Nhận diện chiêu trò lừa đảo, bán hàng dỏm
Mới đây, Ngọc Thanh (TPHCM) đăng bài cầu cứu vì bị lừa khi mua iPhone qua livestream. Vài ngày trước, một cửa hàng tại Hải Phòng livestream bán iPhone 17 giá rẻ, tặng mã giảm 500.000 đồng. Thấy hàng ngàn lượt xem, hàng trăm bình luận khen ngợi như “đã nhận được iPhone thật nha shop”, “máy đẹp quá shop ơi”… cùng lời hối thúc “chỉ còn 5 suất duy nhất giá 29.999.000 đồng”, Thanh nhanh chóng chốt đơn và cọc trước 50%.
“Người này gửi tôi xem căn cước công dân và địa chỉ cửa hàng cụ thể trên Facebook nên tôi tin tưởng chuyển khoản. Nhưng sau đó tôi bị chặn liên lạc, trang Facebook cũng lập tức khóa”, Thanh chia sẻ.
Vào mùa sale, nhiều đối tượng cũng lợi dụng hình thức tiếp thị liên kết (Affiliate Marketing) để giăng bẫy. Chị Minh Hạnh (ngụ phường Tân Hưng, TPHCM) suýt mất tiền khi tham gia một nhóm chia sẻ mã giảm giá trên Zalo. Được quảng cáo mua qua link chia sẻ sẽ tiết kiệm vài chục ngàn đồng mỗi đơn, kèm danh sách ưu đãi như thùng sữa TH true MILK giảm còn 245.000 đồng (giá gốc 270.000 đồng), mì Omachi còn 210.000 đồng..., chị Hạnh vội tham gia.
Tuy nhiên, khi bấm vào đường dẫn (link) mạo danh Shopee, Lazada do một đối tượng gửi, sản phẩm mang thương hiệu lạ nên chị lập tức thoát nhóm.
Luật gia Phan Việt Thu, nguyên Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng TPHCM, nhận định, người mua sắm trực tuyến rất dễ nhận hàng kém chất lượng, sai quảng cáo hoặc bị lừa đảo trong các đợt sale. Dù các sàn lớn có chính sách bảo vệ người tiêu dùng nhưng tình trạng hàng giả vẫn phổ biến, đặc biệt trên các trang mạng xã hội thiếu minh bạch, nơi người bán chỉ để lại số điện thoại mà không có địa chỉ hay mã số thuế.
Tận dụng ưu đãi nhưng đừng chủ quan
Ông Nguyễn Mạnh Tấn, Giám đốc Marketing Haravan, Phó ban Nền tảng thương mại điện tử thuộc Hiệp hội Thương mại điện tử (Vecom), cho rằng, “săn sale” hay mua qua livestream rất tiện lợi, giúp tiết kiệm chi phí và thời gian. Bản thân hình thức bán hàng này không có lỗi, rủi ro chỉ xuất hiện từ kẽ hở lừa đảo hoặc tâm lý chủ quan. Người tiêu dùng tận dụng ưu đãi nhưng đừng quên cảnh giác. Thực tế, không ít người dùng đã làm chủ được kỹ năng này.
Chị Hải Yến (TPHCM) chia sẻ: Chỉ cần chọn mua hàng chính hãng với biểu tượng chữ “Mall” trên các sàn thương mại điện tử là không lo hàng dởm. Mới đây, tôi săn được chiếc máy pha cà phê xách tay giá chỉ 765.000 đồng, trong khi giá gốc lên tới 1.499.000 đồng.
Để bảo vệ túi tiền, luật gia Phan Việt Thu khuyến cáo chỉ nên đặt hàng tại các gian hàng chính hãng (Mall/Official) hoặc tài khoản có thông tin xác thực. Trước khi chốt đơn, hãy dành 1 phút xem lịch sử đánh giá (reviews), nhất là phản hồi 1-2 sao kèm ảnh thực tế. Tuyệt đối không giao dịch với các trang chỉ để lại số điện thoại để tránh rủi ro người bán “mất tích”. Nếu mua qua mạng xã hội, nên tra cứu thương hiệu, kiểm tra kỹ địa chỉ, hotline và mã số thuế. Đừng vội tin các mức “giảm 50%-70%” mà hãy đối chiếu giá niêm yết từ trước để tránh bẫy “nâng giá gốc, hạ giá ảo”.
Bên cạnh đó, yêu cầu người bán quay cận cảnh tem nhãn, hạn sử dụng. Tuyệt đối không mua thực phẩm chức năng, mỹ phẩm không có nhãn phụ tiếng Việt hoặc không rõ nguồn gốc. Khi nhận hàng, bắt buộc phải quay video toàn bộ quá trình mở hộp làm bằng chứng. Nếu hàng lỗi hoặc sai mô tả, dùng video liên hệ người bán hoặc sàn để yêu cầu đổi trả (thường trong 7-10 ngày).
Nếu thương lượng thất bại, có thể khiếu nại đến cơ quan bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng của Sở Công thương hoặc Bộ Công thương. Trường hợp phát hiện lừa đảo, người bán khóa tài khoản, người dân cần gửi đơn tố giác thẳng đến cơ quan công an để được xử lý.
Theo Báo cáo Người tiêu dùng ASEAN về lừa đảo năm 2026 của GSMA, mua sắm trực tuyến là lĩnh vực trọng điểm bị tội phạm mạng khai thác.
Ông Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC), Giám đốc dự án Chống lừa đảo, cảnh báo nhiều phiên livestream thường dùng phần mềm tăng lượt xem và bình luận ảo để tạo hiệu ứng đám đông. Người tiêu dùng nên bình tĩnh, tuyệt đối không để lại số điện thoại hay địa chỉ nhà trong phần bình luận công khai. Đây là sơ hở lớn nhất khiến kẻ gian dễ dàng “cướp đơn” và giả danh shipper để lừa đảo. Mọi thao tác đặt hàng bắt buộc phải thực hiện qua tính năng giỏ hàng chính thức của ứng dụng.
