Biến tiêu chuẩn xanh thành năng lực cạnh tranh

Thông điệp xuyên suốt tại Diễn đàn “Năng lượng và Môi trường Thế giới – Việt Nam 2026” diễn ra ngày 8-7 cho thấy, để hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050, Việt Nam không chỉ cần hoàn thiện chính sách mà còn phải xây dựng hệ sinh thái đủ mạnh để doanh nghiệp biến đầu tư xanh thành động lực nâng cao năng suất, giảm chi phí và mở rộng thị trường.

Biến áp lực Net Zero thành động lực đổi mới

Tại diễn đàn do VCCI, thông qua Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD), phối hợp các đối tác tổ chức, nhiều chuyên gia nhận định Net Zero đang làm thay đổi căn bản cách thức cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế.

Nếu trước đây lợi thế cạnh tranh chủ yếu dựa vào giá thành, quy mô và năng suất thì hiện nay, các tiêu chuẩn về phát thải, ESG, truy xuất nguồn gốc và sử dụng năng lượng sạch đã trở thành "giấy thông hành" để doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong các ngành công nghiệp, vật liệu xây dựng, hóa chất và nhựa.

Theo ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, Net Zero đang trở thành tiêu chuẩn mới của năng lực cạnh tranh quốc gia và doanh nghiệp, đồng thời định hình lại dòng vốn đầu tư, chuỗi cung ứng và thương mại toàn cầu. Với Việt Nam, đây không chỉ là việc thực hiện cam kết quốc tế mà còn là lựa chọn chiến lược nhằm nâng cao chất lượng tăng trưởng, củng cố an ninh năng lượng và tăng sức chống chịu của nền kinh tế. Để đạt mục tiêu đó, doanh nghiệp phải giữ vai trò trung tâm, chuyển hóa các mục tiêu phát triển bền vững thành những hành động cụ thể trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp đã thay đổi cách tiếp cận, không còn xem đầu tư xanh là khoản chi phí phát sinh mà là cơ hội tái cấu trúc để nâng cao hiệu quả hoạt động. Ông Niwat Athiwattananont, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Nhựa Bình Minh, cho biết chuyển đổi xanh chỉ thực sự có ý nghĩa khi đồng thời giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng sản phẩm, tối ưu chi phí và gia tăng sức cạnh tranh. Đơn cử, tại Nhựa Bình Minh, quá trình chuyển đổi xanh được triển khai từ chính dây chuyền sản xuất thông qua đầu tư điện mặt trời áp mái, tuần hoàn nước giải nhiệt, giảm sử dụng nước sạch, đồng thời ứng dụng AI, IoT và phân tích dữ liệu để kiểm soát tiêu thụ năng lượng, tối ưu hóa sản xuất và giảm phát thải. Nhiều sáng kiến do đội ngũ kỹ sư nghiên cứu cũng góp phần nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng sản phẩm và bảo đảm an toàn lao động.

Những kết quả này cho thấy bài toán Net Zero đang được giải bằng chính các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh. Khi công nghệ giúp doanh nghiệp giảm tiêu hao năng lượng, tối ưu nguồn lực và nâng cao hiệu suất sản xuất, chuyển đổi xanh không còn là gánh nặng chi phí mà trở thành khoản đầu tư mang lại giá trị dài hạn.

Hoàn thiện hệ sinh thái để doanh nghiệp chuyển đổi xanh

Cùng với việc cải tiến quy trình sản xuất, yêu cầu xanh hiện đã mở rộng sang chính sản phẩm. Vì vậy, nhiều doanh nghiệp đang tăng tốc đầu tư cho hệ thống tiêu chuẩn và các chứng nhận quốc tế nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu.

Cũng theo ông Niwat Athiwattananont, các dòng sản phẩm chủ lực của Nhựa Bình Minh đã lần lượt đạt chứng nhận Sản phẩm Xanh LOTUS của Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam và chứng nhận của Hội đồng Công trình Xanh Singapore. Đến năm 2026, dòng keo dán ống nhựa PVC tiếp tục được cấp chứng nhận LOTUS, hoàn thiện hệ thống chứng nhận xanh cho toàn bộ nhóm sản phẩm chủ lực. “Đây sẽ là xu hướng tất yếu của ngành sản xuất khi các thị trường xuất khẩu liên tục nâng tiêu chuẩn về phát thải và phát triển bền vững. Muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp sẽ phải đầu tư đồng bộ cho công nghệ, quản trị, sản phẩm và nguồn nhân lực.” Ông Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh.

Ở góc độ khác, để thúc đẩy quá trình này, Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, tháo gỡ các rào cản về vốn, công nghệ và thị trường; đồng thời giao VCCI phối hợp với các bộ, ngành triển khai các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh, xây dựng mạng lưới doanh nghiệp tiên phong thực hiện mục tiêu Net Zero.

Có thể thấy, khi tiêu chuẩn xanh đã trở thành tiêu chuẩn cạnh tranh mới của thị trường toàn cầu, lợi thế sẽ thuộc về những doanh nghiệp biết biến sức ép thành động lực đổi mới. Để ngày càng nhiều doanh nghiệp thực hiện được điều đó, bên cạnh quyết tâm đầu tư cho công nghệ và quản trị, cần tiếp tục hoàn thiện hệ sinh thái chính sách, tạo điều kiện để chuyển đổi xanh thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế và nâng cao vị thế doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.