Năng lượng giữa biển khơi
Ghi nhận ở Phú Quý những ngày cuối tháng 5-2026, thời tiết khá nóng, nhu cầu sử dụng điện vì thế cũng tăng cao vì vậy điện luôn mang ý nghĩa đặc biệt. Không chỉ phục vụ sinh hoạt thường ngày, điện còn quyết định khả năng vận hành của cả hệ thống dịch vụ hậu cần nghề cá, du lịch, y tế và thương mại trên đảo.
Theo UBND đặc khu Phú Quý, chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026, lượng khách du lịch đến đảo đạt hơn 73.800 lượt, tăng hơn 17.000 lượt so với cùng kỳ, điện thương phẩm đạt gần 10,9 triệu kWh. Trong bối cảnh đó, điện mặt trời được xem là giải pháp phù hợp với điều kiện tự nhiên của Phú Quý – nơi có cường độ bức xạ cao và nhiều ngày nắng trong năm.
Không giống đất liền, mỗi lít dầu đưa ra đảo đều kéo theo chi phí vận chuyển lớn. Vì vậy, việc tận dụng nguồn năng lượng tái tạo tại chỗ mang ý nghĩa cả về kinh tế lẫn môi trường. Những hệ thống điện mặt trời được đầu tư trên đảo thời gian qua đã góp phần bổ sung nguồn điện vào ban ngày, giảm tải cho các tổ máy diesel trong giờ cao điểm. Điều này đồng nghĩa với việc giảm tiêu hao nhiên liệu, giảm áp lực vận hành và hạn chế phát thải.
Ông Phạm Ngọc Thanh, Trưởng Điện lực Phú Quý, Công ty Điện lực Lâm Đồng cho biết: “Khó khăn lớn nhất là hệ thống điện trên đảo vận hành độc lập, không có nguồn hỗ trợ từ lưới điện quốc gia nên mọi biến động phụ tải hay sự cố đều phải xử lý ngay tại chỗ. Việc phát triển thêm nguồn điện mặt trời giúp hệ thống vận hành ổn định hơn, giảm áp lực đáng kể cho các tổ máy diesel”.
Vào mùa du lịch hoặc thời điểm nắng nóng kéo dài, phụ tải điện tăng rất nhanh. Khi có thêm nguồn điện mặt trời hỗ trợ vào ban ngày, ngành điện chủ động hơn trong điều độ công suất, đồng thời tiết giảm được lượng dầu tiêu thụ. Hiệu quả ấy không chỉ thể hiện qua những thông số kỹ thuật mà còn hiện hữu trong đời sống người dân.
Gia đình bà Nguyễn Thị Điệp, thôn Mỹ Khê, Đặc khu Phú Quý, tỉnh Lâm Đồng là một trong những hộ dân tiên phong lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà trên đảo. Trước đây, chi phí điện luôn là khoản chi đáng kể của gia đình khi vừa phục vụ sinh hoạt, vừa vận hành các thiết bị bảo quản hải sản sau mỗi chuyến biển.
Bà Điệp chia sẻ từ lúc lắp điện mặt trời đến giờ, tiền điện của gia đình giảm hơn 50%. Ban ngày gần như sử dụng nguồn điện tự sản xuất nên đỡ áp lực chi phí rất nhiều. Không chỉ mang lại hiệu quả tiết kiệm, điện mặt trời còn giúp nhiều hộ dân trên đảo thay đổi tâm lý “phụ thuộc hoàn toàn” vào nguồn điện truyền thống, nhất là trong những thời điểm nhu cầu sử dụng tăng cao vào mùa nắng nóng hay cao điểm du lịch.
Cách đó không xa, gia đình bà Nguyễn Thị Phi, thôn Tân Hải, đặc khu Phú Quý từ khi có điện mặt trời, gia đình bà cảm thấy yên tâm hơn, chủ động hơn về nguồn năng lượng phục vụ sinh hoạt, đặc biệt là trong mùa nắng nóng, nhu cầu sử dụng điện tăng cao, dễ bị quá tải.
Điện ổn định tạo lực đẩy cho kinh tế biển
Với Đặc khu Phú Quý, điện ổn định không chỉ là nhu cầu dân sinh mà còn là điều kiện để kinh tế biển phát triển bền vững. Trong 5 tháng đầu năm 2026, sản lượng khai thác thủy sản đạt gần 13.000 tấn, tăng so với cùng kỳ. Hoạt động du lịch cũng tăng trưởng mạnh với hàng chục nghìn lượt khách đến đảo mỗi tháng. Đằng sau sự tăng trưởng đó là nhu cầu điện rất lớn cho kho lạnh, cơ sở chế biến hải sản, lưu trú, vận tải và các dịch vụ du lịch ven biển.
Ông Nguyễn Văn Linh, Phó Chủ tịch UBND đặc khu Phú Quý nhận định để phát triển kinh tế biển và du lịch bền vững, hạ tầng năng lượng phải đi trước một bước. Việc phát triển các nguồn năng lượng tái tạo phù hợp với điều kiện thực tế của đảo sẽ góp phần giảm áp lực nhiên liệu, nâng cao tính chủ động cho địa phương.
Tại nhà máy điện diesel Phú Quý, những người công nhân ngành điện vẫn duy trì chế độ trực vận hành 24/24 giờ. Giữa nắng gió và hơi muối biển, họ theo dõi từng biến động phụ tải, xử lý sự cố kịp thời để giữ cho dòng điện luôn ổn định. Điện mặt trời hiện chưa thể thay thế hoàn toàn nguồn diesel nhưng đang đóng vai trò hỗ trợ quan trọng trong cơ cấu năng lượng của đảo. Đó cũng là bước đi phù hợp với định hướng chuyển dịch năng lượng xanh mà ngành điện đang triển khai tại nhiều khu vực hải đảo, vùng sâu, vùng xa.
Giữa đại dương nhiều nắng và gió, những tấm pin mặt trời hôm nay không chỉ tạo ra điện, mà còn góp phần thắp lên kỳ vọng về một Phú Quý xanh hơn, chủ động hơn và phát triển bền vững hơn trong tương lai.
