Kỷ niệm 67 năm cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ (23-11-1940 – 23-11-2007) - Xả thân cứu nước, gương sáng để đời

Cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ nổ ra từ giữa đêm 22 rạng ngày 23-11 cho đến ngày 31-12-1940, cách đây 67 năm. Đây là cuộc khởi nghĩa vũ trang có quy mô rộng lớn và mạnh mẽ nhất kể từ lúc giặc Pháp xâm lược nước ta năm 1858 đến năm 1940.

Khởi nghĩa Nam Kỳ năm 1940 đã đi vào lịch sử với nhiều địa danh, những tên tuổi anh hùng và lần đầu tiên xuất hiện cờ đỏ sao vàng năm cánh (trước trụ sở của Ban khởi nghĩa tỉnh Mỹ Tho tại đình Long Hưng ở Chợ Lớn và một số tỉnh khác) cũng như lần đầu tiên trong tài liệu, truyền đơn xuất hiện tên gọi: “Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa”.

Trên địa bàn thành phố, mặc dù ở nội thành, kế hoạch bị lộ, địch đã bắt đồng chí Nguyễn Như Hạnh, Bí thư Thành ủy, được phân công đi gặp các cơ sở Đảng trong các trại lính, trong đó có trại Ô Ma, và tiếp đó bắt đồng chí Tạ Uyên, Bí thư Xứ ủy kiêm Trưởng ban Khởi nghĩa, nhưng ở Gia Định – Chợ Lớn, nhân dân và nghĩa quân vẫn nổi dậy tiến công địch rất quyết liệt.

Trong đêm 22 rạng ngày 23-11-1940, nhân dân các xã ở các huyện Gò Vấp, Hóc Môn, Nhà Bè, Thủ Đức, Trung Quận, Đức Hòa, Cần Giuộc, Cần Đước đã nổi dậy đánh trống mỏ, phèng la, thùng thiếc… vang dội, kéo ra đường tuần hành thị uy, hô vang khẩu hiệu, rải truyền đơn, kêu gọi tề, lính đầu hàng, chặt cây cản đường, phá cầu, cắt dây điện thoại, chiếm đốt nhà việc, cổ vũ các đội quân khởi nghĩa và uy hiếp tinh thần địch.

Đội quân khởi nghĩa gồm các thanh niên nam nữ tự trang bị giáo mác, dao, rựa, búa, phảng, cuốc, xẻng, xà beng, tầm vông vạt nhọn, dây trói… tiến công vào các bót địch. Nhiều nơi lính hoảng sợ, bỏ súng trốn chạy. Ta lấy súng trang bị cho nghĩa quân.

Ngày 1-12-1940, điện của Toàn quyền Đông Dương Decoux ghi rõ: “Cần dùng tối đa các biện pháp và bóp nghẹt không thương tiếc bọn phiến loạn”.

Tuân theo sự chỉ đạo của Decoux, thống đốc Nam Kỳ đã ra lệnh thiết quân luật; huy động hải, lục, không quân, toàn bộ cảnh sát, mật vụ, lính khố xanh, lính làng… dùng cả xe tăng, tàu chiến, máy bay đàn áp.

Chúng đã cho đốt làng, đốt rừng, đưa quân ruồng bố, bắn giết, bắt bớ giam cầm, chà đi xát lại suốt tháng 12-1940 đến đầu năm 1941. Nghĩa quân ngày càng gặp thêm nhiều khó khăn, phải rút lên Truông Mít (Thủ Dầu Một) và Bình Hòa – Bình Thành nằm trong vùng Đồng Tháp và rừng U Minh để củng cố lực lượng chờ thời cơ mới.

Ngoài số người bị bắt, bắn giết tại chỗ, chúng còn bắt nhiều người đưa ra tòa án binh xử. Theo tài liệu của địch, tính đến ngày 31-12-1940, ở các tỉnh có phong trào khởi nghĩa, gần 6.000 người đã bị bắt và bị giết. Riêng ở tỉnh Chợ Lớn, địch đã bắt 396 người.

Ngày 10-3-1941 riêng ở Đức Hòa, tòa án binh địch đã xử bắn 29 người. Chúng đã đánh chết đồng chí Tạ Uyên trong nhà tù. Chúng xử tử cả những người đã bị bắt trước đó như đồng chí Nguyễn Văn Cừ, Hà Huy Tập, Võ Văn Tần, Phan Đăng Lưu, Nguyễn Hữu Tiến, Nguyễn Thị Minh Khai…

Ngoài ra, còn hàng ngàn người bị giam tại Khám lớn Sài Gòn, Kho cảng Khánh Hội, Nhà thương Chợ Quán, Nhà giam Nhà Bè, Phú Mỹ (giam tù phụ nữ), đày đi Côn Đảo… Trung bình mỗi ngày có 20 người chết do bị đánh đập và giam đói.

Trung ương Đảng nhận thấy cuộc khởi nghĩa chưa có đủ điều kiện khách quan chủ quan, đã cố ngăn lại nhưng không kịp. Khi được tin cuộc khởi nghĩa đã nổ ra thì Trung ương đã ra thông báo khẩn cấp, nêu nhiệm vụ của Đảng bộ Trung, Bắc Kỳ là phải lập tức tổ chức những cuộc hưởng ứng gây thêm thanh thế cho quân khởi nghĩa và phân chia lực lượng địch, không để chúng tập trung đàn áp phong trào nổi dậy ở Nam Kỳ. Nhưng các nơi đã hưởng ứng rất yếu ớt.

Cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ tuy thất bại nhưng đã có tiếng vang lớn, chẳng những trong nước mà còn làm nức lòng cả những chiến sĩ cách mạng ở Pháp. Sau cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ, Đảng Cộng sản Pháp đã gửi đến Đảng Cộng sản Đông Dương một bức thư, trong đó có đoạn: “…Chúng tôi cúi đầu trước vong linh những người chiến sĩ đấu tranh cho tự do đã hy sinh hồi tháng 11 dưới súng liên thanh của Decoux, Beaudouin, Pétain… Chúng tôi kính cẩn nghiêng mình trước những người anh hùng đó, đặc biệt chúng tôi nghiêng mình trước những anh chị em ruột thịt anh hùng là đảng viên của Đảng Cộng sản Đông Dương”.

Nghị quyết Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8 tháng 5-1941 phân tích ba cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn – Nam Kỳ – Đô Lương diễn ra trong hơn 3 tháng ở ba miền Trung Nam Bắc, đã cho rằng: “Đó là những tiếng súng báo hiệu cho cuộc khởi nghĩa toàn quốc, là bước đấu tranh bằng võ lực của các dân tộc Đông Dương”.

Ngày 14-4-1948, Hồ Chủ tịch đã ký sắc lệnh số 163/SL tặng Huân chương Quân công hạng nhất cho Đội quân khởi nghĩa Nam bộ, nhằm tôn vinh ý nghĩa to lớn của cuộc khởi nghĩa đối với lịch sử cách mạng Việt Nam. Tinh thần cảm tử cho dân tộc quyết sinh của các chiến sĩ Nam Kỳ khởi nghĩa đã góp phần hun đúc lòng dũng cảm, chí kiên cường cho Đảng ta, cho cả dân tộc ta để giành thắng lợi trong cuộc cách mạng tháng 8-1945, trong cuộc kháng chiến dưới mưa bom bão đạn 30 năm trời không nghỉ, để đánh bại hết giặc Pháp đến giặc Mỹ xâm lược, giành độc lập cho dân tộc và cả cho đến ngày nay, trong công cuộc đổi mới đất nước.

Các chiến sĩ trong cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ không chịu sống quỳ, đã đứng lên xả thân cứu nước, mãi mãi là những tấm gương sáng cho chúng ta hôm nay và các thế hệ nối tiếp mai sau. 

TRẦN TRỌNG TÂN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bí thư Thành ủy TPHCM Nguyễn Văn Nên cùng các đồng chí lãnh đạo thành phố dự kỳ họp Quốc hội ở điểm cầu TPHCM. Ảnh: VIỆT DŨNG

Thực hiện ngay mô hình chính quyền đô thị tại TPHCM

Chiều 26-10, trước khi kết thúc đợt một kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XIV đã nghe các tờ trình, báo cáo thẩm tra dự thảo Nghị quyết về tổ chức chính quyền đô thị tại TPHCM và thảo luận về vấn đề này. Nội dung này sẽ được Quốc hội tiếp tục cho ý kiến tại đợt họp kế tiếp từ ngày 2-11 tới.

Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Xây dựng Đảng

Kết quả từ những chương trình đột phá

Trong nhiệm kỳ 2015-2020, tỉnh Tây Ninh đã đạt được nhiều chỉ tiêu tăng trưởng ấn tượng về thu hút đầu tư, thu ngân sách, phát triển nông thôn mới, giảm nghèo. Và bí quyết của những thành công đó chính là nhờ thực hiện tốt các chương trình đột phá về kinh tế - xã hội.  

Việt Nam và Thế giới

Vững lòng biển đảo

Tặng Nhà “Câu lạc bộ thủy thủ” cho Hải đội 512, Vùng 5 Hải quân

Nhân kỷ niệm 45 năm ngày thành lập Vùng 5 Hải quân (26-10-1975 – 26-10-2020), từ ngày 26-10 đến 29-10, đoàn công tác của Đảng bộ Khối cơ sở Bộ Công thương tại TPHCM do Phó Bí thư Đảng ủy Khối cơ sở Bộ Công thương tại TPHCM Nguyễn Thành Thơ làm trưởng đoàn đã đến thăm, động viên, cán bộ, chiến sĩ Vùng 5 Hải quân.

Nhân sự

Cải cách hành chính

Người dân hài lòng về cải cách hành chính trong ngành công an

Ngày 28-10, tại Hà Nội, Bộ Công an tổ chức hội nghị tổng kết chương trình tổng thể cải cách hành chính (CCHC) nhà nước giai đoạn 2011-2020, định hướng giai đoạn 2021-2030 trong lực lượng công an nhân dân (CAND); công bố kết quả xác định Chỉ số CCHC và kết quả đo lường sự hài lòng của người dân, tổ chức đối với sự phục vụ của cơ quan, đơn vị có chức năng giải quyết thủ tục hành chính trong CAND năm 2020.

ĐẠI HỘI ĐẢNG CÁC CẤP