Người đàn bà mang “nhóm máu K”

Nhắc đến người Hoa, người ta nói nhiều đến “năng khiếu kinh doanh” dường như có sẵn trong máu thịt. Riêng chị, chị tự nhận mình cũng thuộc “nhóm máu K”, nghĩa là cũng “máu me” kinh doanh từ hồi tấm bé, nhưng khác người ở chỗ làm kinh doanh mà rất ôn hòa, làm con buôn mà đôi khi lại… sợ cái khốc liệt của sự tranh cạnh. Có lẽ chính chất phụ nữ rất ư đằm thắm đó hơn 25 năm nay đã theo vào từng hũ tương, cà, dưa, mắm của Thuận Phát, khiến chúng luôn mặn mòi. Chị là Trương Lan Anh, Chủ nhiệm HTX thực phẩm Thuận Phát, Chủ tịch CLB nước chấm trực thuộc Hội Lương thực - Thực phẩm TPHCM và là 1 trong số 81 doanh nhân tiêu biểu của TPHCM năm 2005.

  • Cuộc hành trình  đủ mùi chua, cay, mặn, ngọt…

Chị Trương Lan Anh, Chủ nhiệm HTX Thuận Phát tại gian hàng của mình. Ảnh: M.N.

Lớn lên trong một gia đình người Hoa có truyền thống tôn sùng Nho giáo, Lan Anh được dạy rằng chuyện tề gia nội trợ là chuyện hiển nhiên người phụ nữ phải sành. Chị cần mẫn theo học ngành nữ công gia chánh. Tốt nghiệp xong cũng là lúc Sài Gòn giải phóng. Đời sống kinh tế khó khăn khiến người ta chẳng ai buồn nghĩ đến chuyện đi ăn nhà hàng. Chị đành “xếp xó” mấy món sơn hào hải vị, xoay sang hì hụi làm chao và sa tế. 1 nồi nho nhỏ, 1 chảo nho nhỏ, 1 bếp dầu hôi, 1 phụ nữ bụng chửa vượt mặt vẫn kiên nhẫn ngồi ngâm từng mẻ đậu nành: đó là hình ảnh của tổ hợp Thuận Phát những ngày đầu cam khó.

Sản phẩm làm ra xong, con đường duy nhất để tiêu thụ là mang vào các HTX thương nghiệp của thành phố. Tuy nhiên, cái kiểu bán hàng rất đỗi dửng dưng của hợp tác xã, cộng với tâm lý vẫn còn thích xài những thương hiệu thực phẩm chế biến thời chế độ cũ của khách hàng khiến tương chao Thuận Phát có nguy cơ chết yểu.

Lây lất lần hồi trên các kệ hàng HTX, khi tương chao Thuận Phát vừa mới bén mùi trong bữa ăn của người thành phố thì năm 1985, Nhà nước thông báo đổi tiền. Cái quyết định có vẻ rất “quốc gia đại sự” đó lại làm cho từng hũ tương, chao, cà,  mắm trong góc bếp cũng phải lao đao. Hầu như toàn bộ  mối mua hàng và người nợ tiền ở các chợ, cửa hàng đều không có tiền để trả cho chị. Mất trắng!
  
Cú đánh đầu tiên của thời cuộc không làm ý chí trong người đàn bà ấy gục ngã. Từ thế cầm cự để tồn tại, 5 năm sau, sản phẩm Thuận Phát không chỉ “sống” được trong nước mà còn… vỗ cánh ra nước ngoài. Câu chuyện “đem… chao đi bán xứ người” của chị cũng lắm gian nan. Sang xứ khác, vừa nghe đến thực phẩm Việt Nam, chưa cần nếm thử, khách đã ngại chuyện an toàn vệ sinh thực phẩm.

Thế là tương chao mình làm ra đành phải đeo một bảng tên tiếng Thái. Hàng hóa lập tức bán chạy. Tương, mắm từ góc bếp Việt ào ào lên “công” (container) xuất ra hơn 20 nước. Chị nhìn cảnh ấy vừa vui vừa buồn, thấy mình mang tâm trạng của một bà mẹ nhìn đứa con mình trưởng thành, giỏi giang nơi đất khách. Nhưng đau đớn thay, lại không được nhận nó là con.

Thời cuộc lại đánh vào người đàn bà ấy một cú đòn bồi. Cuộc khủng hoảng kinh tế ở Nga năm 1997 khiến các mặt hàng tương ớt, xì dầu làm ra chất đống mà không xuất đi được. Xưởng sản xuất bị di dời.  Vợ chồng bất đồng ý kiến. Anh xách túi ra đi. Kiên quyết, cố chấp vì yêu nghề, bắt đầu từ đó, chị đành chia tay “một nửa của mình” để tự chèo chống con thuyền kinh doanh và cả con thuyền gia đình. 

Một lần sang Mỹ, Lan Anh ngồi ăn bò nhúng giấm với cô bạn Việt kiều và nghe bạn bộc bạch: “Món này ở xứ mình phải ăn với mắm nêm mới tuyệt cú mèo. May mà ở đây còn có chai mắm nêm của Thái, cũng không thua gì mắm Việt, không thì… chán chết!”. Chị nghe tim mình đập rộn. Cầm chai mắm nêm trên tay, chị đã không nhầm: đúng là mắm nêm Thuận Phát của mình, không thể lẫn vào đâu được.

Lúc này, đến lượt người bạn sửng sốt vì không ngờ tổ hợp nhỏ bé của bạn ngày nào lại làm được loại mắm chất lượng cao đến thế. Lời khen ngợi của bạn cứ ù ù bên tai chị. Bởi chị đang nghĩ đến việc phải “trả lại tên cho con”. Và chị đã làm được. Đến nay, sản phẩm mang đúng tên Thuận Phát đã có mặt ở nhiều nước, trong đó có thị trường: Mỹ, Pháp, Nga, Hồng Công… và tới đây là EU. 

  • Gia vị cho cuộc đời

Tại văn phòng HTX Thuận Phát năm 2001, chị Lan Anh nảy ra ý tưởng tổ chức quầy hàng “Góc bếp của bạn” với gần 60 món ăn thay đổi mỗi ngày để các bà nội trợ bận rộn vẫn có thể duy trì bữa ăn gia đình. Sắp tới, chị còn có kế hoạch mở một loạt hệ thống nấu món tại chỗ. Với hình thức này, các bà nội trợ có thể đến siêu thị, chọn những thực phẩm mà mình thích và nhân viên của chị sẽ đảm nhận phần chế biến theo thực đơn mà khách yêu cầu.

Tính chu đáo và đặc biệt nữ tính của Lan Anh thể hiện qua từng món ăn chị nấu, từng cái nhãn mác chị cho in. Trên phần diện tích khiêm tốn của những keo cà lọ mắm Thuận Phát, khách hàng đọc được những hướng dẫn sử dụng khá dài dòng. Là phụ nữ, chị hiểu được người phụ nữ cần gì và trong từng sản phẩm, chị luôn cố gắng gửi gắm vào đó những chỉ dẫn, những “mách nước” cho phe mình.

Một mình nuôi hai con ăn học, ngày ngày tất bật với công việc kinh doanh, tháng tháng lại theo tàu về Phú Quốc coi sóc từng mẻ cá làm mắm, rồi lại còn làm đại biểu HĐND quận, ủy viên MTTQ thành phố, quỹ thời gian của chị gần như đặc kín.

Có cơ nghiệp kinh doanh bề thế, thương hiệu đã tạo được uy tín trên thị trường, liên tục đoạt 12 HCV, cúp vàng thương hiệu tại các kỳ hội chợ, hàng hóa xuất ào ào sang nước khác, vậy mà người đàn bà ấy từng buông nhẹ một câu: “Tiền tài như phấn thổ, nay ở với mình, mai ở với người. Cứ xem tất cả như một cuộc chơi mà mình là một người chơi hết lòng hết dạ”. Ngẫm lại 25 năm dài “chinh chiến” trên thương trường, chị tự “sơ kết”  rằng 2 món “lợi nhuận” lớn nhất mà chị thu được là hai đứa con ăn học thành tài và ít nhiều hồn Việt mà chị gửi gắm được trong từng keo cà, hũ mắm.

 Nhiều khi, trong cuộc đời lăn lóc trên thương trường, tìm đủ mọi cách cho tương, cà, mắm Việt leo lên được kệ hàng siêu thị trong và ngoài nước, đã hơn một lần chị nghĩ tất cả những gì mình làm được chỉ để cho: “Anh đi… đỡ nhớ quê nhà, bớt nhớ canh rau muống, bớt nhớ cà dầm tương…”

MINH  NGỌC - MAI HƯƠNG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bút Sài Gòn

Giao thông - Đô thị

Quy hoạch

Hệ lụy từ “vết dầu loang”

Liên tiếp thời gian qua đã có nhiều hội thảo, báo cáo chuyên sâu về quy hoạch cũng như thực hiện quy hoạch trên địa bàn TPHCM. Qua đó cho thấy, quy hoạch chung của TPHCM định hướng phát triển “tập trung, đa cực”, nhưng thực tế việc phát triển đô thị đi theo “vết dầu loang” đã để lại nhiều hệ lụy.

Tin buồn

Tin buồn Bà mẹ Việt Nam anh hùng PHẠM THỊ BẠCH CÚC

Quận ủy - HĐND - UBND - UBMTTQ quận Bình Thạnh, TPHCM; Đảng ủy - HĐND - UBND - UBMTTQ phường 24, quận Bình Thạnh và gia đình vô cùng thương tiếc báo tin: Bà mẹ Việt Nam anh hùng PHẠM THỊ BẠCH CÚC