Tránh phải bỏ nhiều tiền ra để sửa một quyết định sai
ĐB Trần Việt Anh (Hà Nội), đề nghị luật hóa chi phí thiết kế để phản ánh đúng giá trị sáng tạo của kiến trúc sư... “Đầu tư chuẩn xác cho thiết kế là bài toán tiết kiệm nhất cho tương lai. Quy định quản lý tốt kiến trúc không chỉ là vấn đề thẩm mỹ mà là tài sản chiến lược của quốc gia”, ĐB Trần Việt Anh nêu.
ĐB Đào Chí Nghĩa (Cần Thơ) đề nghị mở rộng nội hàm bản sắc văn hóa, xây dựng tiêu chí nhận diện và nên có sự tham gia của các chuyên gia, tổ chức nghề nghiệp, cộng đồng. Bởi lẽ, bản sắc văn hóa không chỉ là yếu tố mỹ thuật của một công trình, mà còn liên quan trực tiếp đến bảo tồn không gian sống, kiến trúc đô thị, làng nghề, kỹ thuật, kiến trúc truyền thống đặc trưng của từng vùng miền. Do đó, cần quy định rõ hơn những nguyên tắc và tiêu chí cơ bản ngay trong luật. Nếu không sẽ dễ dẫn đến tình trạng mỗi địa phương hiểu theo những cách khác nhau.
ĐB Lê Hoàng Anh (Gia Lai) cũng cho rằng, đối với công trình quan trọng, việc chọn hình thức phải lấy ý kiến hội đồng tư vấn kiến trúc cùng cấp trước khi cấp có thẩm quyền quyết định đầu tư. Người quyết định đầu tư chịu trách nhiệm trước pháp luật về lựa chọn của mình.
“Kiến trúc là di sản văn hóa phi vật thể, là bộ mặt của đô thị, một khi xây xong thì không có cơ hội làm lại, nên kiểm soát từ khâu chọn phương án là giải pháp phòng ngừa duy nhất, hiệu quả nhất”, ĐB Lê Hoàng Anh phát biểu.
Nên giữ nguyên các loại công trình thuộc diện phải thi tuyển
ĐB Vũ Văn Tiến (Hải Phòng) dẫn chứng, nhiều công trình kiến trúc nổi tiếng trên thế giới và ở Việt Nam như Nhà Quốc hội, Trung tâm Hội nghị quốc gia đều được lựa chọn qua thi tuyển kiến trúc. Nếu áp dụng phương thức tuyển chọn, trong đó chủ đầu tư vừa tổ chức vừa trực tiếp lựa chọn phương án mà không có cơ chế thẩm định chuyên môn độc lập, dễ dẫn đến tình trạng “tự biên, tự diễn”. Do đó, nếu tiếp tục phương thức này, cần quy định việc thành lập hội đồng tư vấn tuyển chọn có chuyên môn, tương tự hội đồng thi tuyển phương án kiến trúc.
Cũng theo ĐB Vũ Văn Tiến, dự thảo luật đã đưa một số loại công trình ra khỏi diện phải thi tuyển phương án kiến trúc như nhà ga đường sắt chính trong đô thị, cầu từ cấp II trở lên và một số công trình khác đã được quy định trong Luật Kiến trúc năm 2019. Đây cũng là những loại công trình có ảnh hưởng và đóng góp lớn đối với cảnh quan kiến trúc và bộ mặt đô thị. Nếu được đầu tư thiết kế tốt, các công trình này còn có thể trở thành điểm nhấn kiến trúc, góp phần nâng cao sức hấp dẫn của đô thị và thu hút khách du lịch, phát triển du lịch. Do đó, nên giữ nguyên các loại công trình thuộc diện phải thi tuyển như quy định hiện hành.
Phát biểu giải trình, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, dự thảo luật đã định hướng quy định bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc, phản ánh đầy đủ các yếu tố về không gian, kiến trúc, kỹ thuật, tri thức, văn hóa của các vùng miền. Đặc biệt, dự thảo đã làm sâu sắc thêm các yếu tố đặc trưng liên quan đến từng địa bàn, từng khu vực xây dựng về bản sắc trong quy chế quản lý kiến trúc…
Bộ trưởng nhấn mạnh, dù là kiến trúc hay xây dựng thì đều phải tuân thủ quy hoạch đã được phê duyệt, tuân thủ theo các quy chuẩn, tiêu chuẩn và các yêu cầu kỹ thuật về an toàn công trình.
