Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: Không để trí tuệ và nền khoa học Việt Nam thua kém trên sân nhà

(SGGPO).- Ngày 27-12, tại Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ VAST (KH-CN) Việt Nam tổ chức Hội nghị tổng kết công tác năm 2016 và triển khai kế hoạch năm 2017. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam và lãnh đạo một số bộ, ngành đã đến dự.

Hiện Viện có 52 đầu mối, hơn 4.000 cán bộ viên chức, trong đó có gần 220 giáo sư và phó giáo sư, 840 tiến sĩ và tiến sĩ khoa học; duy trì hợp tác với 19 viện hàn lâm nổi tiếng trên thế giới. Đặc biệt về công nghệ vũ trụ, Viện đã triển khai hợp tác với các cơ quan hàng không lớn trên thế giới như Cơ quan Hàng không quốc gia Hoa Kỳ (NASA), Cơ quan Hàng không Pháp (CNES), Cơ quan Hàng không vũ trụ Liên bang Nga (ROSCOSMOS).

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chụp ảnh lưu niệm cùng các đại biểu dự hội nghị. Ảnh: Phan Thảo

Năm 2016, Viện công bố trên 2.000 công trình khoa học. Trong gần 1.000 công trình đăng trên các tạp chí quốc tế thì có trên 740 công trình đăng trên các tạp chí uy tín đạt chuẩn ISI, số lượng đứng đầu cả nước; thực hiện 1.070 hợp đồng KHCN với kinh phí trên 233 tỷ đồng, trong đó gần 850 hợp đồng là đơn đặt hàng của doanh nghiệp. Viện cũng có 9 công nghệ đã được chuyển giao vào sản xuất và đời sống thông qua các hợp đồng và công nghệ.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng, số nghiên cứu của Viện được đăng trên các tạp chí quốc tế tăng từ 15-20% là sự tiến bộ lớn. Viện đã chủ trì nghiên cứu xác định nguyên nhân cá chết tại các tỉnh miền Trung, xác định cơ sở khoa học góp phần chứng minh các sai phạm của Formosa Hà Tĩnh. Nhiều nghiên cứu đã đóng góp vào việc giải quyết những vấn đề nóng, những sự cố ở các vùng, miền, với đời sống kinh tế-xã hội.

Thủ tướng tin tưởng, sứ mệnh lớn nhất của VAST trước hết là làm sao không để trí tuệ và nền khoa học Việt Nam thua kém trên sân nhà, để từ đó chúng ta có thể hội nhập vào chuỗi giá trị tri thức toàn cầu một cách chủ động với tinh thần khai phóng, phát huy cao độ lòng tự tôn dân tộc trong kỷ nguyên toàn cầu hóa và xu hướng cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4.

Thủ tướng mong Viện cũng như các cơ quan nghiên cứu khoa học trên cả nước cần nhìn lại, suy ngẫm và hành động theo tinh thần, quan điểm nổi tiếng của một nhà lý luận, nhà khoa học với bề dày hoạt động thực tiễn, đó là cố Tổng Bí thư Trường Chinh tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 6: Nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói rõ sự thật.

Trước các ý kiến cho rằng nền khoa học Việt Nam vừa yếu, vừa thiếu, Thủ tướng nhấn mạnh, điều đó đòi hỏi chúng ta nhìn thẳng vào các thành quả và các tác động thực tiễn của khoa học công nghệ Việt Nam trong đời sống kinh tế, xã hội của đất nước. “Thiếu ở đây chắc hẳn là thiếu thể chế, cơ chế quản lý phù hợp, thiếu vốn đầu tư chỉ là thứ yếu. Yếu ở đây chắc hẳn là có yếu tố con người, đội ngũ giáo sư, tiến sĩ, các nhà kỹ thuật của chúng ta đông nhưng các kết quả nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu ứng dụng còn khiêm tốn, kể cả tư vấn chính sách”.

Thủ tướng cho rằng không ít đề tài nghiên cứu còn nặng tính lý thuyết, chỉ góp phần làm dày thêm các tủ lưu trữ tại các thư viện lớn. Nghiên cứu không gắn với thực tế, không đáp ứng yêu cầu của thực tế thì tự mình thua trên sân nhà. Việc nhiều nhà sản xuất, khi đứng trước các vấn đề liên quan đến công nghệ, cải tiến thiết bị, chủ yếu tìm đến các nhà sản xuất và đơn vị tư vấn nước ngoài, là một thực tế cần suy nghĩ. Cần thay đổi tư duy, kỹ năng và cả văn hóa làm việc để bắt kịp thực tế cũng như thích ứng với cơ chế thị trường.

Thủ tướng nêu ra 4 yêu cầu đối với Viện Hàn lâm KHCN trong thời gian tới. Theo đó, song song với nghiên cứu khoa học cơ bản, cần dành thời gian, nguồn lực thỏa đáng để nghiên cứu ứng dụng các thành tựu khoa học vào thực tiễn; phải tạo mối liên kết hữu cơ giữa nghiên cứu khoa học công nghệ với sản xuất kinh doanh và khởi nghiệp, đồng thời giảm dần tình trạng các doanh nghiệp trong nước đang bỏ ra các chi phí lớn thuê các đơn vị tư vấn KHCN ở nước ngoài mỗi khi cần cải tiến hoặc sản xuất thiết bị và phục tùng. KHCN đã được Đảng, Nhà nước xác định là nền tảng, động lực phát triển đất nước. Nhưng đến nay, vai trò đó chưa được phát huy đúng với tiềm năng của người Việt Nam. Làm sao để thực hiện tốt chủ trương này, hướng đi ra sao, đầu tư như thế nào? Những điều này đòi hỏi Viện phải tiến hành các nghiên cứu định tính và định lượng, xây dựng, đề xuất thể chế thích hợp với Chính phủ.

Cùng với đó, Viện cần có phương thức quản lý phù hợp để thu hút và giữ chân nhân tài, sáng tạo ra các sản phẩm và ý tưởng có tính ứng dụng cao, phục vụ người nông dân, cộng đồng doanh nghiệp, góp phần cụ thể, thiết thực vào sứ mệnh công nghiệp hóa hiện đại hóa đang đặt ra một cách cấp bách.

Về một số nhiệm vụ trọng tâm đối với Viện Hàn lâm KHCN Việt Nam, Thủ tướng gợi ý nghiên cứu và đề xuất các giải pháp sử dụng tài nguyên khoáng sản hợp lý, nhằm nâng cao giá trị, giảm lãng phí đất đai và tài nguyên quốc gia; đề xuất các giải pháp KHCN trong việc theo dõi kiểm soát và xử lý môi trường cũng như khắc phục hậu quả và thích ứng tối ưu với các thách thức của biến đổi khí hậu; nghiên cứu áp dụng KHCN trong việc sản xuất hàng hóa, chú trọng yếu tố thân thiện môi trường, phù hợp với điều kiện khí hậu Việt Nam, giảm giá thành sản phẩm, tăng sức cạnh tranh cho hàng hóa sản xuất tại Việt Nam; áp dụng KHCN vào chế biến sâu, bảo quản lương thực, thực phẩm, mở rộng chuỗi giá trị gia tăng cho nông sản Việt Nam, nâng cấp vị thế của nền nông nghiệp Việt Nam ở nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu; nghiên cứu đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho các ngành, lĩnh vực then chốt của quốc gia, đặc biệt là nông nghiệp công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, sản xuất các dược liệu thế hệ mới, công nghệ nano…

Nhấn mạnh nhiệm vụ khởi nghiệp là quan trọng, Thủ tướng mong muốn từ những nghiên cứu, ý tưởng khoa học của Viện, sẽ có những nhà khởi nghiệp thành công ở trong nước và quốc tế.

Năm 2017, Viện Hàn lâm KHCN được ngân sách cấp 1.661 tỷ đồng, Thủ tướng mong muốn từ nguồn ngân sách này, cùng với tinh thần yêu khoa học, lòng đam mê, nghiên cứu sáng tạo, tinh thần tự tôn dân tộc, các nhà khoa học sẽ vượt qua mọi khó khăn để nâng cao hàm lượng chất xám của nước Việt trên từng dây chuyền, trong từng sản phẩm mang thương hiệu Việt Nam, qua đó, khẳng định trí tuệ Việt Nam trên sân chơi toàn cầu trong kỷ nguyên của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4.


PHAN THẢO

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Cuộc gọi và tin nhắn rác: Nỗ lực xóa bỏ

Cuộc gọi và tin nhắn rác: Nỗ lực xóa bỏ

Từ 1-10, Nghị định 91 của Chính phủ về chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác chính thức có hiệu lực. Trước đó Cục Viễn thông (Bộ TT-TT) triển khai tổng đài điện thoại số 5656 (miễn phí cước) để nhận phản ảnh về tin nhắn rác, cuộc gọi rác. Các nhà mạng xác định “có” hay “không” trên thuê bao di động của người dùng để xác minh cuộc thoại rác.

Sản phẩm công nghệ

Câu chuyện công nghệ

Microsoft là đơn vị được tham gia Đề án Hệ tri thức Việt số hóa

Với mục tiêu giới thiệu các giải pháp công nghệ phát triển giáo dục số, Microsoft Việt Nam cùng Sở Giáo dục - Đào tạo TPHCM phối hợp tổ chức “Ngày hội công nghệ giáo dục”. Qua đây cho thấy Microsoft là đơn vị nước ngoài duy nhất được tham gia Đề án Hệ tri thức Việt số hóa (itrithuc).

Thị trường - chính sách

Base.vn ra mắt bộ giải pháp quản trị nhân sự Base HRM+

Nằm trong chuỗi sự kiện thường niên được tổ chức hàng năm bởi Base.vn, sự kiện Base 2020 năm nay tiếp tục được tổ chức tại cả Hà Nội và TPHCM, quy tụ gần 1.000 CEO, quản lý cấp cao và các giám đốc nhân sự trên toàn quốc.