Trong cuộc đời làm cách mạng, bạn bè, đồng chí thì nhiều nhưng với Anh Kiệt, tôi tâm đắc nhất ở một việc là ý chí và hành động cách mạng của Anh luôn gắn với nhau. Đó là đặc điểm lớn nhất của Anh. Đã nói thì làm và làm đến nơi đến chốn. Ở Anh là tinh thần vượt qua mọi khó khăn, vượt qua mọi gian nan, mọi trở ngại để hoàn thành bằng được nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó.
Tôi nhớ thời kỳ năm 1964 - khi còn ở R, được làm việc chung với Anh. Cái quý nhất trong lãnh đạo cách mạng lúc bấy giờ được Anh chủ động đề ra là phải xây dựng được lực lượng chính trị, lực lượng vũ trang trong nội thành Sài Gòn – Gia Định. Vũ trang là xây dựng đội biệt động giữa Sài Gòn. Biệt động hay là trinh sát phải là người tại chỗ. Lúc làm Bí thư Thành ủy Sài Gòn-Gia Định, Anh đã chỉ đạo làm và làm kiên quyết. Những đội biệt động Sài Gòn được thành lập và trở thành một lực lượng vũ trang đặc biệt nằm ngay trong sào huyệt của địch. Còn việc xây dựng lực lượng chính trị, Anh đề nghị với Trung ương Cục điều các đồng chí trưởng ngành về Sài Gòn hoạt động. Anh theo sát các đồng chí này và trực tiếp có mặt ở Sài Gòn để xây dựng lực lượng chính trị.
Chị Hai là phụ trách phụ nữ Miền lúc bấy giờ cũng vào nội thành để chỉ đạo hoạt động cách mạng ngay trong lòng địch. Khi thấy Đảng đề ra chủ trương đúng, Anh sẵn sàng làm và làm một cách quyết liệt. Có người còn do dự, còn cho là khó khăn, nhưng Anh thì dứt khoát. Chủ trương đúng là làm, dù có cái được, cái mất. Nhưng do ý chí và quyết tâm của Anh rất cao, nên bao giờ cái được cũng nhiều hơn, lớn hơn. Lúc chị Hai phụ trách phụ nữ Miền bị hy sinh và nhiều tổn thất khác trong nội thành, nhưng Anh vẫn quyết liệt động viên anh em xây dựng lực lượng chính trị trong thanh niên, phụ nữ, công đoàn, người Hoa ở Sài Gòn.
Khi Mỹ chuyển sang chiến tranh đặc biệt thì ta đã có sẵn lực lượng trên cả 3 vùng và góp phần đánh bại mọi ý đồ của địch. Cuộc tổng tiến công và nổi dậy năm Mậu Thân, chủ yếu là lực lượng tại chỗ đương đầu. Biệt động Sài Gòn đã tham gia đánh nhiều trận vang dội đến cả nước Mỹ và thế giới. Chiến tranh cục bộ bị phá sản, làm cho phong trào chống chiến tranh ở Mỹ nổi lên.
Một ví dụ khác về đặc điểm ý chí và hành động luôn gắn liền với nhau ở Anh, đó là khi còn làm Bí thư Thành ủy Sài Gòn-Gia Định thời kỳ đầu Mậu Thân - giữa lúc chiến tranh đặc biệt của Mỹ bị phá sản. Bị thất bại nặng nề, Mỹ buộc phải chuyển sang chiến lược Việt Nam hóa chiến tranh. Người nhận thức sớm được sự chuyển hóa này lúc bấy giờ là anh Võ Văn Kiệt. Anh đã kịp thời chỉ đạo cách mạng phải bám vào vùng đông dân mà hoạt động. Khi Mỹ-ngụy gom dân lập ấp chiến lược, Anh đã chỉ đạo quyết liệt phải bám dân, nắm cho được dân mà đánh địch và xây dựng lực lượng cách mạng. Ý chí và hành động của Anh bao giờ cũng là một. Sau này, tư tưởng đó đã chuyển hóa thành hành động "Mọi chủ trương và việc làm đều vì đất nước phồn vinh, mọi tầng lớp nhân dân được sung sướng". Quan niệm ở Anh: phồn vinh và hạnh phúc của nhân dân không phải là lý thuyết, mà phải là hiện thực trong cuộc sống. Độc lập, tự do, thống nhất là tư tưởng xuyên suốt trong lãnh đạo, điều hành đất nước của Anh sau này.
Điều này thấy rõ nhất là các công trình vĩ đại mang dấu ấn của Anh: Công trình đường dây tải điện 500kV Bắc-Nam, đường Hồ Chí Minh, công trình ngọt hóa đồng bằng sông Cửu Long… Để đồng bằng sông Cửu Long là một vựa lúa lớn của đất nước ngày nay, chúng ta không quên chủ trương quyết liệt và cách làm sáng tạo của Anh. Ở Anh, lời nói và việc làm luôn đi đôi với nhau và biến thành hành động quyết liệt. Anh luôn sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn, trở ngại và cả đau thương, mất mát của bản thân mình. Anh là một con người rất xúc cảm. Trong lúc hàng ngàn đồng bào ta bị giặc giết hại, trong đó có vợ và những người con yêu quý của mình, song Anh vẫn vượt qua. Anh là con người tình cảm, hăng hái và sẵn sàng vượt qua nỗi đau để phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân.
Tôi sống và có tình cảm với nhiều người, nhưng đối với Anh Kiệt bao giờ cũng là một tình cảm và sự mẫu mực luôn đi suốt cuộc đời tôi. Tôi còn học ở Anh đức tính của con người chỉ biết làm việc phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân. Sau này, khi đã nghỉ hưu, nhưng Anh vẫn không bao giờ ngừng suy nghĩ, góp ý cho Đảng, Chính phủ về những việc ích nước lợi dân. Với ý chí và trách nhiệm chính trị của người cộng sản, việc gì có lợi cho dân cho nước là Anh sẵn sàng xông vào, xông vào ngay cả trong những ngày cuối đời…
Anh Kiệt mất đi là một tổn thất đối với Đảng, Nhà nước và nhân dân ta. Nhận xét đó của Ban Chấp hành Trung ương Đảng là hoàn toàn đúng đắn. Mới 8 giờ ngày 11-6, khi nghe tin Anh mất, tôi thực sự bàng hoàng. Bàng hoàng vì từ nay tôi mãi mãi mất đi một người bạn, người đồng chí luôn sát cánh bên nhau trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình. Tôi mãi mãi không quên Anh, người bạn chiến đấu thân thiết, kính trọng của tôi
LÊ ĐỨC ANH
(Nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch nước, nguyên Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng)
PHẠM HOÀI NAM (ghi)
