Chặn đứng hiểm họa khủng bố Hội nghị thượng đỉnh G8
Shamil Basayev
Thủ lĩnh quân khủng bố Tresnia Shamil Basayev đã lên kế hoạch tấn công khủng bố tại miền Nam nước Nga cùng lúc với Hội nghị thượng đỉnh G8 tổ chức tại thành phố St.Petersburg vào cuối tuần này.
Mục đích của Basayev và đồng bọn không có gì khác hơn là tạo “tiếng vang” cho chúng và hạ uy tín nước chủ nhà G8 và nhất là đánh thẳng vào uy tín của Tổng thống Nga Vladimir Putin. Tuy nhiên, kế hoạch trên đã hoàn toàn thất bại và bọn khủng bố Tresnia không ngờ rằng thủ lĩnh của chúng lại bị tiêu diệt nhanh đến thế.
Người phát ngôn của Tổng thống Nga, ông Dmitri Peskov nói: “Đây là thành công lớn đối với các lực lượng đặc nhiệm của Nga. Lực lượng an ninh Nga không ngờ được rằng bọn chúng có một âm mưu ghê gớm như thế. Theo tạp chí Time (Mỹ), tiêu diệt Basayev ngay trước khi Hội nghị thượng đỉnh G8 khai mạc được xem là thắng lợi cho Tổng thống Putin".
Theo FSB, Shamil Basayev bị tiêu diệt cùng với 11 tên đồng bọn, trong đó có 3 thủ lĩnh thuộc hàng cấp cao là Isa Kushtov, Ali Taziyev và Tarkhan Gazhiyev. Kushtov và Gazhiyev từng tham gia tấn công giết hại 10 cảnh sát và quan chức Nga tại Cộng hòa Ingushetia tháng 6-2004 trong khi Taziyev vạch kế hoạch.
Kế hoạch tiêu diệt diễn ra như thế nào?
Shamil Basayev bị tiêu diệt trong một vụ nổ lớn tại làng Ekazhevo ở khu vực Nazran, thuộc Cộng hòa Ingushetia lúc 12 giờ 30 giờ địa phương ngày 10-7. Vụ nổ lớn đến nỗi người ta có thể nghe thấy nó ở cách xa 10km. Xác những chiếc xe tải văng xa 15 - 20m. Chiếc xe tải Kamaz gây ra vụ nổ chở 50kg chất nổ trotyl.
Ngoài chiếc xe Kamaz còn một chiếc xe tải khác chở chất nổ và khoảng 40 tên lửa cùng nhiều loại vũ khí khác mà sau đó an ninh Nga đã phải gỡ bỏ kíp nổ. Các nhân viên an ninh Nga tìm thấy tại hiện trường vụ nổ một số mảnh thi thể của Basayev, trong đó có cái đầu của y. Basayev đi trên một trong những chiếc xe hơi Lada cạnh 2 chiếc Kamaz. Hiện các nhà điều tra Nga vẫn phải xét nghiệm ADN để chính thức xác định đó là Basayev.
Một số báo chí Nga cho biết có thể khối thuốc nổ đặt trên xe Kamaz dùng để tấn công tòa nhà Cơ quan an ninh tại Cộng hòa Ingushetia. Khối thuốc nổ này có thể được kích hoạt từ xa. Trang web của quân ly khai Tresnia thì cho rằng khối thuốc nổ này đã “tự nổ” và Basayev bị “tai nạn” chứ không phải bị tiêu diệt.
Con đường trở thành trùm khủng bố của Basayev
Shamil Basayev tháng 8-1991 từng tham gia lực lượng của cựu Tổng thống Nga Boris Yeltsin nổi dậy tại Mátxcơva.
Thế nhưng chưa đầy 3 tháng sau, Basayev đã ngoảnh mặt với Yeltsin khi hắn thực hiện vụ cướp máy bay của Hãng Hàng không Aeroflot chở 170 người bay từ Mineralniye Vody tới Thổ Nhĩ Kỳ để phản đối tình trạng khẩn cấp tại Tresnia-Ingushetia do Tổng thống Yeltsin ban hành. Hắn cùng nhóm bắt cóc được trả về Tresnia, đổi lại, các hành khách trên chuyến bay được an toàn. Đây được xem là hành động khủng bố đầu tiên của Basayev. Kể từ đây, Basayev bắt đầu con đường tội ác của mình chống lại nhà nước và nhân dân LB Nga.
Basayev cũng từng bị cấm vào học tại Trường Đại học Mátxcơva cuối những năm 1980. Sau đó y theo học tại Viện Nông nghiệp Mátxcơva nhưng cũng đã bị đuổi vào năm 1988
Tác động của việc tiêu diệt Basayev đối với sự ổn định xã hội Nga
Shamil Basayev là tên khủng bố bị truy lùng ráo riết nhất trong cuộc chiến chống khủng bố của Nga trong hơn 10 năm qua. Tổng thống Nga Vladimir Putin phát biểu trên truyền hình Nga sau khi Basayev bị tiêu diệt: “Đây đúng là sự trừng phạt dành cho bọn khủng bố đã giết hại trẻ em ở Beslan, cho tất cả những hành động khủng bố mà chúng đã gây ra ở Mátxcơva và nhiều khu vực khác của Nga”.
Nhà phân tích chính trị của Nga Vyacheslav Nikonov cho rằng nhìn toàn cục, việc tiêu diệt Basayev sẽ làm cho tình hình tại Tresnia trở nên ổn định và củng cố thêm sức mạnh của chính quyền Tresnia. Thủ tướng Cộng hòa Tresnia Ramzan Kadyrov nói: “Basayev bị tiêu diệt là thành công rực rỡ” của lực lượng an ninh Nga.
Về phía quân ly khai khủng bố Tresnia, Akhmed Zakayev, đại diện của quân ly khai Tresnia (hiện đang được Anh cấp quy chế “tỵ nạn chính trị”) huênh hoang cho rằng “Cái chết của Shamil Basayev sẽ không làm thay đổi đường lối” của quân ly khai, và cuộc “thánh chiến” sẽ tiếp tục.
Người đứng đầu chính sách an ninh và đối ngoại EU Javier Solana phát biểu: “Chúc mừng Nga tiêu diệt S.Basayev. EU hy vọng chứng kiến Cộng hòa Tresnia phát triển trong hòa bình”. Tổng thống Mỹ G.W. Bush thì cho rằng “Basayev đáng phải đền tội ác do y gây ra”.
HUY QUỐC tổng hợp
Những vụ khủng bố lớn do Basayev trực tiếp chỉ huy |
