Ghi nhận tại cánh đồng lúa xã Thạnh Thới An (TP Cần Thơ), không khí thu hoạch vụ lúa hè thu đang diễn ra tất bật. Máy cắt, máy cộ lúa hoạt động liên tục, lúa được thu hoạch và tập kết tại Tỉnh lộ 935, xếp thành hàng dài chờ thương lái đến mua.
Nhìn về đống lúa chất thành hàng dài, lão nông Hồng Văn Lư (ngụ xã Thạnh Thới An) thở dài: “Vụ lúa này tôi cũng hy vọng lắm, nhưng giá bèo quá, chắc chẳng còn lời lãi được bao nhiêu”.
Ông Lư cho biết, vụ này canh tác 6 ha giống lúa Nhật (ĐS1 - Japonica) nhưng giá bán chỉ 6.500 đồng/kg, thấp hơn năm rồi hơn 1.000 đồng/kg. Một số hộ canh tác lân cận lấy cọc sau thì chỉ bán được với giá khoảng 6.000 đồng/kg. Với mức giá này, trừ hết chi phí còn lãi chưa tới 2 triệu đồng cho mỗi công tầm lớn (1.300 m2). Nguyên nhân là do giá xăng, dầu biến động khiến chi phí phân thuốc và các chi phí đầu vào khác tăng khoảng 30% nên dù năng suất cao vẫn không có lãi.
Trái với không khí phấn khởi của những ngày thu hoạch, ông Bùi Trần Sơn (nông dân phường Ngã Bảy, TP Cần Thơ) với vẻ mặt trầm ngâm, ủ rũ dỡ từng trang sổ ghi chép chi phí cho 1,5 ha lúa sau khi cân lúa cho thương lái. Ông Sơn cho biết, vụ lúa này thu hoạch được sản lượng 700kg/công, ban đầu lấy cọc 6.000 đồng/kg (giống lúa OM18) nhưng nay giá lúa sụt quá nên thương lái hạ xuống còn 5.850/kg. Sau khi trừ hết chi phí cả vụ, hộ ông Sơn lỗ gần 10 triệu đồng.
"Từ giống, phân thuốc, đến công thu hoạch đều tăng mạnh từ 20% đến 30%. Công cắt đã tăng từ 400.000 lên 500.000 đồng/công", ông Sơn cho biết thêm.
Theo các doanh nghiệp thu mua, giá lúa giảm vì nhiều nguyên nhân, trong đó có hiệu ứng "dội chợ" do thu hoạch rộ lên vào cao điểm. Ngoài ra, thị trường xuất khẩu gạo đối mặt với nhiều rào cản và phụ thuộc nhiều vào sức mua từ các đối tác lớn nước ngoài nên giá thu mua không cao.
Ông Nguyễn Văn Thành, Giám đốc Công ty Phước Thành IV phân tích, thị trường xuất khẩu gạo chính của Việt Nam là Philippines, nhưng trong 2 năm qua đối tác này cũng tạo ra rất nhiều rào cản để bảo hộ cho nông dân của chính họ. Cụ thể, vào vụ thu hoạch lúa hè thu của ta, có lúc họ cho hạn chế nhập khẩu gạo 5% tấm. Chỉ với thay đổi này đã khiến thị trường xuất khẩu lúa gạo của Việt Nam bị biến động. Dù chỉ là biến động thị trường trong ngắn hạn nhưng rủi ro mang lại cho người trồng lúa là rất lớn, bằng chứng là việc giá lúa giảm mạnh thời gian qua.
Báo cáo từ ngành nông nghiệp TP Cần Thơ cho biết, vụ lúa hè thu 2026, nông dân xuống giống được hơn 284.000 ha và đến nay đã thu hoạch hơn 90% diện tích xuống giống. Năng suất ước đạt 61,76 tạ/ha, tương đương cùng kỳ năm trước, tổng sản lượng ước đạt hơn 1,09 triệu tấn.
