Định hình không gian phát triển mới
Từ ngày 1-7-2025, TPHCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu sáp nhập, định hình 3 vùng phát triển: Bình Dương là trung tâm công nghiệp công nghệ cao; Bà Rịa - Vũng Tàu là cực kinh tế biển với cảng nước sâu, logistics và năng lượng gió ngoài khơi; lõi TPHCM giữ vai trò trung tâm tài chính, dịch vụ cao cấp, nghiên cứu và phát triển (R&D), giáo dục, y tế. Song hành với đó, Côn Đảo được định vị là đặc khu du lịch biển đảo xanh, bền vững. Không gian kinh tế hợp nhất này tạo nên chuỗi giá trị liền mạch từ sản xuất, logistics đến tài chính và đổi mới sáng tạo, mở ra dư địa đầu tư chưa từng có.
Theo Phó Giám đốc Sở Tài chính TPHCM Nguyễn Thanh Toàn, để hiện thực hóa tầm nhìn, thành phố đã công bố danh mục dự án ưu tiên mời gọi đầu tư. Trên trục kinh tế biển, logistics, cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ (571ha), vốn dự kiến 2 tỷ USD được kỳ vọng trở thành cửa ngõ hàng hải mới, đón dòng dịch chuyển tuyến container quốc tế. Trung tâm logistics Cái Mép Hạ, tổng vốn 770 triệu USD, giữ vai trò hạt nhân kết nối trực tiếp cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải.
Không gian kinh tế biển tiếp tục mở rộng sang du lịch, dịch vụ với Bến cảng khách quốc tế Vũng Tàu (54,3ha), vốn 53.000-320 triệu USD, cùng Trung tâm dịch vụ Du lịch giải trí Bắc Vũng Tàu hơn 300ha, hướng tới mô hình điểm đến đa dịch vụ tầm quốc tế.
Ở lĩnh vực năng lượng, thành phố phát triển tổ hợp năng lượng xanh quy mô lớn gồm 8 dự án điện gió ngoài khơi tổng công suất 15.000MW, Nhà máy LNG Long Sơn và chuỗi Khu công nghiệp năng lượng -hóa dầu, tổng nhu cầu vốn hơn 37 tỷ USD. Đây là nền tảng năng lượng sạch, ổn định cho các ngành công nghệ cao, dữ liệu lớn và logistics biển.
Ở khu vực trung tâm, trọng điểm là Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM với tổng vốn dự kiến 7 tỷ USD, cùng mạng lưới trung tâm dữ liệu siêu lớn, tổ hợp hội nghị, triển lãm quốc tế; hệ thống metro hơn 350km và các tuyến vành đai. Tổng thể này hướng tới hình thành hệ đô thị sinh thái mới, nơi tài chính, công nghệ và đổi mới sáng tạo hội tụ, nâng tầm vai trò kết nối khu vực của TPHCM.
Kiến tạo hệ sinh thái đầu tư chuẩn quốc tế
Để đáp ứng yêu cầu phát triển, TPHCM đang điều chỉnh cơ chế theo hướng tạo lập một môi trường đầu tư chuẩn quốc tế, minh bạch và có tính dự báo cao. Theo Viện Nghiên cứu và Phát triển TPHCM, thành phố tập trung 5 nhóm đột phá chiến lược gồm: Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM; chuỗi đô thị thông minh vùng Đông Nam bộ; hành lang đổi mới sáng tạo phía Đông; cụm cảng, logistics thông minh và các cụm du lịch, nghỉ dưỡng biển Cần Giờ, Vũng Tàu. Đây là các lĩnh vực có khả năng kéo theo dòng vốn lớn và tạo lan tỏa mạnh mẽ cho toàn bộ chuỗi giá trị vùng.
Trên phương diện thể chế, thành phố đang triển khai cải cách theo tinh thần “5 không”: không chậm trễ, không chồng chéo, không đùn đẩy, không xin ý kiến nhiều vòng, không để doanh nghiệp tự xoay xở. Toàn bộ quy trình cấp phép được số hóa, liên thông dữ liệu giữa các sở, tạo điều kiện để việc thẩm định và phê duyệt các dự án trên 6.000 tỷ đồng được thực hiện theo cơ chế đặc biệt.
Theo Phó Giám đốc Sở Tài chính TPHCM Nguyễn Thanh Toàn, ngân sách thành phố chỉ có thể đáp ứng 20,25% tổng nhu cầu đầu tư, buộc TPHCM phải chuyển sang mô hình huy động vốn đa tầng, gồm mô hình đối tác công - tư (PPP) thế hệ mới, trái phiếu xanh, quỹ đầu tư hạ tầng và khai thác quỹ đất theo mô hình TOD. Không gian đô thị đã mở rộng thì không gian tài chính cũng phải lớn tương xứng. Nếu không có cơ chế linh hoạt, TPHCM không thể triển khai đồng bộ các dự án chiến lược. Hiện TPHCM đã thiết kế lại mô hình PPP theo chuẩn quốc tế để thu hút đầu tư vào metro, đường sắt kết nối cảng, sân bay, các trục giao thông liên vùng và trung tâm logistics lớn. Thành phố dự kiến triển khai cơ chế thanh toán bằng “quỹ đất, dịch vụ đô thị, quyền khai thác vận hành” thay vì chỉ dựa vào nguồn vốn ngân sách.
Ở góc độ quy hoạch, kiến trúc, TPHCM định hướng bố trí 28 khu phát triển theo từng nhóm chức năng, hình thành các cụm đô thị dịch vụ, công nghiệp, logistics kết nối đồng bộ với các tuyến metro và vành đai. Khi quy hoạch rõ ràng, nhà đầu tư an tâm cam kết đồng hành trong các dự án dài hơi như bán dẫn, trung tâm dữ liệu, năng lượng tái tạo hay y tế chuyên sâu. TPHCM đã công bố danh mục 10 ngành ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược. Trong đó, sự có mặt của các đại diện MassRobotics, Qualcomm, Ant International, Liên minh GOE và Trung tâm Tài chính quốc tế tại TPHCM… đã minh chứng những lĩnh vực nói trên không chỉ là “danh mục ưu tiên trên giấy”, mà đã nằm trong hợp tác cụ thể giữa TPHCM và nhà đầu tư quốc tế.
TPHCM đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành đô thị văn minh, hiện đại, hội nhập sâu, thuộc nhóm 100 đô thị đáng sống nhất thế giới. Đến năm 2045, TPHCM hướng tới vị thế siêu đô thị quốc tế, là trung tâm kinh tế, tài chính, dịch vụ, giáo dục, y tế của châu Á, điểm đến toàn cầu hấp dẫn với chất lượng sống cao. Tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2025, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh, sự phát triển của doanh nghiệp là sự thịnh vượng của thành phố. TPHCM kêu gọi các nhà đầu tư chiến lược đồng hành với thành phố trong giai đoạn mới, giai đoạn định hình tương lai của một siêu đô thị Việt Nam trên bản đồ thế giới.
