳ vọng xuất hiện thêm nhiều “kỳ lân” công nghệ và để hướng tới mục tiêu 10 “kỳ lân” vào năm 2030, TPHCM đang quyết liệt triển khai các cơ chế thí điểm chưa từng có tiền lệ. Đó là việc hình thành những cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), phù hợp với đặc thù của thành phố cùng các công nghệ của tương lai.

Một minh chứng điển hình được kỳ vọng gần đây là các sản phẩm thiết bị bay không người lái (UAV) thương hiệu “Made in Vietnam” của Công ty CP Real-Time Robotics Việt Nam (RtR). Hiện nay, gần 100% sản phẩm của công ty đã xuất khẩu sang thị trường Mỹ và các nước châu Âu phục vụ quốc phòng, an ninh và điện lực. Qua nhiều chương trình làm việc, ông Lương Việt Quốc, nhà sáng lập kiêm Giám đốc Điều hành RtR, không giấu tham vọng công ty sẽ được định giá trên 1 tỷ USD trước năm 2029. RtR đã được lãnh đạo TPHCM cũng như Bộ KH-CN ưu tiên hỗ trợ để hiện thực hóa kỳ vọng thành phố có thêm “kỳ lân”.

Thành phố cũng đã tiên phong cho phép thử nghiệm các công nghệ mới như UAV và xe tự hành tại Khu Công nghệ cao và Công viên phần mềm Quang Trung. Việc khai trương tuyến giao hàng bằng UAV Cần Giờ - Vũng Tàu hay dùng UAV giám sát rừng phòng hộ đã mở ra hướng phát triển kinh tế tầm thấp và logistics hiện đại. Những kinh nghiệm quản lý này là bước chuẩn bị quan trọng trước khi triển khai công nghệ trên diện rộng.

Để startup lớn mạnh, TPHCM đã thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm của thành phố với vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng, phấn đấu đến năm 2030 đạt 5.000 tỷ đồng. Cùng với đó, các đề án xây dựng Trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế (CoE) và mạng lưới Trung tâm Đổi mới sáng tạo tầm cỡ quốc tế đang được tăng tốc triển khai nhằm thu hút chuyên gia toàn cầu và làm chủ các công nghệ chiến lược như vi mạch, bán dẫn, công nghệ sinh học và trí tuệ nhân tạo siêu quy mô.

Đứng trước những xu hướng công nghệ mới cùng những chuyển động tích cực, TPHCM đang hội tụ đầy đủ những giá trị để kỳ vọng vào một thế hệ “kỳ lân” mới sắp xuất hiện. Thành phố không chỉ có hạ tầng, nguồn vốn hay những con số xếp hạng ấn tượng, mà quan trọng hơn cả là một tư duy quản trị mới: Tư duy kiến tạo thông qua sandbox để đổi mới.

* Đồng chí NGUYỄN MẠNH CƯỜNG, Ủy viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch UBND TPHCM:

TPHCM xác định nhiệm vụ quan trọng là lan tỏa các mô hình phát triển doanh nghiệp công nghệ đến các địa phương, góp phần xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ trên phạm vi cả nước. Với cơ chế sandbox (thử nghiệm có kiểm soát), thành phố nhanh chóng hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng các quy định thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ mới, đặc biệt là kinh tế tầm thấp và thiết bị bay không người lái (UAV). Về hạ tầng công nghệ chiến lược, thành phố đang tăng tốc triển khai Đề án mở rộng Khu Công nghệ cao TPHCM; đưa vào vận hành hệ thống phòng thí nghiệm vi mạch, bán dẫn dùng chung cấp quốc gia tại Đại học Quốc gia TPHCM; phát triển Trung tâm Công nghệ sinh học tiệm cận chuẩn quốc tế và tư vấn kỹ thuật để sớm triển khai các Trung tâm dữ liệu AI siêu quy mô. Kế đó là hình thành mạng lưới sandbox liên kết giữa TPHCM và các địa phương, tạo điều kiện để các công nghệ mới được thử nghiệm, đánh giá và nhân rộng.

* TS TRẦN QUÝ, Viện trưởng Viện Phát triển kinh tế số Việt Nam:

Mục tiêu kinh tế số chiếm 30% GRDP đến năm 2030 là khát vọng hoàn toàn khả thi khi TPHCM đã xác lập được trụ cột tăng trưởng dựa trên KH-CN. Bằng việc kết hợp đồng bộ giữa chính quyền số, hạ tầng số và các cơ chế đặc thù, TPHCM không chỉ xây dựng một hệ sinh thái mạnh mẽ mà còn tạo ra một môi trường nuôi dưỡng những startup có khả năng vươn ra toàn cầu.