Mỹ: Dễ mua bằng cấp giả

Giả bằng thật và bằng của trường giả

Hoạt động mua bán bằng cấp giả phát triển tại Mỹ và vượt biên giới ra nhiều nước ngoài. Bằng cấp giả gồm 2 loại. Loại thứ nhất là bằng làm giả bằng cấp thật của các trường danh tiếng. Loại thứ hai là bằng cấp do các trường giả cấp.

Giá của một bằng cấp giả dao động từ 500 USD cho tới 5.000 USD. Người mua và người bán giao dịch qua mạng, người mua chỉ cần một thẻ tín dụng dùng để trả tiền cho người bán.

Báo USA Today dẫn một tài liệu nghiên cứu bằng cấp giả ở Mỹ cho biết có 400 website của trường “dởm” rao bán bằng cấp và 300 website chuyên làm giả bằng cấp. “Công nghiệp” bằng giả trị giá khoảng 500 triệu USD/năm.

Có 2 nguyên nhân khiến các cơ sở cung cấp bằng giả phát triển nhanh ở Mỹ. Hệ thống luật pháp lỏng lẻo là nguyên nhân quan trọng hàng đầu. Liên bang Mỹ không có luật cấm các trường “dởm”. Mỹ cũng không có luật quy định việc bảo hộ từ “đại học”, khiến nhiều tư nhân đứng ra lập trường đại học để bán bằng cấp.

Năm 2002, một tòa án của bang North Carolina đã buộc Laurence Perry tội giết người không cố ý và hành nghề khám chữa bệnh mà không có bằng cấp. Phán quyết này làm nhiều bệnh nhân kinh ngạc vì phòng khám bệnh của Laurence Perry treo đầy bằng cấp của ông ta, như bằng y khoa của Đại học John F. Kennedy ở Gary Indiana.

Mờ mắt với những bằng cấp đó, bà Marion Kolitwenzew đưa con gái mới 8 tuổi bị bệnh tiểu đường tới nhờ chữa trị. Cô bé chết oan uổng vì “ông thầy” chẳng rành về bệnh tật, thuốc men đã đưa ra cách chữa bệnh sai. Hóa ra bằng của ông ta là bằng giả.

Điều tra bằng giả, siết chặt luật

Vào đầu thập niên 80 của thế kỷ trước, Cục Điều tra liên bang Mỹ (FBI) đã mở chiến dịch DipScam điều tra các cơ sở làm bằng cấp giả trên khắp nước Mỹ và mở rộng ra nước ngoài với sự hỗ trợ của vài cơ quan điều tra nước ngoài. Chiến dịch này xóa sổ 39 nơi bán bằng giả, đưa một số người vào tù, hạn chế hoạt động mua bán bằng giả trong một thời gian dài.

Năm 2003, dư luận Mỹ lên cơn sốt về việc bà Laura Callahan, Giám đốc Công nghệ thông tin của Bộ An ninh Nội địa Mỹ, xài bằng cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ CNTT giả do Đại học Hamilton (Hamilton University) cấp. Hamilton University là một trường dởm, nháy tên của Hamilton College, một trường rất uy tín ở Clinton (bang New York).

Nhờ bằng cấp giả, Laura Callahan được cất nhắc vào chức vụ quan trọng tại Nhà Trắng và Bộ Lao động trước khi chuyển sang Bộ An ninh Nội địa cho dù không có năng lực thực. Laura Collahan bị buộc rời chức vụ.

Sau vụ Laura Callahan, Thượng nghị sĩ Susan Collins yêu cầu Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) điều tra về công chức xài bằng giả.

GAO phát hiện 463 công chức liên bang, trong đó có 25 người của Bộ Quốc phòng, đã được công quỹ trả 170.000 USD học phí đóng cho 2 trường dởm. Việc này vi phạm luật vì chỉ được dùng công quỹ trả học phí cho công chức liên bang ghi danh ở các trường đại học được công nhận.

Phát hiện “động trời” của GAO là ít nhất 28 nhân viên cấp cao, gồm 3 quan chức của Cục Quản lý An ninh Hạt nhân quốc gia Mỹ, dùng bằng giả.

Chính quyền Mỹ đã có những biện pháp chấn chỉnh tình hình. Bộ trưởng Giáo dục Mỹ công bố danh sách các cơ quan có thẩm quyền công nhận chất lượng giáo dục đào tạo của các trường.

Bang North Dakota năm 2003 ban hành luật cấm làm bằng giả hay cấp bằng giả, người vi phạm bị phạt tiền tới 25.000 USD và phạt tù. Hệ thống Đại học North Dakota còn phát hành sách hướng dẫn giúp học sinh và người tuyển dụng lao động phân biệt bằng thật và bằng giả cùng bản tóm tắt luật năm 2003 để giúp người dân thông hiểu luật liên quan tới bằng cấp giả.

Bang Washington năm 2006 thông qua luật cấm làm giả bằng cấp hay cấp bằng giả, vi phạm sẽ bị tù 5 năm và phạt 10.000 USD. Bang Florida quy định phạt tội hình sự hành vi mua bằng cấp dởm. Các bang Illinois, Indiana, Maine, Michigan, Nevada, New Jersey... đã ban hành luật cấm dùng bằng cấp của các trường không được công nhận.

PHÚ DƯƠNG (tổng hợp)