Nhiều năm nay, các cựu chiến binh quê tôi thường kể cho nhau nghe về cuộc hội ngộ kỳ diệu ngày 30-4-1975 giữa Sài Gòn của 4 anh em ruột, con trai của cụ Nguyễn Nhuận và cụ Trần Thị Ưu ở xã Xuân Phổ, huyện Nghi Xuân, Hà Tĩnh. Mãi tới năm ngoái, tôi mới tìm được đến nhà người anh cả của 4 anh em trai đó - anh Nguyễn Xuân Tùng, nguyên Trưởng ban Biên tập báo Hải Quân Nhân Dân.
Xuân Tùng là một phóng viên ảnh nổi tiếng, quen thuộc với người lính vào những thập kỷ 60, 70 (thế kỷ trước). Bằng giọng của một người sắp đến ngưỡng “cổ lai hy”, anh Xuân Tùng kể:
- Bố mẹ tôi sinh được 4 người con trai. Tôi là anh cả, nhập ngũ năm 1960, làm lính hải quân. Khi cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ mở rộng ra miền Bắc, liên tiếp trong 3 năm: 1966, 1967, 1968, 3 người em trai tôi nối tiếp nhau lên đường đánh giặc. Bố tôi thường dặn: “Người xưa dạy: “Xã tắc lâm nguy, thất phu hữu trách!”, các con là phận làm trai, Tổ quốc có họa xâm lăng thì phải ra đi cứu lấy nước!”. Mẹ tôi thì sụt sịt khóc, nghẹn ngào: “Các con đi cho mạnh chân, khỏe tay. Gắng sống cho bằng anh, bằng em, nghe các con!”.
Tôi trở thành phóng viên báo Hải Quân Nhân Dân. Em thứ Nguyễn Quang Vinh trở thành sĩ quan điều khiển tên lửa ở Quân chủng Phòng không-Không quân. Em thứ ba Nguyễn Xuân Tư là sĩ quan tham mưu sư đoàn, thuộc Quân đoàn 2 bộ binh. Chú út Nguyễn Trọng Nghĩa là đại úy Tiểu đoàn trưởng công binh Đoàn 559.
Những năm tháng ấy, 4 anh em mỗi người một binh chủng. Thi thoảng 5 - 6 tháng, có khi cả năm ròng chúng tôi mới nhận được những lá thư hiếm hoi của nhau. Như những người lính thời đó, dưới mỗi lá thư, chúng tôi chỉ có một lời hẹn: “Ngày toàn thắng, anh em mình gặp nhau giữa Sài Gòn!”.
Tháng 4-1975, tôi theo tàu hải quân ta đổ bộ lên Vũng Tàu rồi theo đại quân từ hướng Đông tiến về Sài Gòn. Em thứ hai, Nguyễn Trọng Nghĩa, cùng binh đoàn từ hướng Tây tiến đến thành phố. Em thứ ba, thứ tư cùng đại quân ào ạt từ hướng Bắc đè bẹp các ổ đề kháng giãy chết của địch, thần tốc tiến vào.
Trong cuộc hội quân lịch sử ngày 30-4-1975, không ai trong chúng tôi có thể ngờ cả 4 anh em đều đang có mặt ở Sài Gòn. Lúc ấy vào chiều 30-4, tôi đang say sưa bấm máy ghi lại những khoảnh khắc lịch sử, mấy người em nhận ra tôi. Họ ào cả lại. Quân phục người nào người nấy sạm đen khói súng, lấm láp bụi đường. Chúng tôi ôm chầm lấy nhau vừa nhảy, vừa cười, vừa la hét mà nước mắt người nào cũng giàn giụa. Chúng tôi không ai ngờ lời hẹn trong những lá thư hiếm hoi gửi cho nhau lại thành hiện thực.
- Anh có ghi lại được tấm hình của cuộc hội ngộ kỳ diệu đó không? – Tôi háo hức hỏi ngang lời anh.
- Mãi đến đêm ấy, tôi mới nghĩ đến cái điều anh vừa hỏi - Anh Xuân Tùng cười hiền: - Quả thật, lúc đó anh em nhà báo ở đó không ít, riêng tôi cũng mang 2 cái Pratica Nova trên người. Vậy mà quên! Vui quá! Sướng quá! Hạnh phúc quá mà quên mất! Tiếc thật!
Tôi lại hỏi:
- Bây giờ 4 anh em các anh còn gặp nhau thường xuyên không? Chẳng hạn như những ngày 30-4 hàng năm?
- Thời kinh tế thị trường, lạ, còn bận rộn hơn cả thời chiến tranh. Ai cũng thấy thật lắm công việc. Việc đời mà! Nhưng thường thì đến ngày 30-4 hàng năm, các chú ấy vẫn thường về hội ngộ tại nhà tôi, nhưng chẳng bao giờ đủ cả đâu. Thế mới biết, cuộc hội ngộ bất ngờ ngày 30-4-1975 tại Sài Gòn ấy, kỳ diệu quá!
Tôi nắm chặt bàn tay anh, bàn tay rắn rỏi, ấm áp của người lính đã cùng anh em mình, dân tộc mình làm nên cuộc hội ngộ lịch sử kỳ diệu ấy. Tự dưng thấy thiếu lời, tôi nhắc đi, nhắc lại:
- Đúng là một giấc mơ! Giấc mơ có thật và rất tuyệt vời, phải không anh?
NGUYỄN XUÂN DIỆU
