Năm 2019 chứng kiến sự bùng phát mạnh mẽ của các mạng xã hội “made in Vietnam” với mục tiêu xây dựng hệ sinh thái hạ tầng số độc lập. Thời điểm đó, Bộ TT-TT đã chỉ đạo quyết liệt, thúc đẩy các doanh nghiệp trong nước dũng cảm nhận việc khó, kiến tạo sản phẩm đột phá để cạnh tranh sòng phẳng với các nền tảng ngoại.
Điển hình là mạng xã hội Lotus, do VCCorp ra mắt ngày 9-9-2019, với số vốn huy động cam kết lên tới 1.200 tỷ đồng và sự hợp tác của hơn 500 nhà sáng tạo nội dung trong 20 lĩnh vực. Thế nhưng, sau một thời gian hoạt động, Lotus dần bị rơi vào quên lãng, tương tự Tamtay.vn, Yume.vn, Zing Me hay Go.vn - những mạng xã hội Việt từng được kỳ vọng nhưng lần lượt lặng lẽ rút lui khỏi thị trường.
Sự thất bại đồng loạt của các nền tảng nội địa mở toang cánh cửa để các nền tảng đa quốc gia chiếm lĩnh thị trường. Nguyên nhân không chỉ nằm ở bài toán vốn đầu tư mà còn ở việc thiếu một hệ sinh thái dịch vụ đi kèm đủ hấp dẫn để giữ chân khách hàng. Trong bối cảnh đó, Zalo là nền tảng số nội địa duy nhất còn hoạt động hiệu quả và giữ vững vị thế áp đảo. Tính đến tháng 6-2026, lượng người dùng Zalo hàng tháng đã đạt 81,3 triệu người, hơn 2,2 tỷ tin nhắn gửi đi mỗi ngày. Không chỉ dừng lại ở một công cụ nhắn tin giải trí, Zalo đã vươn lên thành nền tảng hạ tầng đồng hành cùng tiến trình chuyển đổi số của toàn xã hội.
Để tránh phụ thuộc vào nền tảng nước ngoài, Việt Nam cần phát triển thêm nhiều nền tảng số nội địa ở các lĩnh vực cốt lõi như thương mại điện tử, đám mây hay các công cụ trí tuệ nhân tạo. Cả nước hiện có hơn 85 triệu người dùng internet và khoảng 79 triệu người dùng mạng xã hội thường xuyên. Với dân số trẻ có độ tuổi trung vị 33,4 và nhóm từ 25 đến 44 tuổi chiếm hơn 30% dân số, Việt Nam sở hữu lực lượng tiêu dùng có sức mua cao, khả năng tiếp cận công nghệ tốt, nhu cầu lớn đối với nội dung số.
Đây được xem là "mỏ vàng" đối với các doanh nghiệp công nghệ trong nước. Để tận dụng hiệu quả xu hướng số cũng như nguồn tài nguyên to lớn này, Việt Nam cần có những nền tảng số đủ mạnh. Qua đó, khai thác tốt nguồn lực trong nước, tránh bị xâu xé thị phần và giảm nguy cơ phụ thuộc vào nền tảng bên ngoài. Hơn nữa, nếu tiếp tục bỏ trống "sân nhà", chúng ta còn đối mặt nguy cơ rò rỉ dữ liệu cá nhân và xa hơn là ảnh hưởng đến an ninh quốc gia.
