Sự thăng hoa từ sợi dây kết nối thế hệ
Vở kịch Nữ sĩ Hồ Xuân Hương do Câu lạc bộ Sân khấu và Điện ảnh phối hợp Nhà hát Thế giới Trẻ (Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh TPHCM) tổ chức. Đây là hoạt động trọng tâm trong chuỗi sự kiện kỷ niệm 30 năm thành lập Trường Đại học KHXH-NV, ĐHQG TPHCM (1996-2026) và 70 năm truyền thống nhà trường (1956 - 2026).
Vở kịch do tác giả Nguyễn Đức Minh chấp bút, được dàn dựng dưới bàn tay tài hoa của NSND Thúy Mùi. Tác phẩm tái hiện cuộc đời đầy thăng trầm của nữ sĩ Hồ Xuân Hương - người phụ nữ được mệnh danh là “Bà chúa thơ Nôm”. Không dừng lại ở những bài thơ đi vào huyền thoại, vở diễn tập trung khắc họa hành trình từ tuổi trẻ rực rỡ cho đến tiếng nói phản kháng mạnh mẽ của bà trước những lễ giáo phong kiến.
Tâm điểm của đêm diễn là phần hóa thân đầy cảm xúc của NSND Hoàng Yến trong vai Hồ Xuân Hương. Chia sẻ sau buổi diễn, nghệ sĩ cho biết, việc được biểu diễn trong không gian giàu truyền thống như Trường Đại học KHXH-NV, ĐHQG TPHCM mang lại nhiều cảm xúc đặc biệt cho người nghệ sĩ. “Khi cất tiếng đọc thơ trên sân khấu, tôi cảm nhận rõ sự đồng điệu, chăm chú lắng nghe từ khán giả trẻ, chính nguồn năng lượng ấy đã tiếp thêm cảm hứng để các diễn viên như chúng tôi thăng hoa trong từng lớp diễn”, NSND Hoàng Yến chia sẻ.
Sức hút của vở diễn không giới hạn trong khuôn khổ các sinh viên của trường, ngay trong đêm diễn, nhiều thầy cô giáo từ các trường khác nghe thông tin cũng đến thưởng thức chương trình. Thậm chí, một cô giáo dạy văn tại Trường THPT chuyên Bến Tre (tỉnh Vĩnh Long) đã dẫn theo cả lớp học đến với đêm diễn. Với những người yêu văn và say mê tiếng thơ Hồ Xuân Hương, đây là cơ hội hiếm có để trực tiếp "chạm" vào hồn thơ của nữ sĩ qua ngôn ngữ sân khấu.
Mô hình “Xem kịch - Đối thoại hậu diễn”
Không dừng lại ở một buổi biểu diễn kéo dài 120 phút, ban tổ chức đã khéo léo thiết kế hoạt động giao lưu với sinh viên ngay khi màn nhung khép lại. Các bạn sinh viên đã có cơ hội đặt câu hỏi, lắng nghe ê kíp sáng tạo chia sẻ về quá trình hóa thân nhân vật và những ý đồ nghệ thuật trong thiết kế sân khấu hay hóa trang.
Để một vở kịch lịch sử kéo dài 120 phút không quá nặng nề, ê kíp đã đưa vào vở diễn những nhân tố gây cười đầy thông minh. Sự xuất hiện của nhân vật Xuân Lan và thầy Đề Ngọng với nét diễn duyên dáng đã trở thành điểm nhấn. Chính cái "chất đời", sự hài hước nhẹ nhàng này đã giúp khán giả quên đi thời gian, cảm thấy lịch sử trở nên gần gũi. Bên cạnh những hiệu ứng tích cực từ phía khán giả, đại diện ê kíp sáng tạo cũng nhấn mạnh định hướng lâu dài của dự án.
NSƯT Phạm Huy Thục, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh TPHCM (vai thầy Đề Ngọng) chia sẻ: “Các đoàn kịch khác đi tìm thị hiếu của khán giả để đáp ứng, nhưng riêng chúng tôi kiên quyết đi theo dòng kịch lịch sử văn học…”. Theo ông, việc kiên trì với hướng đi này không chỉ là lựa chọn nghệ thuật mà còn là một chiến lược nuôi dưỡng công chúng trẻ thông qua văn hóa.
Trong thời gian tới, ê kíp dự kiến tiếp tục đưa vở diễn đến nhiều trường đại học, cao đẳng, thậm chí các không gian giáo dục ngoài nhà trường. Đồng thời, nhóm sáng tạo cũng đang ấp ủ mở rộng đề tài, khai thác thêm các nhân vật và câu chuyện trong lịch sử văn học Việt Nam, nhằm xây dựng một chuỗi tác phẩm sân khấu mang tính hệ thống, vừa giàu giá trị học thuật vừa gần gũi với thế hệ khán giả mới.
Thành công của Nữ sĩ Hồ Xuân Hương đã gợi mở một hướng đi đầy hiệu quả, khi lịch sử không còn được kể bằng lối minh họa khô cứng, mà được tiếp cận qua chiều sâu tâm lý con người; khi sân khấu biết làm mới mình bằng sự đan xen giữa bi kịch và tiếng cười, giữa biểu diễn và đối thoại; và hơn hết, nghệ thuật đã chủ động bước ra khỏi rạp hát để đến với học đường, nơi đang hình thành những thế hệ khán giả mới.
