Ấn độ có tăng trưởng rất nhanh vài năm gần đây nhờ sản xuất và dịch vụ, trong đó IT (công nghệ thông tin) góp phần quan trọng. Nhưng, giờ đây kinh tế nông nghiệp cũng chẳng kém cạnh.
Con số chính phủ nước này đưa ra: tăng trưởng kinh tế năm 2005 (kết thúc cuối tháng 3-2006) đạt 9,3%, trong đó nông nghiệp đạt 5,5%, tăng gần như gấp đôi năm trước (2,9%). Sản lượng nông sản nhảy vọt gấp 6 lần, từ 0,7% tăng đến 3,9%. Rajesh Srivastava, Giám đốc Rabobank (Hà Lan) tại Ấn Độ, đánh giá “Nếu công nghệ thông tin là một ngành kinh doanh quan trọng hiện nay, nông nghiệp sẽ quan trọng hơn gấp 3 lần trong 5 năm tới”.
- Thương mại hóa nông nghiệp - bước chuyển mạnh mẽ
Con số 5,5% tăng trưởng trong ngành nông nghiệp đánh dấu một tiến bộ lớn bởi chỉ tiêu chính phủ nước này đặt ra để đạt tăng trưởng hai con số là 4% (cùng hai chỉ tiêu quan trọng khác là dịch vụ 12%, sản xuất 12%). Chuyện hạn hán, mất mùa khiến nông dân Ấn Độ sống khốn khó, nghèo đói, thậm chí đi đến tự tử xảy ra nhiều trong những năm qua. Phải đấu tranh lâu dài để tự nuôi sống mình nhưng nay họ tự hào nói đang chuẩn bị... nuôi cả thế giới.
Theo Bộ trưởng Tài chính Palanianppan Chidambaram, tăng trưởng nông nghiệp là do sự đa dạng hóa trong xuất khẩu trái cây và rau quả, với việc chính quyền các bang và các công ty ra sức thuyết phục nông dân bỏ lúa mì và gạo năng suất thấp, phụ thuộc nhiều vào nước tưới, để trồng xoài, mướp tây...
Các công ty đa quốc gia như Wal-Mart, tập đoàn Rothschild đến Pepsi đều cuộc rằng Ấn Độ với đặc thù khí hậu nhiệt đới và tiềm năng lao động của hàng trăm triệu nông dân có thể trở thành nước đứng đầu về kinh doanh nông nghiệp, xuất khẩu trái cây, tiêu, hoa, rượu, kem, gia cầm, tôm, cá và ngay cả mì ống.
Rakesh Mital, lãnh đạo Công ty cổ phần Bharti kinh doanh ngành viễn thông và công nghệ thông tin với nguồn vốn 16 tỷ USD, cho rằng ngành nông nghiệp đang tạo ra cơ hội lớn hơn nhiều so với viễn thông và cả IT. Bhrati vận hành một công ty điện thoại di động với 22 triệu thuê bao. Nhưng gần đây công ty cùng với Tập đoàn Rothschild đến từ châu Âu đã lập dự án mang tên Field Fresh chuyên xuất khẩu hành, ớt, mướp tây và một số loại rau quả khác đến các nhà bán lẻ phương Tây, bao gồm cả Tập đoàn Tesco của Anh. Họ thuê 1.860ha đất, và đã chuyển chuyến hàng thu hoạch đầu tiên đến châu Âu. Họ hy vọng trở thành người dẫn đầu trong thị trường xuất khẩu lương thực của Ấn Độ gồm trái cây và rau, triển vọng sẽ đạt được 5 tỷ USD trong năm 2011. Mittal nói “Ấn Độ đã trở thành kho sau của thế giới”.
Các doanh nghiệp đang đặt ra viễn cảnh nối kết các nhà nông nhỏ đến các mạng lưới cung cấp toàn cầu. Nông dân được khuyến khích chuyển đổi từ trồng các mặt hàng chủ lực như lúa đến các cây trồng giá trị cao như mướp tây và hành tây, xoài Alphonso, gia vị, tôm, trà Darjeeling, hạt điều, sữa và thịt trâu. Các công ty lớn, ngoài nước và nội địa, sẽ tập hợp các cây trồng thu hoạch từ nhiều nhà nông nhỏ, và mang chúng đến các khách hàng của các siêu thị lớn ở phương Tây.
Chính phủ Ấn Độ ủng hộ nhiệt thành chuyển biến này, coi đây là giải pháp tốt cho nhiệm vụ quan trọng nhất của Ấn Độ: làm cho 2/3 người Ấn Độ sống ở nông thôn trở nên giàu hơn – một nhiệm vụ đã bị bỏ qua trong 1 thập kỷ phát triển nền kinh tế. Thủ tướng Ấn Độ Manmohan Singh nói ông thấy những cơ hội lớn cho các doanh nghiệp trong chuyển đổi ngành nông nghiệp. Ngân hàng cung cấp vốn vay Rabobank của Hà Lan dự báo Ấn Độ sẽ tăng gấp đôi phần đóng góp vào lương thực toàn cầu và xuất khẩu nông nghiệp tăng từ 1,5% cho đến 3% trong thập kỷ tới, với giá trị xuất khẩu tăng vọt từ 8 tỷ USD năm 2003 đến 30 tỷ USD năm 2015.
- Xuất khẩu trái cây và rau quả - Triển vọng to lớn
Ấn Độ có nhiều loại cây trái nổi tiếng, có hàng trăm loại xoài mà lễ hội xoài hàng năm khiến du khách choáng ngợp. Cũng là nước trồng chuối nhiều nhất thế giới với sản lượng 16,8 triệu tấn/năm, chiếm hơn 20% sản lượng của toàn thế giới (72,6 triệu tấn năm 2005) và đứng thứ tư về giá trị trong các mặt hàng lương thực xuất khẩu của Ấn Độ là gạo, lúa mì, bắp. Tuy nhiên, theo Liên hiệp quốc, Ấn Độ sở hữu 11% đất trồng của thế giới, vào khoảng 161 triệu ha, và là nhà trồng trái cây và rau quả lớn thứ hai, sau Trung Quốc, nhưng chỉ chiếm 1% của tổng số 100 tỷ USD xuất khẩu trái cây và rau quả của thế giới (năm 2004).
Nguyên nhân là rất nhiều. Kỹ thuật canh tác chưa thay đổi nhiều, nông dân không có điều kiện đầu tư đổi mới công nghệ. Cơ sở hạ tầng yếu kém, điều kiện vận chuyển, bảo quản tồi (xe bảo ôn, kho trữ đông,...) khiến nông sản hư hỏng, chậm đến tay người tiêu dùng và không thể chế biến để xuất khẩu (rau quả đông lạnh và thịt làm sẵn..).
Theo Rabobank, chỉ 2% trái cây và rau củ Ấn Độ được chế biến, so với 80% của Mỹ. Ấn Độ còn phải phấn đấu khắc phục những yếu kém này. Dẫu vậy, hiện tại xuất khẩu lương thực của Ấn Độ đang tăng nhanh. Số liệu gần đây của Bộ Thương mại trong 3 quý sau của năm 2005 so với cùng kỳ năm trước thì hàng xuất khẩu liên quan đến nông nghiệp tăng 16% đạt 4,9 tỷ USD, trong đó thức ăn chế biến xuất khẩu như rau đông lạnh đóng gói, thịt cừu, gạo đóng gói tăng 18%; trái cây và rau tăng 10%; thịt 47%; gia cầm 64%; rượu và thức uống tăng 75%.
Những nhà đầu tư toàn cầu đang đổ tiền vào các dự án xuất khẩu nông sản Ấn Độ. Đối với Tập đoàn Pepsi, Ấn Độ như trung tâm sản xuất nông sản cho toàn châu Á. Cuối thập niên 1980, Pepsi bị bắt buộc phải xuất khẩu hàng nông sản cho Ấn Độ đổi lấy việc được bán thức uống nhẹ ở thị trường này.
Nhưng giờ đây công việc này lại là một cơ hội kinh doanh có lời. Pepsi hợp đồng với nông dân Ấn Độ để họ sản xuất ra tảo biển, khoai tây, ớt, cà chua và cam để xuất khẩu. Jallowal, một ngôi làng ở bang Punjab, phía Bắc Ấn Độ, là một trong những nơi ngoài Mỹ được Pepsi chọn để trồng cam Florida và California dùng chế biến nước trái cây mang nhãn hiệu Tropicana. Công ty còn nhắm tới xuất khẩu nước cam ép trong kế hoạch kinh doanh ở châu Á.
Wal-Mart, nhà bán lẻ lớn nhất thế giới, có hệ thống cửa hàng ở 15 nước, đang tìm cách vào Ấn Độ, chỉ chờ Nhà nước Ấn Độ cho phép. Họ tuyên bố nhìn thấy nơi đây nguồn cung cấp các mặt hàng xuất khẩu thượng hạng, bao gồm những thứ như gạo hạt dài basmati, gia vị và các loại trái cây.
LỆ THƯ
