Bộ Tài chính vừa công bố, lấy ý kiến về dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư do sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, sắp xếp đơn vị hành chính. Dự kiến, Bộ sẽ trình dự thảo Nghị quyết để ban hành trong quý 2-2026.
Tại dự thảo này, Bộ Tài chính đề xuất phân cấp việc quyết định giá cho thuê nhà cho thủ trưởng tổ chức kinh doanh nhà, chủ tịch UBND cấp xã đối với từng trường hợp cụ thể; không phải trình UBND cấp tỉnh ban hành bảng giá cho thuê nhà. Dự thảo cũng đưa ra công thức cụ thể tính đơn giá cho thuê nhà, trong đó có tính đến giá trị hao mòn hàng năm của nhà, công trình gắn liền với đất; đơn giá thuê đất hàng năm theo mục đích thuê; chi phí quản lý, khai thác nhà đất…
Nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý nhà đất dôi dư, Bộ Tài chính cũng đề xuất quy định trong thời gian đang thuê nhà, tổ chức cá nhân thuê nhà được chủ động cải tạo, sửa chữa bằng kinh phí của mình, đảm bảo không ảnh hưởng kết cấu cơ bản của công trình; hài hòa lợi ích hai bên.
Theo Bộ Tài chính, đến hết tháng 1-2026, các địa phương đã xác định rõ chủ thể quản lý, sử dụng và khai thác đối với gần 26.000 cơ sở nhà, đất. Tuy nhiên, với hơn 10.000 cơ sở nhà, đất xử lý theo hình thức thu hồi hoặc chuyển giao về địa phương, các bộ ngành địa phương đang gặp vướng mắc.
Cụ thể, các cơ sở nhà, đất dôi dư là trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp của cơ quan, tổ chức, đơn vị nên thiết kế, công năng sử dụng không còn phù hợp để đưa vào khai thác khi giao cho tổ chức kinh doanh nhà.
Đồng thời cần có cơ chế, chính sách đặc thù về trình tự, thủ tục giao, đơn giá cho thuê nhà, thời hạn niêm yết giá để đẩy nhanh tiến độ đưa các cơ sở nhà, đất này vào khai thác, không để hư hỏng, xuống cấp, lãng phí.
Nhiều trường hợp nhà, đất không có hoặc mất giấy tờ pháp lý về nhà, đất, một số trường hợp đã bố trí làm nhà ở hoặc bị lấn chiếm. Tuy nhiên, việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý về nhà, đất theo quy định cần có thời gian; đồng thời, việc tổ chức cưỡng chế di dời các hộ dân, trả lại mặt bằng sạch trước khi xử lý gặp nhiều khó khăn do các cơ quan, đơn vị có nhà, đất không có thẩm quyền, chức năng, bộ máy.
Một số nhà, đất dôi dư chưa đưa ngay vào để sử dụng mục đích công trình công cộng (như: thư viện, công viên, thiết chế văn hóa, thể thao,...) do phải thực hiện các thủ tục chuyển đổi công năng, thanh lý tài sản trên đất, điều chỉnh quy hoạch.
