Thu hút sinh viên
Ngày 21-9-2024, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1018/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Chiến lược 1018) và Quyết định số 1017/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050 (Chương trình 1017).
Ngay sau khi chiến lược và quyết định được ban hành, Bộ GD-ĐT đã khẩn trương triển khai các nội dung liên quan. Trên cơ sở định hướng của Bộ GD-ĐT, các cơ sở đào tạo đã nhanh chóng rà soát, mở ngành và tăng chỉ tiêu tuyển sinh đối với các ngành vi mạch, bán dẫn.
Theo ông Nguyễn Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD-ĐT), trong kỳ tuyển sinh đại học năm 2025, tổng số thí sinh trúng tuyển các ngành STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học) đạt hơn 237.000, trong đó hơn 137.000 sinh viên trúng tuyển các ngành đào tạo liên quan đến vi mạch, bán dẫn.
Bên cạnh đó, nhiều cơ sở đào tạo có thế mạnh đã ban hành chính sách thu hút nhân lực, góp phần cải thiện đội ngũ giảng dạy và nghiên cứu trong lĩnh vực bán dẫn. Hiện Bộ GD-ĐT đang trình Chính phủ các chính sách về học bổng, học phí nhằm hỗ trợ người học các ngành này.
Việc triển khai Chiến lược 1018 và Chương trình 1017 cũng đã tạo hiệu ứng lan tỏa trong toàn bộ hệ thống giáo dục. Ở bậc phổ thông, hoạt động hướng nghiệp gắn với giáo dục STEM được đẩy mạnh, góp phần định hướng sớm nguồn tuyển chọn cho các ngành công nghệ. Ở bậc đại học và giáo dục nghề nghiệp, các chương trình đào tạo liên quan đến điện tử, vi mạch, công nghệ thông tin, tự động hóa được rà soát, điều chỉnh theo nhu cầu thực tiễn. Song song đó, việc tăng cường kết nối giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp, khu công nghiệp, khu công nghệ cao đã thúc đẩy sự tham gia chủ động của doanh nghiệp, hình thành mô hình liên kết “3 nhà”: Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp.
Đầu tư hạ tầng nghiên cứu, thực hành
Liên quan đến yêu cầu phát triển nguồn nhân lực cho ngành công nghiệp bán dẫn, Bộ KH-CN hiện đang xây dựng dự báo nhu cầu nhân lực đến năm 2030 cho ngành bán dẫn và các ngành công nghệ số cốt lõi. Trong quá trình triển khai, Bộ KH-CN cho rằng vẫn còn nhiều khó khăn: hệ sinh thái bán dẫn trong nước chưa đồng bộ; năng lực công nghệ còn hạn chế; thiếu hụt nhân lực chất lượng cao.
Bên cạnh đó, cơ sở hạ tầng, hệ thống phòng thí nghiệm và các công cụ thiết kế vi mạch bản quyền tại các viện, trường còn thiếu, chưa đáp ứng yêu cầu. Bộ KH-CN kiến nghị tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý và chính sách phát triển công nghiệp bán dẫn.
Đồng thời, ưu tiên đầu tư nhà máy chế tạo chip, phát triển hệ sinh thái bán dẫn toàn diện và tăng cường đào tạo nguồn nhân lực. Bộ cũng đề xuất hình thành các trung tâm nghiên cứu - phát triển và phòng thí nghiệm liên kết giữa Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp.
Trong khi đó, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho biết, đã chủ động mở mới và triển khai các chương trình đào tạo chuyên ngành liên quan trực tiếp đến bán dẫn ở cả bậc đại học và sau đại học; đồng thời phát triển đội ngũ giảng viên và từng bước đầu tư phòng thí nghiệm, hạ tầng nghiên cứu cùng các công cụ phục vụ đào tạo, thực hành.
Hoạt động liên kết đào tạo, nghiên cứu với doanh nghiệp và hợp tác quốc tế cũng được viện đẩy mạnh, nhất là với các đối tác ở những quốc gia và vùng lãnh thổ có thế mạnh về bán dẫn như Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc, Nhật Bản và châu Âu.
Tuy nhiên, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam nhìn nhận vẫn còn nhiều khó khăn. Viện kiến nghị ưu tiên đầu tư hạ tầng phòng thí nghiệm, hoàn thiện cơ chế thu hút nhân lực chất lượng cao, mở rộng chương trình đào tạo và tăng hỗ trợ cho người học. Viện cũng đề xuất tăng cường phối hợp Bộ GD-ĐT và các bộ, ngành liên quan để triển khai các chương trình theo hướng đi vào chiều sâu, thực chất và bền vững.
Đánh giá tại hội nghị sơ kết một năm triển khai Chiến lược 1018 và Chương trình 1017, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Văn Phúc đề nghị các cơ sở đào tạo tập trung đổi mới chương trình đào tạo gắn chặt với thực tiễn phát triển của ngành công nghiệp bán dẫn; phát triển đội ngũ giảng viên, chuyên gia; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số.
Cùng với đó, triển khai đồng bộ các giải pháp như mở rộng quy mô tuyển sinh, thu hút chuyên gia và hoàn thiện chính sách tài chính nhằm hỗ trợ người học, qua đó tăng cường sự hợp lực giữa các bên liên quan trong phát triển hệ sinh thái bán dẫn.
