Năm 2025, Tập đoàn Marvell (Mỹ) - doanh nghiệp hàng đầu về các giải pháp vi mạch và bán dẫn - khai trương 3 văn phòng mới tại Việt Nam, trong đó có 2 văn phòng tại TPHCM và một tại Đà Nẵng. Các kỹ sư Việt Nam ở Tập đoàn Marvell tham gia những dự án phức tạp nhất trong mạng lưới nghiên cứu và phát triển toàn cầu của tập đoàn.
Hai trong nhiều ví dụ nói trên đã và đang cho thấy đội ngũ kỹ sư, chuyên gia giỏi, trẻ của Việt Nam nói chung, TPHCM nói riêng có đủ năng lực làm việc ở những tập đoàn hàng đầu, trong hai lĩnh vực khó nhất của kinh tế hiện đại là tài chính số và thiết kế vi mạch. Đó là thế mạnh mà không nhiều đô thị trong khu vực có được và cũng là minh chứng cho thực tế: các tập đoàn quốc tế đến Việt Nam nói chung, TPHCM nói riêng không phải vì đất rẻ hay ưu đãi thuế.
Họ đến vì con người. Tuy nhiên, đang tồn tại một nghịch lý: chính thứ tài sản quý giá nhất này - là đội ngũ kỹ sư, chuyên gia trẻ và giỏi - lại đang đứng trước nguy cơ trở thành điểm nghẽn lớn nếu chúng ta không hành động đủ nhanh và đủ triệt để. Bởi, trước tiên, nguồn cung nhân lực đang “hụt hơi” so với mục tiêu. TPHCM đặt mục tiêu đào tạo 9.000 kỹ sư vi mạch đến năm 2030 nhưng lộ trình thực hiện vẫn chậm so với tốc độ mà các tập đoàn cần tuyển. Kế đến, thành phố thiếu một “môi trường” để biến tiềm năng thành năng lực. Kỹ sư giỏi cần môi trường làm việc đẳng cấp để trưởng thành.
Không có những dự án khó, những phòng Lab hiện đại, những đồng nghiệp quốc tế, tài năng sẽ hoặc dừng lại ở mức gia công hoặc ra đi tìm môi trường xứng đáng hơn. Đó là chưa kể đến một nguyên nhân “ngầm” - chi phí sống đang bào mòn sức hút nhân tài của thành phố. Nửa đầu năm 2026, chỉ số giá tiêu dùng của TPHCM tăng 4,41%, cao hơn mặt bằng chung cả nước. Đây chính là áp lực không nhỏ với kỹ sư trẻ mới ra trường. Thành phố cần tìm cách ổn định giá cả, cân bằng mức sống dễ chịu như một phần của chính sách cạnh tranh nhân lực.
Giải quyết 3 vấn đề căn bản nói trên là cách để TPHCM từng bước tiến tới xây dựng Trung tâm Năng lực toàn cầu (Global Capability Center - GCC) như một giải pháp có tính chiến lược. GCC không phải là một khu công nghiệp kiểu mới hay một tòa nhà văn phòng gắn biển hiệu ngoại. Đó là mô hình mà các tập đoàn quốc tế đặt những bộ phận năng lực cốt lõi, từ nghiên cứu, thiết kế đến phát triển sản phẩm tại một thành phố có nguồn nhân lực đủ mạnh. NAB và Marvell chính là hai GCC đã tự hình thành tại TPHCM.
Một chiến lược GCC bài bản, với cực ứng dụng công nghệ hiện đại đặt trong vành đai Trung tâm Tài chính quốc tế và cực bán dẫn đặt tại Khu Công nghệ cao gắn với Đại học Quốc gia TPHCM sẽ giải quyết đồng thời cả 3 điểm nghẽn nói trên. Nó tạo ra cỗ máy đào tạo thực chiến như mô hình hơn 650 tài năng trẻ được NAB đào tạo bài bản. Thành phố có thể chia sẻ chi phí đào tạo ấy như một khoản đầu tư công sinh lời. Cùng lúc vừa giữ chân nhân tài bằng những dự án xứng tầm vừa tạo áp lực tích cực buộc hệ thống đại học, hạ tầng, chính sách của thành phố cùng nâng cấp theo chuẩn mực toàn cầu.
Tất nhiên, GCC chỉ thành công nếu đi kèm những cam kết cụ thể: gói ưu đãi rõ ràng trong ranh giới trung tâm tài chính và khu công nghệ cao; cơ chế một cửa với thời hạn xử lý tính bằng ngày chứ không bằng tháng; phòng thí nghiệm dùng chung để hạ rào cản đầu tư ban đầu; cơ chế thử nghiệm sandbox cho sản phẩm tài chính mới. Và sau cùng là chi phí sống hợp lý, dễ chịu.
Khi Ấn Độ, Philippines, Malaysia đều đang chạy đua thu hút GCC với những gói chính sách ngày càng hào phóng thì lợi thế của chúng ta chính là đội ngũ kỹ sư đã được NAB và Marvell kiểm chứng đi cùng một trung tâm tài chính quốc tế đang thành hình, một khu công nghệ cao có nền tảng. Tất cả cần được bảo toàn và phát triển bằng một cơ chế thực thi đủ mạnh, nhanh và hiệu quả rõ ràng.
