Ngày mưa nhớ cá rô mề kho tộ

SGGP
Trời mưa lạnh lẽo, ăn cơm với cá kho tộ nóng hổi, thơm thơm, cay cay mùi tiêu, hành, ớt là bắt cơm lắm.

Ngày mưa nhớ cá rô mề kho tộ

“Trời mưa bong bóng phập phồng/Con cá rô ngược nước, lách lùng bơi lên”. Mùa mưa, trời rỉ rả suốt cả ngày, xong công chuyện, ai ở nhà đó không dám đi đâu vì đường trơn trợt. Ngồi trong nhà nhìn ra mé sông, mưa trắng xóa, ngó mà rầu thúi ruột. Mấy bữa mưa lớn, gió dông ào ào, tía má đi ruộng chưa về, sấp nhỏ ở nhà một mình thể nào cũng trông đứng trông ngồi.

Có mưa, có nắng cây lúa mới lớn mà trổ bông, ruộng đồng, ao hồ mới có tôm có cá. Mưa đổ hột, sấm rền vang trời, cũng là mùa cá theo con nước lên ruộng để sinh sản, dân bắt cá chỉ việc đón ở những chỗ có nguồn dẫn nước lên ruộng mà đặt lờ, đặt lợp, giăng lưới… Cá ngoài sông theo con nước tràn vào, đi thăm lúa ruộng, thấy cá lóc lên là bắt liền, phải thiệt nhanh tay, nhanh chân chứ không kịp là cá chạy mất.

Trời mưa lạnh lẽo, ăn cơm với cá kho tộ nóng hổi, thơm thơm, cay cay mùi tiêu, hành, ớt là bắt cơm lắm. Ăn đúng theo mùa phải là cá rô đồng kho tộ, kho khô, nước kho sền sệt chút, cá chín rồi rắc thêm tiêu, hành lá, mấy trái ớt chín… là đúng điệu. Cá rô kho trong cái tộ lớn bằng sành, hoặc cái nồi đất thì thịt cá chín mới thơm, ngọt. Trời mưa lạnh, cá kho trong tộ, trong nồi đất giữ nóng lâu hơn. Tía má có đi ruộng về trễ chút, đồ ăn cũng còn nóng.

Má hay dặn, cá rô kho tộ phải lựa cá rô mề. Cũng không biết ai đặt cái tên nghe thiệt lạ. Nghe tía má kêu vậy, rồi mấy dì trong xóm đi chợ mùa này là kiếm mua cho được cá rô mề về kho. Kêu riết thành quen, biểu cắt nghĩa, ai cũng cười trừ: “Tao nghe ông bà xưa kêu sao thì kêu vậy, bây hỏi khó quá, tao không biết đâu”.

Mùa lúa trổ bông là mùa cá rô mề ngon nhất, con to độ khoảng 2-3 ngón tay và nhiều mỡ. Bởi cá rô đớp nhụy bông lúa chín rụng đầy mặt ruộng, thành nguồn dinh dưỡng thêm cho cá, con đực đầy mỡ vàng óng, con cái đầy trứng, kho lên là béo ngậy, ngọt thịt phải biết. Nhà nào không thích cá rô mề kho thì chiên xù, để lửa lớn cho cá chín vàng, giòn rụm, thêm chén nước mắm mặn, dĩa rau luộc là thể nào cũng hết sạch nồi cơm.

Theo lời má thì cá rô mề chiên xù chưa đánh giá được con gái trong nhà khéo tay tới cỡ nào, phải là kho tộ. Cá kho đâu khó, nhưng kho cá rô mề ngon đúng điệu phải tỉ mỉ từng chút một. Cá mần sạch, để ráo nước, rồi đem đi ướp, ngon nhất là ướp với nước màu dừa. Gia vị xong xuôi, thêm chút tóp mỡ để khi cá chín thịt béo và thơm hơn. Lúc kho cá, dẹp mấy công chuyện lặt vặt khác qua một bên, để lo canh lửa riu riu, vì cá kho trong tộ sành, lửa cháy hỗn, nóng quá bể tộ là coi như xong, phải lửa riu riu, cá mới chín và thấm đều gia vị.

Chờ cá chín là nhắc xuống bếp, phải thêm hành lá và chút tiêu, bởi ông bà mình dạy từ xưa: “Ví dầu bắt cá kho khô/Bỏ tiêu cho ngọt, bỏ hành cho thơm”. Không có 2 thứ này là món cá kho tiêu lạc quẻ liền, mất hết vị ngon. Tới đây là mùi cá kho đã thơm khắp nhà, chưa tới giờ cơm nhưng nghe bụng bắt đầu cồn cào.

Người kho cá khéo hơn nhau ở chỗ, tộ cá rô mề vừa nhắc xuống bếp phải còn sôi một chút, nổi bong bóng bé xíu, nước kho sệt màu vàng nâu thơm phức. Và ăn không hết, để bữa sau hâm lại thì nước kho sệt và ngon hơn, vị đậm đà hơn, nên ngay từ công đoạn ướp cá không được ướp quá tay, hâm đi hâm lại cá sẽ bị mặn.

Cá rô mề kho tộ ăn với cơm nóng, canh chua bông so đũa, hay rau tạp tàng trong vườn có nhiêu hái nhiêu, rồi đem luộc chấm với nước kho là bắt cơm không gì bằng. Nhưng ăn cơm cũng phải từ từ, nhất là đám con nít, ăn món này là người lớn trong nhà phải coi chừng mà lừa xương cho tụi nhỏ. Con cá rô mề ngon nhưng nhiều xương, vừa ăn vừa cà rỡn như tụi nhỏ là dễ mắc xương như chơi.

Không nặng hình thức, cũng không cầu kỳ nguyên liệu, hay gia vị thượng hạng, nồi cá rô mề kho tiêu ngon bởi sự tích tụ của hương đồng cỏ nội, sản vật trời cho theo từng con nước lớn, ròng. Khác hẳn với con cá rô của thời đô thị hóa, ruộng, vườn nhường chỗ cho công trình, con cá rô nuôi bằng thức ăn công nghiệp, có con “biết nói” to bằng cả bàn tay, nhưng cá kho lên thì thịt bở và nhạt nhẽo. Nhưng rồi với túi tiền của người lao động, con cá rô nuôi công nghiệp hay loại thực phẩm nào khác cũng có người mua hết. Nhìn mà tiếc cái hương vị đồng nội, cái nồi cá rô mề đậm đà như gói ghém đặc sản cả một miền quê.

KIM LOAN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bộ VH-TT-DL đề nghị xử lý nghiêm công trình xây dựng tại Mã Pì Lèng

Bộ VH-TT-DL đề nghị xử lý nghiêm công trình xây dựng tại Mã Pì Lèng

Ngày 14-10, Bộ VH-TT-DL có công văn số 4141/BVHTTDL-DSVH về việc công trình nhà nghỉ, nhà hàng Panorama xây dựng trên đèo Mã Pì Lèng huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang trong đó nêu rõ: Đây là sai phạm cần xử lý nghiêm để tránh gây ảnh hưởng tiêu cực đến cộng đồng dân cư ở địa phương và trên cả nước.

Phim

Âm nhạc

“Huyền thoại Mẹ”-Những khúc ca về tình yêu vĩnh cửu

Những bản tình ca đẹp nhất từ trái tim của những người con hát về người Mẹ thân yêu sẽ được cất lên trong chương trình nghệ thuật đặc biệt mang tên “Huyền thoại Mẹ”, đêm nhạc do Báo Văn Hóa phối hợp cùng các đơn vị liên quan tổ chức nhân kỷ niệm 89 năm Ngày Phụ Nữ Việt Nam (20-10-1930/ 20-10-2019). 

Sân khấu

Cần nhiều phép thử cho sân khấu


Liên hoan quốc tế Sân khấu thử nghiệm lần thứ 4 (từ 4 đến 13-10) đã đi vào chặng cuối, cũng là lúc các nhà làm nghệ thuật, các đạo diễn sân khấu Việt Nam xác định được vị trí đứng của sân khấu Việt qua việc chiêm nghiệm từ những phép thử của đồng nghiệp sân khấu trong nước và quốc tế. 

Sách và cuộc sống

Sách về hai tượng đài âm nhạc của Việt Nam và thế giới

Có gì tương đồng giữa một nhạc sĩ tài danh của Việt Nam với một nhạc sĩ tài danh của Mỹ, người đã đoạt giải Nobel Văn học vào năm 2016? Liệu Trịnh Công Sơn có phải là một Bob Dylan của Việt Nam? Có những tương đồng, dị biệt nào giữa họ xét trên tư cách nghệ sĩ và con người xã hội? Những câu hỏi này sẽ được giải đáp trong cuốn sách Trịnh Công Sơn và Bob Dylan do Phanbook và NXB Đà Nẵng ấn hành.

Sáng tác

Thu đi…


Lá vàng rụng rơi lối phố
Lặng lẽ thu đi từng ngày
Để lại khung trời nhung nhớ
Bâng khuâng cùng thu chia tay

Mỹ thuật

“Thở” với sơn mài cùng Hiền Nguyễn

Triển lãm mỹ thuật, giới thiệu các tác phẩm sơn mài trên vóc và sơn mài trên toan chủ đề “Thở” của nữ họa sĩ Hiền Nguyễn vừa ra mắt giới nghệ thuật và công chúng TPHCM tại Eight gallery, số 8 Phùng Khắc Khoan, quận 1, TPHCM.