Chuyển đổi nghề đăng đáy cá trên sông

Cần có giải pháp thích hợp

Nghề đăng đáy cá trên sông đã có từ hàng trăm năm nay. Đây là một nghề có tính gia truyền từ đời này sang đời khác và đã nuôi sống nhiều gia đình. Từ năm 2000 trở đi, trên địa bàn huyện Nhà Bè (TPHCM), toàn bộ đăng đáy cá được lệnh tháo dỡ. Cứ ngỡ sau khi mỗi hộ nhận 5,6 triệu đồng tiền hỗ trợ chuyển đổi ngành nghề, các con sông rạch vốn là đường thủy nội địa của Nhà Bè sẽ thông thoáng. Thế nhưng mọi việc không như người ta tưởng...

  • Nhận tiền nhưng không tháo dỡ

Anh Nguyễn Văn Hùng, chủ một miệng đáy đang hoạt động trên sông Kinh Lộ (ấp 3 xã Hiệp Phước) đã nhận tiền hỗ trợ tháo dỡ đăng đáy cá. Thế nhưng, sau khi nhận tiền, anh vẫn tiếp tục hoạt động. Giải thích lý do, anh cho biết với số tiền khiêm tốn trên, gia đình anh không biết phải chuyển đổi nghề gì vì từ nhỏ anh đã theo gia đình làm nghề này nên không biết phải thay bằng nghề nào khác. Buôn bán phải có vốn, làm nông thì một tấc đất cũng không. Xin vào cơ quan, xí nghiệp thì lại càng không dễ bởi số tuổi cũng đã cao.

Dàn đáy của anh Nguyễn Văn Út tại ngã ba sông Đồng Điền bị CSGT đường thủy bắt quả tang vào ngày 5-9-2005.

Thượng tuần tháng 9, đoàn kiểm tra liên ngành bắt quả tang anh Nguyễn Văn Uùt (ấp 4 xã Hiệp Phước) đang hành nghề tại ngã ba sông Đồng Điền. Các dụng cụ đăng đáy cá được kéo lên và lập biên bản tạm giữ. Cả gia đình anh, vợ và đứa con chưa đầy năm trong khoang thuyền lo lắng đến thẫn thờ.

Anh Út rơm rớm nước mắt chỉ còn biết than thở: “Cả gia đình tôi sống nhờ vào miệng đáy. Nghề này tôi đã theo cha tôi từ nhỏ lớn lên rồi cứ thế sống theo con nước. Không cho làm nghề này nữa, lấy gì sống khi một chữ bẻ đôi không có. Ai thuê khi không có nghề, xí nghiệp, cơ quan nào cần khi không biết chữ ? Vì vậy, phải liều để mà kiếm cái sống”.

Anh Nguyễn Văn Lắm, một chủ đáy trên sông Mương Chuối đã giải nghệ cho biết: “Tôi may mắn chuyển qua buôn bán vì gia đình có chút vốn liếng. Hầu hết những người sống bằng nghề đáy đều không có điều kiện chuyển đổi ngành nghề. Không ai không thừa nhận việc đóng đáy trên sông là vi phạm, bởi lượng tàu bè qua sông ngày càng nhiều nhưng muốn việc cấm hoạt động có hiệu quả, nhà nước cần có một giải pháp thích hợp để cho người dân còn có cách để sống”.

Vừa qua, Nhà nước hỗ trợ mỗi người 5,6 triệu đồng. Tuy nhiên, việc chỉ hỗ trợ tiền mà không có giải pháp căn cơ nhằm chuyển đổi nghề nghiệp mang lại hiệu quả thấp.

  • Đâu là giải pháp khả thi?

Trước đây, nghề đăng đáy trên sông là được xã hội thừa nhận. Những chủ đáy muốn hành nghề đều được cấp phép và phải làm nghĩa vụ thuế. Thế nhưng mấy năm gần đây, do tình hình sạt lở bờ sông tăng cao, sự an toàn cho tàu thuyền qua lại trên sông bị đe dọa, UBND TPHCM đã có quyết định tháo dỡ toàn bộ đăng đáy cá hoạt động trên các thủy lộ trong phạm vi huyện Nhà Bè.

Hơn 100 hộ đã được lên danh sách hỗ trợ di dời. Thế nhưng thực tế trên các tuyến đường thủy nội địa như sông Mương Chuối, rạch Bà Chiêm, rạch Dơi, sông Phước Long và ngay cả trên sông Lòng Tàu, sông Soài Rạp, sông Nhà Bè là các thủy lộ huyết mạch, những miệng đáy vẫn còn lén lút hoạt động...

Theo nhiều chủ đáy cho biết, trước đây khi tôm cá còn nhiều, nghề đáy còn có điều kiện phát triển. Thế nhưng, mấy năm gần đây, một phần do đáy đánh gom các loài thủy sản bất kể dù nhỏ đến đâu, một phần do một số người đánh bắt bằng xung điện, lưới mắt nhỏ khiến cho nguồn thủy sản trên các con sông rạch thuộc huyện Nhà Bè trở nên cạn kiệt.

Những con tôm càng xanh, những con cá chốt trên sông Mương Chuối đã từng hấp dẫn nhiều thực khách thì nay chỉ còn “một thời vang bóng”. Làm đáy không dễ ăn. Cả một con nước kéo dài hơn 6 giờ, phải mất 2 lao động ngồi trên ghe túc trực đề phòng sự cố như lực lượng tuần tra, rách lưới, đến lúc thu hoạch một mẻ đáy chỉ được từ 70.000 đến 100.000 đồng.

Trong khi đó muốn có một dàn đáy, người làm nghề phải bỏ ra một số vốn khá lớn từ 30 đến 70 triệu đồng. Dĩ nhiên số tiền này được vay mượn, bởi nghề đáy đã trở thành một nghề “bất hợp pháp”, lấy gì thế chấp để vay ngân hàng với lãi suất thấp. Vì thế, cứ cơm mới đổi cơm cũ, người làm nghề đáy quanh năm vật lộn với miếng ăn.

Một cán bộ tại Trạm quản lý đường sông số 3 cho biết, UBND huyện Nhà Bè đã nhiều lần phối hợp với Khu Đường sông, CSGT đường thủy giải tỏa các dàn đăng đáy cá trên sông. Chỉ ngưng được một thời gian ngắn, sau đó các hộ đăng đáy thản nhiên lấn chiếm mặt nước tiếp tục hành nghề. Muốn dẹp triệt để cần phải có sự phối hợp kiểm tra thường xuyên của nhiều ban, ngành.

Chi phí cho việc tuần tra cao (mỗi chuyến đi một chiếc canô tiêu thụ hàng trăm lít xăng), nhân sự thì ít mà công việc thì quá nhiều lấy đâu để ngày đêm hiện diện trên sông kịp thời phát hiện các đăng đáy hoạt động. Vì vậy, ông Nguyễn Thanh Thoảng, Phó Chủ tịch UBND xã Hiệp Phước cũng đã thừa nhận, tuy đã hỗ trợ và buộc tháo dỡ nhưng đến nay nghề đăng đáy trên điïa bàn xã Hiệp Phước vẫn còn tồn tại.

Xã vẫn tiếp tục vận động đi kèm với những lớp dạy nghề, tạo điều kiện cho những lao động đăng đáy tìm việc làm trong các khu công nghiệp. Thế nhưng liệu có khả thi không khi những lý do mà những người trong cuộc nêu ra ở phần trên chưa được các ngành chức năng quan tâm đến.

Và cứ như thế, luồng lạch chạy tàu vẫn bị lấn chiếm, sạt lở vẫn tiếp tục và một ngày nào đó, trong các dòng chảy của những con sông, sẽ không còn thủy sản. Giải pháp hữu hiệu để dẹp bỏ nghề đăng đáy trên sông vẫn còn là bài toán khó giải. 

LÊ DU AN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

TPHCM lên kế hoạch vừa cách ly, vừa sản xuất

TPHCM lên kế hoạch vừa cách ly, vừa sản xuất

Tất cả người lao động phải có kết quả xét nghiệm âm tính với SARS-CoV-2 trước khi được đưa đến nơi ở tập trung và không đi khỏi nơi ở tập trung và nơi làm việc trong suốt quá trình doanh nghiệp thực hiện vừa cách ly, vừa sản xuất.

Bút Sài Gòn

Giao thông - Đô thị

Quy hoạch

Tin buồn

Đồng chí TRẦN VĂN ĐẠI từ trần

Quận ủy - HĐND - UBND - UBMTTQVN quận Bình Thạnh, TPHCM; Đảng ủy - HĐND - UBND - UBMTTQVN phường 1 quận Bình Thạnh và gia đình vô cùng thương tiếc báo tin: