Hiện tượng DINK

Hiện nay, một phương thức sống mới đang được nhiều cặp vợ chồng trẻ Trung Quốc lựa chọn, đó là “gia đình không sinh con” và được các nhà xã hội học đặt tên là “Lớp người DINK” (double income and no kids – thu nhập kép mà không sinh con). Theo điều tra, hiện đã có 600.000 cặp vợ chồng sống theo mô thức này, chủ yếu ở các thành phố lớn như Bắc Kinh, Thiên Tân, Thượng Hải và Quảng Châu. Và con số này đang có chiều hướng gia tăng nhanh.

• Không muốn sinh con: tỷ lệ 10,51%

Trong đăng ký kết hôn ngày 21-3-2004, chị Lưu (32 tuổi) đã ghi một khoản rất rõ ràng: “Tôi không cần có con”. 5 năm trước, chị Lưu cũng đã từng một lần đăng ký kết hôn.Lúc đầu hai vợ chồng thống nhất sẽ không sinh con, nhưng rồi người chồng đòi hỏi phải có con nên nảy sinh mâu thuẫn, và chỉ 3 năm sau hai người đã phải chia tay. Nay, chị Lưu quyết định đi bước nữa, nhưng vẫn một mực thể hiện quyết tâm sắt đá của mình: không sinh con. 

Trường hợp như chị Lưu hiện không còn hiếm thấy nữa. Có khoảng 10% các cô, các mợ đều thể hiện rõ ràng quan điểm không muốn có con vào tờ đăng ký kết hôn. Những người này phần lớn đều là những “cách cách” (công chúa – ám chỉ các cô con gái cưng trong gia đình) sinh ra trong khoảng thập niên 1980. 

Điều đáng chú ý là số người lựa chọn mô thức gia đình DINK ngày càng nhiều và nó đã trở thành hiêïn tượng xã hội đáng chú ý. Kết quả điều tra của Tân Lãng, nhà cung cấp dịch vụ Internet hàng đầu Trung Quốc tháng 8-2003 cho thấy: so với kết quả điều tra năm 1997, tỉ lệ số người lựa chọn gia đình trung tâm (hai vợ chồng và con) đã giảm 11,3%, còn tỉ lệ số người lựa chọn mô thức gia đình DINK đã tăng 1,1%, đạt tới 10,51%.

Kết quả điều tra còn cho thấy, số người lựa chọn gia đình DINK còn thể hiện 3 đặc trưng là: trẻ hóa, học lực cao và thu nhập cao. Trong các đối tượng điều tra người ở độ tuổi 18 -34 chiếm 10,4%, cao hơn rất nhiều so với số người ở độ tuổi 35 -54. Số người có học lực từ cao đẳng, đại học trở lên có tỉ lệ cao nhất: 10,3%. Người có thu nhập cao thì lựa chọn mô thức gia đình DINK càng cao. Người có thu nhập trên 5.000 NDT/tháng (1 NDT – nhân dân tệ khoảng 8,25 USD) chiếm tới 13,7% trong khi đó số người có thu nhập 1.500 NDT/tháng lại chỉ là 5,5%. 

• Thế giới của hai người?

Trước khi trở thành một dạng trào lưu, lớp DINK đầu tiên ở Bắc Kinh được xem là đại biểu cho tự do, phản nghịch thì nay các lớp DINK mới đang căn cứ theo lối suy nghĩ rằng sinh con đẻ cái không còn là mục đích của hôn nhân, mà họ nghiêng về cuộc sống “thế giới hai người”. Đi sâu vào thế giới nội tâm của DINK sẽ phát hiện nguyên nhân họ không muốn có con chẳng hề đơn giản chút nào! Các cuộc điều tra tại Trung Quốc cho thấy có mấy nguyên nhân sau: 

1. Con cái sẽ phá vỡ tình cảm vợ chồng. Vợ chồng DINK cảm giác rằng con cái từ một ý nghĩa nào đó nó chính là “người thứ ba”. Thế giới của hai người mới thật thoải mái và lãng mạn. Rất nhiều nữ thanh niên cho rằng, sau khi sinh con sẽ mãi mãi vĩnh biệt thế giới của hai người, vì vậy, đây chính là nguyên nhân khiến họ khiếp sợ nhất.

“Kiếm tiền, đi du lịch, sau đó lại kiếm tiền và lại đi. Dùng chữ nghĩa và ống kính lưu giữ lại cảm xúc mỗi lần đi du lịch. Không muốn đi thì ở nhà đọc sách, đến phòng luyện tập, hoặc dạo Bắc Kinh, nơi nào có món ngon đồ uống tốt thì thử qua cho biết”.

Đó là tiêu chí sống của nhiều cặp vợ chồng trẻ - “Thời gian mỗi người sống trên thế gian này ngắn ngủi lắm, tuy thu nhập của chúng tôi không thấp, nhưng khi có con, vợ chồng khó tránh khỏi vấn đề nuôi dưỡng con cái, sẽ nảy sinh một số chia rẽ, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng hôn nhân của chúng tôi. Lại nói, nếu như có con, theo đó là một đống tiền nuôi dưỡng, tiền học phí...

Gánh nặng kinh tế tất nhiên phải gánh vác, thậm chí sẽ phải đi vay nợ, sẽ không thể giống cuộc sống mà chúng tôi đang hưởng thụ hiện nay”.

Vợ chồng anh Chu thuộc khu Triều Dương, Bắc Kinh đã kết hôn 3 năm nói: “Mỗi khi nghe vợ chồng nhà bên cãi vã nhau vì chuyện con cái thì chúng tôi càng kiên quyết hơn với ý định không sinh con. Không phải vì chuyện tiền bạc, mà là vì sau khi có con, sẽ bỏ vào đấy rất nhiều sức lực mà quên nhau, nếu như vấn đề nuôi dưỡng con cái tồn tại sự chia rẽ thì rất đau xót cho tình cảm vợ chồng” (!). 

2. Nuôi dưỡng con cái quá vất vả. Trở ngại lớn nhất được đại đa số phụ nữ cho rằng quá trình mang thai và sinh đẻ quá vất vả, và sau này nuôi dưỡng con cái lại càng gian nan hơn. “Quá trình mang thai sẽ làm lỡ dở 10 tháng của tôi, nghĩ tới việc đó tôi thấy ớn lạnh… Trong cuộc đời được bao nhiêu cái 10 tháng”!

3. Sức ép công việc quá lớn. Công việc bận rộn đã tạo sức ép quá lớn cho nữ thanh niên, đây cũng là một nguyên nhân chủ yếu khiến nữ thanh niên không muốn sinh con. “Không phải tôi không muốn có con, nhưng công việc quá bận rộn, cơ bản không có sức nghĩ đến. Tôi là một người có trách nhiệm, nếu như sinh con mà không chăm chút được cho nó chi bằng không có thì hơn”. 

4. Kỳ vọng quá lớn đối với nuôi dưỡng con cái. “Hiện nay chúng tôi chẳng phải lăn lộn vì cái ăn cái mặc, nhưng giá thành nuôi dưỡng con cái ở Bắc Kinh quá lớn, nếu như cho vào trường học tốt, mỗi lần đóng góp tới vài vạn nhân dân tệ, gánh nặng quá lớn. Hơn nữa, vợ chồng chúng tôi đều chẳng phải người Bắc Kinh nên không muốn con cái sinh ra có cảm giác thấp kém hơn người khác”. 

5. Không muốn con cái chịu tội. Cái gọi là “chịu tội” chẳng phải chỉ vấn đề kinh tế, mà chính là xã hội cạnh tranh gay gắt hiện nay. Từ nhỏ đến lớn đều phải căng sức ra để phấn đấu học tập, công tác, giành vị trí xã hội. 

6. Thiếu lòng tin đối với hôn nhân. Qua điều tra, có một bộ phận vợ chồng thiếu sự tin tưởng vào hôn nhân, lo sợ sau sẽ xảy ra chuyện nên thẳng thắn không muốn sinh con. “Tôi không muốn sinh con chẳng phải vì vấn đề kinh tế mà là vì tôi không có lòng tin đối với hôn nhân, với gia đình. Hiện nay tỉ lệ ly hôn đang tăng lên rất cao.

Trên báo chí thường thấy nói tới trẻ con gia đình mất bố (mẹ) phạm tội, tàn tật tâm lý… Tuy hôn nhân hiện nay của chúng tôi rất ổn định, nhưng chẳng biết sau khi sinh con sẽ như thế nào, tôi không dám mường tượng”. 

Các chuyên gia cho rằng, số lượng các gia đình DINK ngày càng tăng lên, một mặt chứng minh sự phát triển kinh tế và diễn tiến quan niệm văn hóa khiến cho phương thức sinh hoạt gia đình của người Trung Quốc cởi mở; mặt khác, nó biểu hiện sức ép xã hội mà con người hiện đại đang phải gánh chịu cũng ngày một tăng, con người không thể cân bằng giữa phát triển cá nhân và nuôi dưỡng đời sau.

Chuyên gia xã hội học Lý Ngân Hà nói, gia đình DINK là một phương thức sống khác với truyền thống Trung Quốc, sự thịnh hành của hiện tượng DINK đã chứng tỏ sự gia tăng của không gian lựa chọn cá nhân của người Trung Quốc. 

Giáo sư Dương Chung Hồng, Học viện Khoa học nhân văn, Đại học Công nghiệp dầu mỏ Bắc Kinh, nói: “Trước đây khi nhắc đến DINK không muốn sinh con, một số người cho rằng đó là con người thiếu trách nhiệm, thiếu lòng yêu thương. Tôi không đồng ý, thực ra mỗi người đều có cách sống của mình.

Vì vậy, đối mặt với lớp người DINK, có thể bạn không đồng ý với cách làm của họ, nhưng cũng cần phải thừa nhận rằng, mặc dù lựa chọn của họ có trái với truyền thống, mặc dù hành vi của họ là khác với đại đa số, nhưng lựa chọn bản thân là quyền chính đáng của họ. Tôn trọng, hiểu và khoan dung với lựa chọn của họ là một tiêu chí của xã hội văn minh”.

ĐÀO LƯU