Những phiên tòa đặc biệt ở nước Mỹ

Năm 1994, ngôi sao nhạc pop Michael Jackson đã bị tố cáo gạ gẫm một cậu bé mới có 13 tuổi. Nhưng phiên tòa sau đó đã xử trắng án cho ca sĩ đầy tai tiếng này, bất chấp sự phản ứng quyết liệt của công luận. Một số nguồn tin còn khẳng định, Jackson đã bỏ ra một số tiền rất lớn (tới 120 triệu đôla) để mua chuộc các quan chức tòa án và cha mẹ của cậu bé. Thực ra, trong lịch sử ngành tư pháp của Mỹ, có không ít những vụ xét xử bê bối còn lớn hơn nhiều.

• Phiên tòa xét xử O.J.Simpson

Ngôi sao bóng đá Mỹ chuyên nghiệp, bình luận viên thể thao, đồng thời là diễn viên điện ảnh (khá nổi tiếng trong bộ phim “Naked Gun”) này bị tố cáo sát hại người vợ da trắng trước đây của mình là Nicole Brown Simpson cùng với người bạn của cô ta. Phiên tòa đã kéo dài trong suốt 133 ngày, phải triệu tập 150 nhân chứng và chi phí chung hết hơn 20 triệu đôla. Bồi thẩm đoàn đã phải bàn bạc hơn 3 giờ đồng hồ trước khi đưa ra được phán quyết cuối cùng. Simpson đã thuê cả một đội ngũ luật sư nổi tiếng (11 người) để bào chữa cho mình. Cho dù phía công tố có tới 25 luật sư khác, họ cũng không thể đưa ra được phán quyết bất lợi cho ngôi sao thể thao trên. Simpson buộc phải trả 8,5 triệu đôla tiền bồi thường và 25 triệu đôla tiền phạt, nhưng vẫn được tự do.

Phiên tòa này được coi là một biểu hiện rõ ràng cho các vấn đề mâu thuẫn chủng tộc tại Mỹ. Kết quả điều tra tổng hợp của Gallup, CNN và USA Today vào năm 1995 đã cho thấy: hơn nửa số người da trắng cho rằng Simpson là kẻ giết người, trong khi 73% người da đen lại cho rằng anh ta vô tội (Simpson là một người Mỹ gốc Phi). Thống kê cho thấy, kinh tế Mỹ đã thiệt hại hơn 25 tỉ đôla do các nhân viên thường bỏ chỗ làm việc sớm để xem truyền hình tường thuật phiên tòa. Trong thời điểm tòa đưa ra phán quyết, có tới 91% khán giả Mỹ ngồi xem buổi truyền hình trực tiếp. Đó là lý do khiến vụ xét xử Simpson còn được gọi là “Phiên tòa thế kỷ” (Trial of the Century).

• Phiên tòa quân sự về vụ thảm sát Mỹ Lai ở Việt Nam

Năm 1968, quân đội Mỹ ở Việt Nam được đánh giá có hai vụ bê bối lớn. Thứ nhất là vụ binh lính Mỹ thảm sát 500 thường dân vô tội (đa số là người già, phụ nữ và trẻ em) tại ngôi làng Mỹ Lai (tỉnh Quảng Ngãi). Vụ bê bối thứ hai chính là âm mưu cố tình che giấu vụ thảm sát trên.

Vụ việc Mỹ Lai cuối cùng cũng đến được tai Tổng thống Richard Nixon, người đã cố gắng tìm cách ém nhẹm bớt đi tính chất vô nhân đạo của vụ thảm sát. Nixon lo ngại về nguy cơ phản ứng dữ dội của công luận trong lòng nước Mỹ cũng như các vấn đề khác trong chính sách đối ngoại. Tuy nhiên, các quân nhân đã tham gia vào vụ thảm sát hàng loạt dân thường tại Mỹ Lai cuối cùng cũng phải ra trước tòa án. Quá trình thẩm vấn cả thảy 398 nhân chứng đã kéo dài trong suốt 4 tháng. Riêng số tài liệu ghi lời khai của các nhân chứng trên đã dày tới 20 ngàn trang. Sau 57 phút tranh luận, bồi thẩm đoàn đã phán quyết… trắng án cho hầu hết những kẻ tham gia vụ thảm sát theo toàn bộ 22 điều khoản buộc tội.

Trong đó hình phạt đáng kể nhất chỉ là giáng cấp quân hàm. Kẻ duy nhất trong vụ thảm sát Mỹ Lai phải nhận một bản án đáng kể là viên trung úy William Calley, kẻ đã liên tục xả súng vào dân làng, ra lệnh cho cấp dưới nã đạn vào phụ nữ và trẻ em đang ẩn nấp trong các rãnh thoát nước, còn bản thân tự bắt một cậu bé và bắn thẳng vào đầu nạn nhân. Sau 13 ngày bàn bạc trong phiên tòa dài nhất của lịch sử tòa án quân sự Mỹ, bồi thẩm đoàn đã phán quyết Calley phạm tội sát nhân với bản án tù chung thân.

Kết quả thăm dò công luận sau đó đã cho thấy, phần lớn người dân Mỹ đều phản đối bản án quá nhẹ đối với những tên tội phạm chiến tranh thực sự trong vụ Mỹ Lai. Sau một thời gian theo chỉ thị của Nixon, Calley được thả khỏi tù về sống ở nhà trong chế độ quản thúc. Tổng thống Mỹ tuyên bố sẽ xem xét lại phán quyết tòa án và Calley được thả vào tháng 11-1974.

• Phiên tòa xét xử John Hinckley

John Hinckley, kẻ đã bắn vào Tổng thống Ronald Reagan vào năm 1981, lại được tòa án phán xét... vô tội do không có trách nhiệm về hành động vì bệnh tâm thần. Phán quyết trên đã gây nên sự công phẫn đối với rất nhiều người dân Mỹ. Theo kết quả điều tra của ABC News, 83% người dân Mỹ khẳng định đây là một sai lầm của tòa án.

Phiên tòa xét xử vụ đánh Rodney King của cảnh sát Los Angeles

Năm 1991, một người đi đường đã tình cờ quay được cảnh 3 nhân viên cảnh sát đang dùng gậy đánh đập dã man thanh niên da đen Rodney King. Chủ cuộn phim này là George Holliday ngay lập tức mang nó tới hãng truyền hình KTLA. Đến ngày hôm sau, đoạn phim trên đã được phát liên tục trên sóng của CNN và nhiều hãng truyền hình lớn khác. Kết quả thăm dò ý kiến số khán giả truyền hình sau khi xem đoạn phim trên đã cho thấy, 90% người được hỏi đều nhận định, cảnh sát đã dùng bạo lực quá mức đối với một người da đen say rượu không có gì là nguy hiểm.

Ban đầu, không có nhiều người Mỹ coi sự việc trên là một biểu hiện của chủ nghĩa phân biệt chủng tộc. Tuy nhiên, những quyết định bảo thủ của viên quan tòa Stanley Weisberg đã làm thay đổi hẳn quan điểm của công luận nước Mỹ: phiên tòa được chuyển đến xét xử ở khu vực người da trắng; 11 trong số 12 thành viên bồi thẩm đoàn là người da trắng có thiên vị với phía cảnh sát. Đại diện cho tầng lớp người Mỹ gốc Phi chỉ có một vị bồi thẩm, trong khi các luật sư bào chữa cho cảnh sát lại đổ hết tội cho nạn nhân Rodney King.

Bồi thẩm đoàn đã phải bàn bạc trong suốt 7 ngày. Sau khi phán quyết được đưa ra với 2 cảnh sát viên được trắng án, trong khi kẻ thứ ba chỉ bị buộc một tội không đáng kể, cả Los Angeles bắt đầu náo loạn vì những vụ lộn xộn chưa từng có. Cảnh sát chỉ đàn áp được làn sóng phản đối sau 5 ngày với hậu quả khá lớn: 54 người chết, hàng trăm người bị thương, gần 7.000 người bị bắt, thiệt hại vật chất lên tới hơn 1 tỉ đôla.

• Phiên tòa xét xử Mike Tyson

Phiên tòa xét xử Mike Tyson cũng gây được sự chú ý của đông đảo người dân Mỹ. Cựu vô địch quyền anh nhà nghề Mike Tyson đã phải vào tù vì tội cưỡng bức một thí sinh tham dự kỳ thi hoa hậu vào năm 1991. Các luật sư biện hộ cho Tyson khẳng định, Desiree Washington (nạn nhân kiện Tyson) đã đâm đơn kiện võ sĩ trên chỉ vì không hài lòng với việc anh ta chỉ… qua đêm với mình có một lần!? Tuy nhiên, bên công tố lại biện luận, Tyson đáng phải chịu hình phạt nghiêm khắc do anh ta đã không ít lần bày tỏ thái độ bạo lực đối với phụ nữ. Kết quả là võ sĩ thép phải nhận mức án 10 năm tù, cho dù đã phải chi phí rất nhiều tiền bạc.

• Phiên tòa xử vụ khủng bố tại Oklahoma City

Theo phán quyết của phiên tòa này, Timothy McVeigh đã bị tử hình vì tội đánh bom tòa nhà văn phòng tại Oklahoma City vào ngày 19-4-1995. Trước vụ khủng bố 11-9, đây được đánh giá là hành động khủng bố có qui mô lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ. Vụ nổ đã cướp đi sinh mạng của 168 người (trong đó có 19 trẻ em). Năm 1996, tòa án đã phán quyết McVeigh theo tất cả các điều khoản buộc tội cùng với bản án tử hình bằng cách tiêm thuốc độc.

Quá trình điều tra và xét xử vụ án trên đã tốn kém tới gần 100 triệu đôla. Thời điểm thực hiện bản án tử hình được ấn định vào ngày 16-5, một thời hạn sớm nhất có thể cho phép đối với luật pháp của bang này. Nhưng việc thi hành bản án thực sự đã được lùi thêm 30 ngày nữa. Vụ hành quyết đã được truyền hình trực tiếp vào ngày 11-6-2001 với các khán giả được giới hạn trong số họ hàng các nạn nhân đã chết.
 

NHƯ QUỲNH (Theo Washington Profile)