Ký ức của nhiều thế hệ
Mới đây, nhân kỷ niệm 30 năm bộ truyện Kính vạn hoa ra đời, NXB Kim Đồng đã tổ chức chương trình giao lưu với nhà văn Nguyễn Nhật Ánh. Chương trình diễn ra vào buổi sáng nhưng từ buổi chiều hôm trước, Trần Quý Cảnh (sinh năm 1989) đã đón xe khách từ Đồng Nai lên TPHCM ở nhờ nhà người quen để không bị lỡ sự kiện đặc biệt này.
Trần Quý Cảnh kể: “Kính vạn hoa ra mắt tập đầu tiên vào năm 1995, nhưng phải đến năm 2000, tôi mới được biết đến tác phẩm này. Khi đó, gia đình tôi ở Quảng Ngãi. Nhà chỉ có hai mẹ con nhưng mẹ phải vào TPHCM làm việc, tôi ở cùng gia đình người họ hàng. Mùa hè năm ấy, mẹ gửi cuốn Thi sĩ hạng ruồi (tập 15 của bộ sách) về cho tôi. Đó là tác phẩm đầu tiên của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh mà tôi được đọc. Tôi đã đọc đi đọc lại rất nhiều lần, và thực sự bị cuốn hút vào thế giới mà nhà văn tạo ra. Tất cả mọi thứ, từ những người bạn trong truyện đến ngôi trường, những chiếc bàn chiếc ghế đều hiện lên thật sống động và gần gũi”.
Sau này, khi lên học cấp 3 rồi vào đại học, Trần Quý Cảnh tiếp tục tìm đọc những tập còn lại của bộ Kính vạn hoa. “Sau này lớn lên, mỗi lần đọc lại Kính vạn hoa, tôi như được sống với những năm tháng học trò của mình. Tôi tin rằng, dù là 30 năm hoặc hơn thì Kính vạn hoa vẫn không bị lỗi thời. Có thể bối cảnh xã hội hay công nghệ, cách ứng xử không còn giống như trước nhưng tình bạn, tình người thì vẫn nguyên giá trị”, Trần Quý Cảnh chia sẻ.
Trần Quý Cảnh không phải là bạn đọc duy nhất tìm đến Kính vạn hoa để được sống lại với ký ức. Trên các diễn đàn, hội nhóm, rất nhiều bạn đọc đã chia sẻ kỷ niệm liên quan đến Kính vạn hoa. Ở đó luôn là sự bồi hồi, nhớ nhung và yêu quý dành cho bộ truyện cũng như các nhân vật trong tác phẩm bất kể rất nhiều năm đã trôi qua.
Đi tìm cơ hội
Tính đến hiện tại, bộ truyện Kính vạn hoa đã được tái bản 22 lần, với 11 ấn bản khác nhau (không tính 2 ấn bản Con mả con ma và Bắt đền hoa sứ, được phát hành riêng cho phim điện ảnh năm 2024). Đặc biệt, trong 30 năm qua, bộ truyện Kính vạn hoa đã có 2 lần được cải biên thành phim, gồm: phim truyền hình Kính vạn hoa (28 tập) của đạo diễn Nguyễn Minh Chung và đạo diễn Đỗ Phú Hải (phát sóng trên HTV9 từ năm 2005-2008); phim điện ảnh Kính vạn hoa: Bắt đền con ma của đạo diễn Võ Thanh Hòa (năm 2024).
Theo anh Nguyễn Thuận Thành, sáng lập dự án Vietnam Cultural & IP Licensing Alliance, bộ truyện Kính vạn hoa đã có độ nhận diện lớn và là một IP (Intellectual Property - sở hữu trí tuệ) đầy tiềm năng. Bởi vì trước đó, bộ truyện này đã có những bước thương mại hóa đầu tiên khi được chuyển thể thành phim truyền hình, phim điện ảnh. Tuy nhiên, ngoài sách và hai loại hình đó, bộ truyện hoàn toàn có thể được phát triển thành webtoon, manga hay ứng dụng vào các sản phẩm trong đời sống như quần áo, đồ dùng hàng ngày, các buổi triển lãm, thời trang…
“Thực ra, ở Việt Nam hiện chưa nhiều người biết đến khái niệm cấp phép bản quyền. Đây là mô hình kinh doanh giúp cho tác phẩm hoặc IP có thêm thu nhập cho tác giả hoặc người sở hữu, mang danh tiếng của tác phẩm/IP đó mở rộng ra các mô hình kinh doanh khác. Với thực tế hiện nay, chắc chắn IP và hệ sinh thái liên quan sẽ được phổ biến, và khi đó cơ hội dành cho Kính vạn hoa hay các tác phẩm nói chung, sẽ sôi động, nhộn nhịp hơn”, anh Nguyễn Thuận Thành cho biết.
Đánh giá về sức hút của bộ truyện Kính vạn hoa, TS Nguyễn Thụy Anh cho rằng, nhà văn Nguyễn Nhật Ánh đã hoàn thành trọn vẹn cả hai vai trong bộ sách này. Ông là một người lớn hiểu chuyện, biết dẫn dắt bọn trẻ như một “thủ lĩnh”. Phẩm chất nhà văn có tố chất sư phạm giúp ông biết cách tiếp cận trẻ một cách nhẹ nhõm, tự nhiên, ngang hàng, không chút kẻ cả. Điều này giúp ông chiếm được lòng tin của công chúng. Bên cạnh đó, Nguyễn Nhật Ánh đồng thời vẫn là một đứa trẻ sống miên man trong thế giới của riêng mình - mỗi ngày một chuyện, phong phú, ngộ nghĩnh bất ngờ, vô cùng khó đoán nhờ tư duy “tuyệt đối trẻ thơ” mà người lớn chúng ta đã dần quên.
