Buổi lễ được tổ chức theo nghi thức truyền thống, với các nghi lễ cầu siêu, dâng hương trang nghiêm, thành kính, đúng phong tục.
Theo tư liệu, trước năm 1960, Đại đội pháo binh 45 là đơn vị pháo bảo vệ bờ biển, đóng quân tại TP Hải Phòng. Năm 1961, đơn vị được điều động về xã Xuân Hội, huyện Nghi Xuân trước đây, nay là xã Đan Hải, tỉnh Hà Tĩnh, làm nhiệm vụ bảo vệ vùng biển khu vực Bắc Trung bộ. Sau sự kiện Vịnh Bắc bộ, đơn vị được chuyển giao cho lực lượng bộ đội địa phương, trực thuộc Tỉnh đội Hà Tĩnh (nay là Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Tĩnh).
Để đảm bảo bí mật, đơn vị thường xuyên cơ động tại các trận địa thuộc địa phận các xã Xuân Hội, Xuân Trường, Xuân Yên, Xuân Liên và Cương Gián (nay là các xã Đan Hải, Cổ Đạm, Tiên Điền, tỉnh Hà Tĩnh).
Khoảng 14 giờ ngày 12-7-1968, phát hiện tàu chiến Mỹ xâm phạm vùng biển, đơn vị đang chốt tại trận địa pháo Bãi Dừa nhận lệnh nổ súng.
Trước sự quần thảo, tấn công dồn dập của gần 30 máy bay địch, trận chiến không cân sức kéo dài khoảng 2 giờ đã khiến 16 cán bộ, chiến sĩ anh dũng hy sinh. Ngoài ra, tại khu vực này còn có 4 liệt sĩ hy sinh vào các thời điểm khác.
Sau trận đánh, đơn vị được lệnh rút về tuyến sau làm nhiệm vụ mở đường. Đến nay, một số hài cốt liệt sĩ đã được quy tập về Nghĩa trang liệt sĩ khu vực Nghi Xuân, số khác được gia đình đưa về quê an táng.
Nhằm ghi dấu chiến công và tri ân các anh hùng liệt sĩ, cấp ủy, chính quyền địa phương đã huy động các nguồn lực xây dựng Khu tưởng niệm các liệt sĩ Đại đội pháo binh 45 tại trận địa Bãi Dừa.
Công trình khởi công xây dựng từ tháng 6-2025 với tổng kinh phí gần 7 tỷ đồng, trong đó nguồn xã hội hóa hơn 2 tỷ đồng; gồm các hạng mục: nhà tưởng niệm, bia tưởng niệm, nhà soạn lễ, hệ thống đường vào, khuôn viên, điện chiếu sáng… Đến nay, khu tưởng niệm đã hoàn thành và tổ chức khánh thành vào ngày 30-3.
Lãnh đạo xã Cổ Đạm phát biểu tại buổi lễ
Việc hoàn thành khu tưởng niệm và tổ chức lễ yên vị không chỉ là hoạt động “đền ơn đáp nghĩa” ý nghĩa, mà còn góp phần bảo tồn, phát huy giá trị lịch sử di tích Bãi Dừa, tạo điểm đến linh thiêng để nhân dân và thân nhân liệt sĩ thăm viếng, tri ân.
>> Một số hình ảnh tại buổi lễ:
