Giảm quá tải từ tuyến y tế cơ sở
* PHÓNG VIÊN: Thưa ông, tình trạng quá tải tại các bệnh viện tuyến cuối của TPHCM đang diễn ra như thế nào?
- PGS-TS-BS TĂNG CHÍ THƯỢNG: Tình trạng quá tải hiện nay tập trung chủ yếu tại một số bệnh viện tuyến cuối với những chuyên khoa có nhu cầu điều trị cao như: nội khoa, ung bướu, tim mạch, đột quỵ, chấn thương, sản, nhi...
Các bệnh viện như: Bệnh viện Nhân dân 115, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, Bệnh viện Từ Dũ, Bệnh viện Hùng Vương, Bệnh viện Ung Bướu, Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Bình Dân, Bệnh viện Nhi đồng 1, Bệnh viện Nhi đồng 2... thường xuyên tiếp nhận số lượng lớn người bệnh, trong đó có nhiều ca nặng, ca phức tạp và người bệnh được chuyển đến từ các tỉnh, thành khác.
* Năng lực của y tế cơ sở TPHCM đã đáp ứng được nhu cầu khám, điều trị của người dân chưa? Muốn giảm tải bệnh viện tuyến trên, TPHCM có thể nâng năng lực y tế cơ sở theo hướng nào, thưa ông?
- Tuyến y tế cơ sở của thành phố đã có nhiều chuyển biến, đặc biệt trong phòng, chống dịch, tiêm chủng, quản lý sức khỏe cộng đồng và chăm sóc người bệnh mạn tính. Tuy nhiên, phải thẳng thắn nhìn nhận, năng lực giữa các trạm y tế còn chưa đồng đều và chưa đáp ứng đầy đủ kỳ vọng của người dân, nhất là về bác sĩ, thuốc, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, cấp cứu ban đầu và thời gian phục vụ.
Sau khi mở rộng địa giới, toàn thành phố có 168 trạm y tế và 298 điểm trạm. Quy mô lớn hơn tạo điều kiện tổ chức mạng lưới rộng khắp, nhưng cũng đặt ra yêu cầu chuẩn hóa cao hơn.
Thành phố phải triển khai giải pháp bảo đảm đồng thời 6 yếu tố gồm: đủ nhân lực; đủ thuốc và trang thiết bị thích hợp; mở rộng danh mục kỹ thuật; kết nối trực tiếp với bệnh viện; liên thông dữ liệu và có cơ chế tài chính phù hợp để trạm y tế hoạt động bền vững. Khi đó, bệnh viện tuyến trên sẽ giảm những trường hợp chưa thật sự cần thiết, còn người dân được theo dõi lâu dài ngay tại cộng đồng. Đó mới là cách giảm tải bền vững.
Giảm quá tải bền vững không phải bằng cách giảm người bệnh đến tuyến cuối, mà bằng cách nâng năng lực của cả hệ thống để người dân được chăm sóc đúng nơi, đúng mức độ chuyên môn và thuận tiện nhất.
PGS-TS-BS TĂNG CHÍ THƯỢNG
Giám đốc Sở Y tế TPHCM
Phân bổ lại mạng lưới y tế hợp lý
* Trước thực trạng đó, ngành y tế có những giải pháp nào nhằm giải bài toán quá tải tại các cơ sở y tế tuyến cuối hiện nay?
- Ngành y tế đang triển khai tái cấu trúc hệ thống theo hướng đa tầng, đa cực, đa trung tâm. Ở tầng chăm sóc ban đầu, tiếp tục củng cố trạm y tế, phát triển bác sĩ gia đình, luân phiên bác sĩ từ bệnh viện về cơ sở, tăng tư vấn từ xa, quản lý bệnh không lây nhiễm và theo dõi người bệnh sau xuất viện. Ở tầng bệnh viện, nâng năng lực các bệnh viện cấp cơ bản và bệnh viện cửa ngõ. Tuyến chuyên sâu tiếp tục đào tạo, chuyển giao kỹ thuật cho tuyến dưới.
Ngành y tế cũng phát triển mô hình “một bệnh viện - nhiều cơ sở”, đồng thời hoàn thiện cấp cứu ngoại viện, báo động đỏ liên viện và quy trình chuyển tuyến. Khi bệnh viện cấp cơ bản đủ sức giữ người bệnh, kỹ thuật chuyên sâu được đưa ra các cực y tế và hệ thống chuyển tuyến vận hành thông suốt, bệnh viện tuyến trên sẽ có điều kiện tập trung thực hiện đúng vai trò của mình: điều trị ca bệnh nặng, phức tạp và phát triển các kỹ thuật chuyên sâu.
* Ông có thể nói rõ hơn về mô hình một bệnh viện - nhiều cơ sở mà ngành y tế triển khai, thực hiện?
- Với mô hình một bệnh viện - nhiều cơ sở, không nhất thiết phải thành lập bệnh viện mới, mà có thể mở rộng năng lực của bệnh viện mạnh sang địa bàn khác. Các cơ sở dùng chung hệ thống quản trị, quy trình chuyên môn, nhân lực, đào tạo, hội chẩn và dữ liệu; chuyên gia có thể được luân phiên giữa các cơ sở. Qua đó, người dân được khám, điều trị bệnh gần nơi sinh sống nhưng vẫn thụ hưởng năng lực chuyên môn và chất lượng của bệnh viện tuyến cuối.
Những tháng cuối năm 2026, ngành y tế sẽ rà soát mạng lưới bệnh viện sau hợp nhất, xác định cơ sở đủ điều kiện phát triển thành bệnh viện độc lập hoặc phù hợp với mô hình cơ sở 2 của bệnh viện thành phố. Với các trung tâm y tế khu vực, nơi đủ năng lực sẽ được định hướng phát triển thành bệnh viện; nơi chưa đủ điều kiện sẽ nghiên cứu tổ chức thành cơ sở 2, qua đó đưa năng lực chuyên môn, nhân lực và quản trị của bệnh viện mạnh về địa bàn. Đây chính là ý nghĩa của “đa cực”: không chia nhỏ nguồn lực mà lan tỏa năng lực của những bệnh viện mạnh ra toàn thành phố.
* TS-BS HÀ ANH ĐỨC, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế):
Đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật
Áp lực quá tải bệnh viện đã giảm đáng kể so với khoảng 10 năm trước. Dù tình trạng này vẫn xuất hiện tại một số bệnh viện, chuyên khoa nhưng không còn là vấn đề nóng của toàn hệ thống. Kết quả này đến từ việc đồng thời nâng cao năng lực tuyến dưới, đầu tư cơ sở vật chất và đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật, đào tạo nhân lực.
Trong những năm qua, ngành y tế đã triển khai nhiều đề án, chương trình nhằm giảm quá tải bệnh viện và nâng cao năng lực tuyến dưới, như: Đề án 1816 năm 2008 về cử cán bộ chuyên môn luân phiên từ bệnh viện tuyến trên về hỗ trợ bệnh viện tuyến dưới, Đề án Giảm quá tải bệnh viện giai đoạn 2013-2020, Đề án Bệnh viện vệ tinh giai đoạn 2013-2020. Nhờ đó, nhiều bệnh viện có thể thực hiện những kỹ thuật trước đây chủ yếu được triển khai tại tuyến trên.
Hệ thống y tế địa phương được tăng cường đầu tư về cơ sở vật chất; số lượng và quy mô bệnh viện tăng. Một số địa phương như Huế, Đà Nẵng, Nghệ An... có bệnh viện đa khoa, chuyên khoa được đầu tư khang trang, hiện đại. Hoạt động chỉ đạo tuyến, hỗ trợ chuyên môn và chuyển giao kỹ thuật từ tuyến trên xuống tuyến dưới cũng được đẩy mạnh, giúp danh mục kỹ thuật tại nhiều bệnh viện địa phương ngày càng mở rộng.
* PGS-TS-BS LÊ ĐÌNH THANH, Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất:
Chẩn đoán sớm, điều trị kịp thời
Với số lượt người cao tuổi đến khám tại bệnh viện tăng cao qua các năm, chúng tôi mở rộng khu khám bệnh, tăng bàn khám, bác sĩ điều dưỡng và thư ký y khoa để đón tiếp, khám, chữa bệnh nhanh nhất. Mở rộng khu pha thuốc ứng dụng công nghệ để đơn giản hóa các thủ tục đăng ký khám, chữa bệnh, cấp thuốc và thanh toán.
Bên cạnh đó, đẩy nhanh quy trình chẩn đoán sớm, điều trị kịp thời nhằm rút ngắn thời gian điều trị. Ca bệnh được tuyến dưới chuyển lên sau khi điều trị hết giai đoạn cấp tính sẽ được chuyển về tuyến dưới.
Bệnh viện cũng thực hiện công tác chỉ đạo tuyến về lão khoa cho các bệnh viện tuyến dưới ở TPHCM và các tỉnh, qua đó giúp tăng cường năng lực tiếp nhận bệnh nhân.
* PGS-TS ĐÀO XUÂN CƠ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai:
Giúp y tế địa phương mạnh lên
Sau hơn 2 tháng Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đi vào hoạt động, dòng người bệnh ở địa phương này bắt đầu thay đổi.
Trước đây, nhiều người dân Ninh Bình và các tỉnh lân cận có tâm lý phải lên Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) mới yên tâm, làm tăng áp lực cho tuyến cuối và phát sinh thêm chi phí, thời gian chờ đợi. Nay, người dân có thêm lựa chọn tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao gần nhà.
Các ca bệnh cần kỹ thuật cao có thể điều trị tại Ninh Bình; trường hợp phức tạp được hội chẩn với chuyên gia của Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) và chỉ chuyển tuyến khi thực sự cần thiết.
NGỌC DUNG - THÀNH AN ghi
