Nghịch lý lựa chọn ngành nghề

SGGP
Hàng loạt ngành nghề ở các trường đại học (ĐH) dù nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp rất cao (sinh viên từ năm 3 đi thực tập tại doanh nghiệp được trả lương) nhưng lại không được thí sinh quan tâm, lựa chọn. 
 

Trong khi đó, những ngành luôn thu hút đông thí sinh đăng ký thực tế ra trường tìm kiếm việc làm rất khó khăn, thậm chí thất nghiệp. Đây là một nghịch lý trong lựa chọn ngành nghề của thí sinh.

Nghịch lý lựa chọn ngành nghề ảnh 1 Sinh viên ngành điện - điện tử Trường Đại học Công nghệ TPHCM trong giờ học thực hành

Ngành “ế” nhu cầu lại cao

Thống kê từ Vụ Giáo dục ĐH (Bộ GD-ĐT) trong đăng ký nguyện vọng (NV) năm 2019 cho thấy, số thí sinh đăng ký xét tuyển vào các trường ĐH và trường có đào tạo ngành sư phạm các trình độ cao đẳng, trung cấp tiếp tục giảm thêm 5,14% so với năm 2018. Trong khi đó, tổng chỉ tiêu xét tuyển năm nay lại tăng: 489.637 chỉ tiêu, bình quân mỗi chỉ tiêu có tới 5,3 NV (năm 2018 là 6,04).

Còn theo báo cáo của các địa phương (nhất là TPHCM, Hà Nội, Đà Nẵng...), nhu cầu về giáo viên bậc mầm non, tiểu học thiếu rất nhiều. Đây là một nghịch lý và cũng là bài toán “cung” không đáp ứng đủ “cầu” mà các bên (cơ sở đào tạo, tuyển dụng của địa phương) chưa tìm được lời giải. 

Trong khi đó, tình hình đăng ký vào những ngành nghề ở các trường cũng có sự khác biệt rất lớn. Tại Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia TPHCM), năm 2019 tình hình thí sinh đăng ký xét tuyển tương đương như năm 2018, với 15.275 thí sinh trên 20.232 NV. Tổng số NV nhiều nhất ở nhóm ngành Máy tính và Công nghệ thông tin, với hơn 5.800 NV. Nếu tính tổng số từ NV1 - NV3 thì tăng hơn so với năm 2018 ở các nhóm ngành Công nghệ thông tin, Công nghệ sinh học, Hóa học, Công nghệ kỹ thuật hóa học, Kỹ thuật điện tử - viễn thông.

Các ngành Sinh học, Vật lý học, Khoa học Vật liệu, Toán học, Hải dương học, Địa chất học hay các chương trình đào tạo nguồn nhân lực cho Tây Nam bộ thì NV1 rất ít, chỉ tập trung ở NV2 và 3 so với chỉ tiêu từng ngành (với chỉ tiêu 50% theo phương thức xét bằng điểm THPT quốc gia 2019). Đáng nói là ngành Hải dương học có 80 chỉ tiêu, nhưng NV đăng ký chưa bằng chỉ tiêu.

Phân tích từ thực tế của Trường ĐH Bách khoa TPHCM, PGS-TS Bùi Hoài Thắng cho biết một số ngành đào tạo của trường không gây “ấn tượng” với thí sinh mặc dù nhu cầu lao động của xã hội đối với các ngành đó rất cao, như: Nhóm ngành Kỹ thuật địa chất/Kỹ thuật dầu khí; nhóm ngành Kỹ thuật môi trường/Quản lý tài nguyên và môi trường; Kỹ thuật vật liệu; Kỹ thuật trắc địa - Bản đồ; Kỹ thuật vật liệu xây dựng; Vật lý kỹ thuật; Cơ kỹ thuật; Bảo dưỡng công nghiệp.

Chọn ngành nghề theo tiêu chí nào?

Theo TS Trần Đình Lý, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Nông Lâm TPHCM, định hướng nghề nghiệp và ngành, trường, thậm chí bậc học, là câu chuyện quan trọng.

Thí sinh cần lưu ý lấy gốc là hướng nghiệp, nghĩa là bản thân phù hợp lĩnh vực nghề nghiệp nào, sau đó mới chọn ngành và chọn trường. Để có thể thực hiện ước mơ, các em có thể học bất kỳ ngành nào, miễn là thấy phù hợp và yêu thích. Trong đó, thí sinh phải chú ý tầm quan trọng của sự phù hợp, chứ không phải thích.

Nếu các em trắc nghiệm mà thấy không phù hợp thì không nên đăng ký nhóm ngành thú y, nông lâm, thủy sản… tại Trường ĐH Nông Lâm, vì những ngành này có nhiều kỳ thực tập để các em cọ xát với thực tế. Có nhiều em qua kỳ thực tập cảm thấy mình thật sự không phù hợp.

Nghịch lý lựa chọn ngành nghề ảnh 2 Sinh viên ngành Cơ khí Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TPHCM trong giờ học thực hành
“Nguyên tắc chọn ngành nghề theo thứ tự chọn nghề - chọn ngành - chọn trường và tuân thủ tư duy tất cả đều có sự thay đổi (tính hot của ngành nghề, nhu cầu thị trường, tâm lý đám đông...). Tuy nhiên, có một điều không bao giờ thay đổi, đó là năng lực, sở trường của mỗi người sẽ luôn mang lại giá trị bền vững”, TS Trần Đình Lý nhấn mạnh. 

PGS-TS Đỗ Văn Dũng, Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TPHCM, phân tích: Một thực trạng hiện nay là thí sinh hay chọn ngành theo đám đông, rất nhiều em khi vào học mới phát hiện mình chọn sai ngành. Đa số các ngành tuy nhu cầu công việc nhiều nhưng thí sinh đăng ký ít là do các em có ít thông tin về ngành nghề.

Các ngành này thường là các ngành mới mở nên các em ít tham khảo, vì trên thực tế thí sinh hay hỏi ý kiến của cựu sinh viên trên các diễn đàn để đăng ký, mà ngành mới thì chưa có cựu sinh viên. Những ngành mới như Năng lượng tái tạo, Kỹ nghệ gỗ, Điện tử y sinh... của trường có số đăng ký ít một phần cũng vì thí sinh nghĩ ngành mới nên chưa biết nguồn lực của trường và chất lượng đào tạo ra sao.

Do đó, các em còn đợt điều chỉnh NV sau khi có điểm thi, thí sinh cần theo dõi thông tin và tìm hiểu ngành nghề kỹ hơn khi điều chỉnh NV. Ngoài ra, các trường cũng phải nghiên cứu, tạo điều kiện mở để các em có thể chuyển đổi ngành học, hơn là biết chọn sai ngành nhưng vẫn phải học.

Những ngành như Công nghệ chế biến thủy sản, Công nghệ vật liệu (Trường ĐH Công nghiệp thực phẩm TPHCM) hiện đang có lượng thí sinh đăng ký ít, trong khi những ngành này đang có nhu cầu tuyển dụng lớn tại các doanh nghiệp thủy sản ở miền Tây và thu nhập của lao động lên đến 14 triệu đồng/tháng. Phụ huynh và thí sinh thường bó hẹp suy nghĩ về việc làm, ví dụ như học chế biến thủy sản thì chỉ có vào xưởng chế biến thủy sản và tiếp xúc với tôm cá. Thực tế học ngành này, các em có nhiều hướng đầu ra trong các vị trí việc làm ở các doanh nghiệp thực phẩm, thủy sản, như ở bộ phận R&D sản phẩm, bộ phận điều hành sản xuất, bộ phận kinh doanh... 

THANH HÙNG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

PGS-TS Vũ Hải Quân được Thủ tướng quyết định làm Giám đốc ĐH Quốc gia TPHCM

PGS-TS Vũ Hải Quân làm Giám đốc ĐH Quốc gia TPHCM

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc vừa ký quyết định bổ nhiệm PGS-TS Vũ Hải Quân, Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Thường trực ĐH Quốc gia TPHCM giữ chức Giám đốc ĐH Quốc gia TPHCM.

Hướng nghiệp - tuyển sinh

Giáo dục hội nhập

Văn hay chữ tốt

Trao giải “Văn hay chữ tốt” và “Lớn lên cùng sách”

Hội thi “Văn hay chữ tốt” cấp thành phố lần thứ 21 được tổ chức vào ngày 7-1 và hội thi “Lớn lên cùng sách” lần thứ 6 được tổ chức vào ngày 8-1 vừa qua đã khép lại thành công tại Lễ tổng kết trao giải sáng nay 15-1 tại TPHCM.

Giải thưởng võ trường toản

Giải thưởng Võ Trường Toản 2020: Những cống hiến trong sự nghiệp “trồng người”

Ghi nhận 4 trong số 50 gương nhà giáo là cán bộ, giáo viên được trao giải thưởng Võ Trường Toản 2020, chúng tôi nhận thấy các thầy cô là những giáo viên nhiệt huyết, say mê với nghề, có nhiều đóng góp trong công tác giáo dục, lan tỏa các sáng kiến hay về đổi mới phương pháp quản lý và tổ chức giảng dạy, được đồng nghiệp tin yêu, phụ huynh và học sinh kính trọng.

Học bổng nguyễn văn hưởng

Mong ước của người truyền lửa

Buổi sáng cuối tuần, các bác sĩ trẻ, sinh viên ngành y dược từng được nhận học bổng Nguyễn Văn Hưởng đã hẹn nhau đến thăm gia đình bác sĩ Tạ Trung Quấc, mạnh thường quân ủng hộ tài chính giúp sinh viên có hoàn cảnh khó khăn vượt khó vươn lên trong học tập, thực hiện ước mơ khoác áo blouse trắng, trong hơn 10 năm qua. 

Giải thưởng tôn đức thắng

Hun đúc ngọn lửa sáng tạo

“Nếu không có bà Bé Ba, chắc giờ này chúng tôi đã bỏ cuộc và phá sản”, ông Phạm Thành Lộc, Công ty cổ phần Nông nghiệp công nghệ cao Thanh Bình, bộc bạch trong lúc dẫn chúng tôi đi thăm những mô hình trồng khí canh đầy ắp rau xanh ở huyện Củ Chi, TPHCM. 

Diễn đàn Chống bệnh thành tích trong giáo dục