Gỡ rào cản để phủ điện mặt trời mái nhà tại TPHCM

Dư địa cho ĐMTMN rất lớn

Theo Chỉ thị số 10/CT-TTg ban hành năm 2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển ĐMTMN từ nay đến năm 2030 (Chỉ thị 10), mỗi năm khoảng 10% cơ quan công sở và hộ gia đình trên cả nước sẽ lắp đặt ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ. Theo tính toán, đến năm 2030 cả nước sẽ có khoảng 14 triệu hộ dân sử dụng ĐMTMN.

Các chuyên gia cho rằng đây là mục tiêu phù hợp trong bối cảnh nhu cầu điện ngày càng tăng và dư địa phát triển năng lượng tái tạo còn rất lớn. Theo TS Nguyễn Phúc Khải, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TPHCM), Chỉ thị 10 có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy người dân tham gia phát triển ĐMTMN. Cùng với đó, chi phí đầu tư hệ thống điện mặt trời hiện đã giảm đáng kể, phù hợp hơn với khả năng tài chính của nhiều hộ dân. Tuy nhiên, mức độ phát triển hiện nay vẫn chưa tương xứng với tiềm năng thực tế.

Đồng quan điểm, ông Trần Quốc Tâm, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng tái tạo TPHCM, nhận định, Việt Nam đang lãng phí nguồn năng lượng mặt trời rất lớn. Theo ông, mục tiêu mỗi năm có thêm khoảng 2,8 triệu cơ sở ĐMTMN đặt ra nhiều thách thức. Khó nhất là việc người dân chưa hiểu đầy đủ giá trị của điện mặt trời, đặc biệt là vai trò của hệ thống lưu trữ điện (BESS). Vì vậy, cần có chính sách hỗ trợ để người dân đầu tư hệ thống lưu trữ điện, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng ĐMTMN.

Ở góc độ an ninh năng lượng, ông Nguyễn Xuân Quy, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam, cho rằng, dư địa phát triển các nguồn điện truyền thống như thủy điện, nhiệt điện than, điện khí không còn nhiều, trong khi ĐMTMN có lợi thế triển khai nhanh, không tốn quỹ đất và không đòi hỏi đầu tư lớn cho hạ tầng truyền tải.

Theo ông Quy, những rào cản cần sớm được tháo gỡ, nhất là cơ chế hỗ trợ đầu tư BESS, cơ chế mua và giá mua điện dư. Nếu các chính sách này được hoàn thiện, hàng chục triệu hộ dân và doanh nghiệp có thể trở thành những “nhà máy điện mini”, vừa tạo thêm thu nhập cho người dân, vừa giảm áp lực đầu tư cho ngành điện.

Ngoài bài toán vốn đầu tư, ông Nguyễn Xuân Quy cho rằng, niềm tin của người dân đối với thiết bị, công nghệ và hiệu quả vận hành cũng là nút thắt lớn. Do đó, nếu các rào cản về cơ chế, tài chính và truyền thông được tháo gỡ đồng bộ, mục tiêu phát triển khoảng 14 triệu hộ dân lắp đặt ĐMTMN đến năm 2030 hoàn toàn khả thi.

Phủ điện mặt trời cho 300.000 nhà dân/năm tại TPHCM

Theo ông Bùi Trung Kiên, Phó Tổng giám đốc, Tổng Công ty Điện lực TPHCM (EVNHCMC), TPHCM có khoảng 3,8 triệu hộ gia đình, ước tính có khoảng 3 triệu căn nhà. Mỗi năm phát triển 10%, tức khoảng 300.000 căn nhà có ĐMTMN, ông Kiên cho rằng đây là con số rất lớn và cần chính sách đột phá mới có thể thực hiện. Ông Kiên cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay, tại TPHCM chỉ mới có hơn 2.400 khách hàng đầu tư ĐMTMN, nên dư địa còn rất lớn. Để đạt mục tiêu này, cần có sự tham gia quyết liệt của các địa phương và sự hỗ trợ tài chính cho người dân”, ông Kiên nói.

Để thúc đẩy phát triển ĐMTMN hơn nữa, EVNHCMC đẩy mạnh truyền thông, phối hợp với các đơn vị, hiệp hội nhằm phổ biến lợi ích và hướng dẫn triển khai; tăng cường truyền thông trên các kênh như ứng dụng EVNHCMC, website và mạng xã hội.

Song song đó, EVNHCMC phối hợp với Sở Công thương tham mưu UBND TPHCM triển khai lắp đặt ĐMTMN tại các cơ quan công sở; chỉ đạo UBND các xã, phường vận động người dân tham gia; đồng thời xây dựng bản đồ tiềm năng ĐMTMN phục vụ nhà đầu tư.

Để hỗ trợ người dân, EVNHCMC đã xây dựng chuyên mục “Thông báo phát triển điện mặt trời mái nhà” trên ứng dụng và website evnhcmc. vn. Ngành điện sẵn sàng hỗ trợ tư vấn kỹ thuật, hướng dẫn thủ tục theo quy định.